સોલર કે બેટરી નહીં, હવે આયુષ્માન કાર્ડ ધરાવતા દર્દીઓ માટે આવ્યા મોટા સમાચાર: હોસ્પિટલની મનમાની પર લાગશે બ્રેક!
ભારત સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી ‘આયુષ્માન ભારત – પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના’ (PM-JAY) દેશના કરોડો ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગીય પરિવારો માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ છે. આ યોજના હેઠળ પાત્રતા ધરાવતા નાગરિકોને વાર્ષિક ૫ લાખ રૂપિયા સુધીની મફત અને ગુણવત્તાયુક્ત તબીબી સારવાર આપવાની જોગવાઈ છે.
પરંતુ, ઘણીવાર એવા કિસ્સાઓ સામે આવે છે કે જ્યાં દર્દી પાસે માન્ય આયુષ્માન ગોલ્ડન કાર્ડ હોવા છતાં, પેનલબદ્ધ (Empaneled) હોસ્પિટલો અથવા તેના કર્મચારીઓ સારવાર આપવાનો ઇનકાર કરી દે છે, અથવા દર્દી પાસે ગેરકાયદેસર રીતે રોકડ પૈસાની માગણી કરે છે. જો તમે કે તમારા કોઈ સગા આ પ્રકારની અન્યાયી પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા હોવ, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. સરકાર પાસે આવી ફરિયાદોનું નિવારણ લાવવા માટે કડક અને સુવ્યવસ્થિત વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ છે.
ફરિયાદ નોંધાવતા પહેલા જરૂરી પુરાવા એકત્રિત કરો
હોસ્પિટલ કે ડૉક્ટર સામે અધિકૃત ફરિયાદ દાખલ કરતા પહેલા, તમારી પાસે મજબૂત આધાર હોવો ખૂબ જ જરૂરી છે. પુરાવા વગર કરવામાં આવેલી ફરિયાદો પર કાર્યવાહી થવામાં વિલંબ થઈ શકે છે. તેથી નીચે મુજબની વિગતો એકઠી કરી લો:
હોસ્પિટલ અને સ્ટાફની માહિતી: હોસ્પિટલનું પૂરું નામ, સરનામું, વિભાગ અને જે કર્મચારી કે ડૉક્ટરે સારવાર આપવાની ના પાડી હોય અથવા પૈસા માંગ્યા હોય તેમનું નામ અથવા હોદ્દો.
લખિત ઇનકાર અથવા ડિસ્ચાર્જ સમરી: જો હોસ્પિટલે સારવાર ના પાડતી વખતે કોઈ કાગળ કે લખાણ આપ્યું હોય, તો તેને સાચવી રાખો.
બિલ અને ચુકવણીની પહોંચ (Payment Receipts): જો હોસ્પિટલે મફત સારવાર આપવાને બદલે તમારી પાસે પરાણે પૈસા લેવડાવ્યા હોય, તો તમામ દવાની રસીદો, લેબ ટેસ્ટના બિલો અને ફી ભર્યાની પાકી પહોંચ સાચવીને રાખો.
ઘટનાનો સમય અને તારીખ: બનાવ કયા દિવસે અને કયા સમયે બન્યો હતો તેની ચોક્કસ નોંધ રાખો.
ડિજિટલ પોર્ટલ દ્વારા ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધાવવાની રીત
જે લોકો પાસે ઇન્ટરનેટ અને સ્માર્ટફોન કે કોમ્પ્યુટરની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે, તેઓ ઘરબેઠા સત્તાવાર ગ્રીવન્સ પોર્ટલ (Grievance Portal) પર પોતાની ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે.
૧. સત્તાવાર વેબસાઈટની મુલાકાત: આયુષ્માન ભારત યોજનાના સત્તાવાર ગ્રીવન્સ પોર્ટલ (cgrms.pmjay.gov.in) પર જાઓ.
૨. ફરિયાદનો પ્રકાર પસંદ કરો: પોર્ટલ પર ‘Register Your Grievance’ વિકલ્પ પર ક્લિક કરો. અહીં તમારે ‘PM-JAY’ યોજના પસંદ કરવાની રહેશે.
૩. શ્રેણી પસંદગી: તમારી ફરિયાદ હોસ્પિટલ સામે હોવાથી, કેટેગરીમાં ‘Hospital’ વિકલ્પ પસંદ કરો.
૪. વિગતો અને પુરાવા અપલોડ કરો: ઘટનાની વિગતવાર માહિતી લખો. જેમાં દર્દીની વિગતો અને તમે જે પુરાવા એકત્ર કર્યા છે (બિલ, રસીદ વગેરે) તેની સ્કેન કરેલી કોપી અપલોડ કરો.
૫. સબમિટ: તમામ વિગતો ચકાસ્યા બાદ ફોર્મ સબમિટ કરો.
હેલ્પલાઈન નંબર દ્વારા ઓફલાઈન ફરિયાદની સુવિધા
જો તમારી પાસે ઈન્ટરનેટની સુવિધા નથી અથવા તમે ટેકનોલોજીથી ટેવાયેલા નથી, તો સરકારે તેના માટે પણ એક અત્યંત સરળ રસ્તો બનાવ્યો છે.
ટોલ-ફ્રી નંબર: દર્દી કે તેના પરિવારજનો રાષ્ટ્રીય ટોલ-ફ્રી હેલ્પલાઈન નંબર ૧૪૫૫૫ (14555) અથવા ૧૮૦૦-૧૧૧-૫૬૫ (1800-111-565) પર કોલ કરી શકે છે.
પ્રતિનિધિ સાથે વાતચીત: આ નંબર પર કોલ કરીને તમે સીધા સત્તાવાર પ્રતિનિધિ (Customer Executive) સાથે વાત કરી શકો છો.
વિગતો આપો: પ્રતિનિધિ તમને હોસ્પિટલનું નામ, બનાવની વિગત અને તમારા કાર્ડ વિશે પૂછશે. તેઓ તમારા વતી સિસ્ટમમાં ઓનલાઈન ફરિયાદ દાખલ કરી દેશે.
ટ્રેકિંગ નંબર સાચવવો અને પ્રોગ્રેસ ટ્રેક કરવી
ઓનલાઈન કે ફોન દ્વારા ફરિયાદ સફળતાપૂર્વક નોંધાયા બાદ, તમને એક અનન્ય ‘ગ્રીવન્સ ટ્રેકિંગ નંબર’ (Complaint Tracking Number) અથવા યુનિક આઈડી આપવામાં આવશે. આ આઈડી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
કાર્યવાહી પર નજર રાખો: આ ટ્રેકિંગ નંબરની મદદથી તમે પોર્ટલ પર જઈને અથવા હેલ્પલાઈન પર કોલ કરીને જાણી શકો છો કે તમારી ફરિયાદ કયા અધિકારી પાસે છે અને તેના પર શું પગલાં લેવામાં આવ્યા છે.
જવાબદેહી (Accountability) સુનિશ્ચિત કરવી: તપાસ અધિકારી હોસ્પિટલ તંત્ર પાસેથી સ્પષ્ટતા માંગશે. જો હોસ્પિટલ દોષિત જણાશે, તો દર્દી પાસેથી લેવાયેલા વધારાના નાણાં પરત અપાવાશે અને સંબંધિત હોસ્પિટલ સામે કડક દંડકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે, જેમાં હોસ્પિટલનું પેનલમાંથી નામ રદ (De-empanelment) પણ થઈ શકે છે.
