બદામને પલાળ્યા વગર છાલ સાથે ખાવાથી શું થાય? જાણો તેના ફાયદા, ગેરફાયદા અને સાચી રીત
ડ્રાય ફ્રૂટ્સમાં બદામને ‘રાજા’ ગણવામાં આવે છે. આપણે બાળપણથી સાંભળતા આવ્યા છીએ કે બદામને રાત્રે પલાળીને સવારે તેની છાલ ઉતારીને ખાવી જોઈએ. પરંતુ આજના વ્યસ્ત જીવનમાં ઘણા લોકો પાસે આટલો સમય હોતો નથી અને તેઓ સીધી જ કાચી બદામ ખાવાનું પસંદ કરે છે. શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જો તમે બદામને પલાળ્યા વગર જ તેની છાલ સાથે ખાઓ તો તમારા શરીર પર તેની શું અસર થાય છે?
૧. પાચનતંત્ર પર અસર અને ટેનિનનું પ્રમાણ
બદામની બહારની ભૂરી છાલ માત્ર એક કવર નથી, પણ તેમાં ટેનિન (Tannin) નામનું તત્વ હોય છે. ટેનિનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કુદરતી રીતે બીજનું રક્ષણ કરવાનો હોય છે. જ્યારે તમે કાચી બદામ ખાઓ છો, ત્યારે આ ટેનિન પેટમાં એન્ઝાઇમ્સના કાર્યમાં અવરોધ પેદા કરે છે.
જે લોકોનું પાચનતંત્ર સંવેદનશીલ હોય, તેમને પલાળ્યા વગરની બદામ ખાવાથી પેટમાં ભારેપણું, ગેસ અથવા અપચો અનુભવાઈ શકે છે. બદામને પલાળવાથી આ ટેનિન પાણીમાં ઓગળી જાય છે અને બદામ નરમ બને છે, જેથી પેટ તેને સરળતાથી પચાવી શકે છે.
૨. એન્ટી-ન્યુટ્રિઅન્ટ્સ અને પોષક તત્વોનું શોષણ
બદામની છાલમાં ફાઈટિક એસિડ (Phytic Acid) હોય છે, જેને વિજ્ઞાનની ભાષામાં ‘એન્ટી-ન્યુટ્રિઅન્ટ’ કહેવામાં આવે છે. આ એસિડ બદામમાં રહેલા ઝિંક, કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ અને આયર્ન જેવા મહત્વના ખનિજો સાથે જોડાઈ જાય છે અને શરીરને તે શોષવા દેતું નથી.
જો તમે નિયમિતપણે છાલ સાથે બદામ ખાઓ છો, તો ભલે તમે મોંઘી બદામ ખાઈ રહ્યા હોવ, પણ તમારા શરીરને તેના પૂરેપૂરા પોષક તત્વો મળતા નથી. પલાળવાની પ્રક્રિયા આ ફાઈટિક એસિડને ઘટાડે છે, જેનાથી બદામમાં રહેલું પોષણ તમારા લોહીમાં ભળવાની પ્રક્રિયા તેજ બને છે.
૩. બદામની તાસીર અને શરીરની ગરમી
આયુર્વેદ મુજબ દરેક ખાદ્ય પદાર્થની પોતાની એક ‘તાસીર’ હોય છે. કાચી અને સૂકી બદામની તાસીર ગરમ હોય છે. ઉનાળાની ઋતુમાં જો પલાળ્યા વગરની બદામનું વધુ સેવન કરવામાં આવે, તો તે શરીરમાં પિત્ત દોષ વધારી શકે છે.
શરીરમાં ગરમી વધવાને કારણે ચહેરા પર ખીલ થવા, મોઢામાં ચાંદા પડવા અથવા પેટમાં બળતરા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. બીજી તરફ, બદામને પલાળી દેવાથી તેની ગરમી ઓછી થઈ જાય છે અને તે ઠંડક પ્રદાન કરે છે, જે દરેક ઋતુ માટે અનુકૂળ બને છે.
૪. છાલ સાથે ખાવાના ફાયદા: ફાઈબર અને ફ્લેવોનોઈડ્સ
જોકે, બદામની છાલ હંમેશા નુકસાનકારક નથી હોતી. જો તમારું પાચનતંત્ર એકદમ મજબૂત છે, તો છાલ સાથે બદામ ખાવાના પણ અમુક ફાયદા છે
- વધારે ફાઈબર: બદામની છાલમાં ડાયેટરી ફાઈબર હોય છે, જે કબજિયાતની સમસ્યા દૂર કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
- એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ: છાલમાં ખાસ પ્રકારના ‘પોલીફીનોલ્સ’ અને ‘ફ્લેવોનોઈડ્સ’ હોય છે, જે હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે સારા માનવામાં આવે છે.
- કોલેસ્ટ્રોલ નિયંત્રણ: અભ્યાસ મુજબ છાલ સાથે બદામ ખાવાથી શરીરમાં ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) ને ઘટાડવામાં મદદ મળે છે.
૫. લિપેઝ એન્ઝાઇમનું સક્રિય થવું
બદામમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં હેલ્ધી ફેટ્સ હોય છે. આ ફેટ્સને પચાવવા માટે શરીરને લિપેઝ (Lipase) નામના એન્ઝાઇમની જરૂર પડે છે. જ્યારે બદામ પલાળવામાં આવે છે, ત્યારે આ એન્ઝાઇમ સક્રિય થાય છે, જે ચરબીને તોડવાનું કામ સરળ બનાવે છે. જો તમે વજન ઘટાડવાના મિશન પર હોવ, તો પલાળેલી બદામ ખાવી વધુ હિતાવહ છે કારણ કે તે ચરબીના ચયાપચયમાં મદદ કરે છે.
૬. દાંત અને જડબા પર દબાણ
સૂકી બદામ ઘણી કઠણ હોય છે. જે લોકોના દાંત નબળા છે અથવા જેમને પેઢાની સમસ્યા છે, તેમના માટે કાચી બદામ ચાવવી મુશ્કેલ બની શકે છે. ઉંમરલાયક વ્યક્તિઓ અને નાના બાળકો માટે હંમેશા પલાળેલી અને નરમ બદામ જ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
૭. કોણે પલાળ્યા વગરની બદામ ન ખાવી જોઈએ?
- પેટમાં વારંવાર ગેસ કે એસિડિટી થતી હોય.
- કિડની સ્ટોનની સમસ્યા હોય (કારણ કે બદામમાં ઓક્સાલેટ હોય છે).
- ખૂબ જ ગરમી પ્રકૃતિનું શરીર હોય.
- નાના બાળકો, કારણ કે તેમને પચાવવામાં તકલીફ પડી શકે છે.
