ચીનને ઘેરવા માટે અમેરિકાની સમુદ્રની અંદર મોટી તૈયારી: 19 યુએસ સબમરીન કેમ બનશે ડ્રેગન માટે મોટો પડકાર?
પેસિફિક મહાસાગરમાં અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે વધતી જતી લશ્કરી સ્પર્ધા હવે યુદ્ધ જહાજો, યુદ્ધ વિમાનો અથવા હવાથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઇલો સુધી મર્યાદિત નથી. હવે બે મહાસત્તાઓ સમુદ્રમાં તેમની સબમરીન (સબ-સપાટી) શક્તિ વધારવા માટે આક્રમક સ્પર્ધામાં છે. તાઇવાન પર સંભવિત ભવિષ્યના લશ્કરી સંઘર્ષમાં પરમાણુ અને માર્ગદર્શિત મિસાઇલ સબમરીન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. આ વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને, યુએસ નેવી તેની વર્જિનિયા ક્લાસ નાટો-એટેક ન્યુક્લિયર સબમરીનમાંથી લગભગ 19 ગાઇડેડ મિસાઇલ સબમરીન (SSGN) ની ભૂમિકા માટે તૈયાર કરી રહી છે.
અમેરિકાની આ અંડરવોટર બ્લુ પ્રિન્ટ ચીનના વિશાળ મિસાઇલ નેટવર્કને નષ્ટ કરવા અને તાઇવાનની આસપાસ યુએસ મિલિટ્રીની પકડ મજબૂત કરવાના હેતુથી ઘડવામાં આવી છે.
વર્જિનિયા પેલોડ મોડ્યુલ (VPM): મિસાઇલ ક્ષમતામાં મજબૂત વધારો
આ વર્જિનિયા ક્લાસ સબમરીનમાં એક ખાસ એન્જિનિયરિંગ સુધારો કરવામાં આવી રહ્યો છે, જેને વર્જિનિયા પેલોડ મોડ્યુલ (Virginia Payload Module – VPM) કહેવામાં આવે છે.
વધારાની ક્ષમતા: VPM એ સબમરીનના કેન્દ્ર સાથે જોડાયેલ આશરે 84 ફૂટ લાંબો વધારાનો ભાગ છે.
મિસાઇલ લોન્ચ ટ્યુબ્સ: આ વધારાના વિભાગમાં ચાર મોટી મિસાઇલ લોન્ચ ટ્યુબ ઉમેરવામાં આવશે.
ટોમહોક ક્ષમતા: દરેક ટ્યુબમાં 7 ટોમહોક ક્રૂઝ મિસાઇલો (Tomahawk Cruise Missiles) રાખી શકાશે. એટલે કે એક સબમરીનમાં 28 વધારાની મિસાઇલો લોડ થશે.
કુલ ફાયરપાવર: આ સુધારા બાદ એક વર્જિનિયા સબમરીનની કુલ ટોમહોક મિસાઇલ વહન કરવાની ક્ષમતા 12 થી વધીને આશરે 40 મિસાઇલો થઈ જશે.
ઉપરાંત, VPM ફ્રેમવર્ક ભવિષ્યમાં યુએસ નેવીને હાઇપરસોનિક હથિયારો (Hypersonic Weapons) અને વિશાળ અંડરવોટર ડ્રોન્સ સરળતાથી લોન્ચ કરવાની ક્ષમતા પણ પૂરી પાડશે.
ચીનના ‘Anti-Access/Area Denial’ સામે કેમ મહત્વપૂર્ણ?
ચીને પોતાના દરિયાકાંઠાના રક્ષણ માટે અને અમેરિકી યુદ્ધ જહાજોને પોતાના ક્ષેત્રથી દૂર રાખવા માટે લાંબા અંતરની મિસાઇલો, એડવાન્સ્ડ રડાર અને એર ડિફેન્સની એક વિશાળ દિવાલ તૈયાર કરી છે. આ પરિસ્થિતિમાં અમેરિકા માટે સબમરીન જ સૌથી મોટું શસ્ત્ર સાબિત થાય છે, કારણ કે તે પાણીના ઊંડાણમાં છુપાઈને મહિનાઓ સુધી કામ કરી શકે છે અને ચીની રડાર માટે તેને ટ્રેક કરવી ખૂબ મુશ્કેલ છે.
આ સમગ્ર વ્યૂહરચનામાં ‘ફર્સ્ટ આઇલેન્ડ ચેઇન’ (First Island Chain) અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ જાપાનથી શરૂ થઈને તાઇવાન અને ફિલિપાઇન્સ સુધી વિસ્તરેલી દ્વીપોની શૃંખલા છે. જો તાઇવાન પર ચીન હુમલો કરે છે, તો અમેરિકી સબમરીનો દરિયાની અંદરથી જ ચીનના મુખ્ય કમાન્ડ સેન્ટર્સ, રડાર સ્ટેશનો અને કોસ્ટલ મિસાઇલ સાઇટ્સ પર ચોક્કસ નિશાન સાધીને ચીનની રક્ષણાત્મક વ્યવસ્થાને ધ્વસ્ત કરી શકે છે.
જૂની ઓહાયો ક્લાસની જગ્યા લેશે નવી વર્જિનિયા
અમેરિકાની ચાર અત્યંત શક્તિશાળી જૂની ઓહાયો ક્લાસ (Ohio-class) SSGN સબમરીનો – ઓહાયો, મિશિગન, ફ્લોરિડા અને જ્યોર્જિયા – હવે નિવૃત્ત (Retire) થવાના આરે છે. આ સબમરીનો મૂળરૂપે બેલેસ્ટિક મિસાઇલ સબમરીન હતી, જેને પાછળથી બદલીને ક્રૂઝ મિસાઇલ સબમરીન બનાવાઈ હતી.
એક ઓહાયો ક્લાસ સબમરીનમાં 22 લોન્ચ ટ્યુબ્સ દ્વારા 154 ટોમહોક મિસાઇલો લઈ જવાની અદભુત ક્ષમતા હતી. આ ચારેય સબમરીનો નિવૃત્ત થઈ રહી છે. જ્યારે બીજી તરફ, પ્રથમ નવી વર્જિનિયા ક્લાસ SSGN 2029 માં અને છેલ્લી સબમરીન 2038 સુધીમાં સેવામાં સામેલ થવાની યોજના છે.
ફાયરપાવરની સરખામણી કરીએ તો, એક ઓહાયોની 154 મિસાઇલો સામે એક નવી વર્જિનિયા માત્ર 40 મિસાઇલો જ લઈ જઈ શકશે. એટલે કે એક જૂની ઓહાયો સબમરીન બરાબર ફાયરપાવર મેળવવા અમેરિકાને 4 નવી વર્જિનિયા સબમરીનની જરૂર પડશે. પરંતુ યુએસ સૈન્ય વ્યૂહરચનાકારોનું માનવું છે કે મિસાઇલોને એક જ મોટા જહાજમાં રાખવાને બદલે અલગ-અલગ ઘણી સબમરીનોમાં વહેંચી દેવાથી ચીન માટે તે બધાને એકસાથે શોધવી અને નાશ કરવી અશક્ય બની જશે.
ચીન પણ ઝડપથી વધારી રહ્યું છે સમુદ્રી તાકાત
વિશ્વવિખ્યાત થિંક ટેન્ક IISS (ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સ્ટ્રેટેજિક સ્ટડીઝ) ના અહેવાલ મુજબ, તાજેતરના વર્ષોમાં ચીને પોતાની ન્યુક્લિયર સબમરીન પ્રોડક્શન ક્ષમતામાં અભૂતપૂર્વ વધારો કર્યો છે.
| વિગત | ચીન (China) | અમેરિકા (USA) |
| લોન્ચ કરાયેલી ન્યુક્લિયર સબમરીન | 10 | 7 |
| કુલ ટન ભાર (Ton Capacity) | ~79,000 ટન | ~55,500 ટન |
| કુલ એટેક સબમરીન (IISS ડેટા) | 52 (6 પરમાણુ સંચાલિત) | – |
અહેવાલ મુજબ, ચીને પોતાની જૂની સબમરીનો નિવૃત્ત કરીને આધુનિક એટેક સબમરીનોની સંખ્યા છેલ્લા એક દાયકામાં 8 થી વધારીને 16 કરી દીધી છે.
અસલી મુકાબલો 2029 પછી: પડકારો અને ભવિષ્ય
અમેરિકી નૌકાદળ સામે સૌથી મોટો પડકાર એ સમયનો ગાળો (Time Gap) છે. જૂની ઓહાયો ક્લાસ સબમરીનો વહેલી નિવૃત્ત થઈ રહી છે, જ્યારે નવી VPM વર્જિનિયા સબમરીનો 2029 પછી જ બારકસમાંથી બહાર આવશે. આ ઉપરાંત, શિપયાર્ડમાં વિલંબને કારણે અમેરિકામાં વર્જિનિયા સબમરીનનું ઉત્પાદન દર વર્ષે પ્રતિ વર્ષ 1.1 થી 1.2 સબમરીન જ રહ્યું છે, જ્યારે લક્ષ્યાંક દર વર્ષે 2 સબમરીન બનાવવાનો છે.
ટૂંકમાં કહીએ તો, યુએસ નેવી પોતાની જૂની અતિ-ભારે ક્ષમતા વાળી ઓહાયો સબમરીનોની જગ્યાએ વધુ સંખ્યામાં આધુનિક, સાઇલન્ટ અને ટેકનોલોજીથી સજ્જ વર્જિનિયા સબમરીનો લાવીને પ્રશાંત મહાસાગરમાં પોતાનો દબદબો જાળવી રાખવા માંગે છે. બીજી તરફ ચીન પણ પોતાની ન્યુક્લિયર સબમરીન, મિસાઇલો અને માનવરહિત અંડરવોટર ડ્રોન્સ (UUV) નો કાફલો રાતોરાત વધારી રહ્યું છે. આથી સ્પષ્ટ છે કે ભવિષ્યના અમેરિકા-ચીન મહાસંગ્રામમાં સમુદ્રની ઊંડાઈ સૌથી મોટું અને ખતરનાક રણમેદાન સાબિત થશે.
