મની લોન્ડરિંગ કેસમાં મોટી કાર્યવાહી: બેંક ઓફ અમેરિકાના નફા અને શેરો પર પડશે સીધી અસર
અમેરિકી નિયામકોએ મની લોન્ડરિંગ અને અન્ય ગેરકાયદેસર આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ રોકવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ દેશની અગ્રણી બેંક – બેંક ઓફ અમેરિકા (Bank of America) પર ૧.૨૧ અબજ ડૉલર (આશરે ₹૧૦,૦૦૦ કરોડથી વધુ) નો ભારે દંડ ફટકાર્યો છે. બેંકિંગ ક્ષેત્રે આટલા મોટા દંડની જાહેરાત બાદ નાણાકીય જગતમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે. આ દંડની સીધી અસર બેંકના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળાના નાણાકીય પરિણામો અને કમાણી પર પડવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
અમેરિકાના નાણા મંત્રાલય (US Treasury Department) ના જણાવ્યા અનુસાર, આ કાર્યવાહી એટલા માટે કરવામાં આવી કારણ કે બેંક સરકારને ૫ અબજ ડૉલરથી પણ વધુ રકમના શંકાસ્પદ વ્યવહારોની જાણ કરવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે આ શંકાસ્પદ વ્યવહારોમાંથી ૧ અબજ ડૉલર જેટલી રકમ તો સીધી દેશની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને અન્ય પ્રાથમિકતા ધરાવતા ગેરકાયદે નાણાકીય જોખમો સાથે જોડાયેલી હતી.
અમેરિકાના ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કૉટ બેસેન્ટે આ અંગે કડક વલણ અપનાવતા જણાવ્યું હતું કે, “નાણાકીય સંસ્થાઓ દેશની આર્થિક અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની રક્ષા કરવામાં સૌથી આગળ હોય છે. જ્યારે આટલી મોટી બેંક તેની મની લોન્ડરિંગ વિરોધી અને આર્થિક પ્રતિબંધો પ્રત્યેની જવાબદારીઓ નિભાવવામાં નિષ્ફળ જાય છે, ત્યારે તેની ગંભીર અસરો માત્ર બેંક પૂરતી સીમિત રહેતી નથી, પરંતુ સમગ્ર અમેરિકી નાણાકીય સિસ્ટમ માટે મોટું જોખમ ઊભું કરે છે.”
નિયામકોએ બેંક ઓફ અમેરિકા પર દંડ કેમ ફટકાર્યો?
યુએસ ટ્રેઝરી વિભાગના તપાસ અહેવાલમાં બહાર આવ્યું છે કે બેંક ઓફ અમેરિકાએ પોતાની ‘કમ્પ્લાયન્સ સિસ્ટમ’ (નિયમોનું પાલન કરતી સિસ્ટમ) મજબૂત કરવાના બદલે પોતાના ‘નફા અને કમાણી’ ને વધુ પ્રાથમિકતા આપી હતી. બેંકે પોતાની આંતરિક મોનિટરિંગ સિસ્ટમ પર ભરોસો રાખવાને બદલે તપાસ એજન્સીઓ, કાયદા અમલીકરણ સંસ્થાઓ કે બહારની નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા મળતી માહિતી પર વધુ પડતો આધાર રાખ્યો હતો.
આ કેસના સમાધાન રૂપે જારી કરાયેલા કાનૂની આદેશ અનુસાર, બેંક ઓફ અમેરિકાએ એક સ્વતંત્ર થર્ડ-પાર્ટી એજન્સીની નીમણૂક કરવી પડશે. આ એજન્સી ભૂતકાળમાં થયેલા તમામ વ્યવહારોની તપાસ કરશે, ભૂલથી છૂટી ગયેલી શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓની ઓળખ કરશે અને તેની જાણ અમેરિકાની ફાઇનાન્સિયલ ક્રાઇમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ નેટવર્ક (FinCEN) ને કરશે.
આ કુલ દંડના એક ભાગરૂપે, ઓફિસ ઓફ ધ કમ્પ્ટોલર ઓફ ધ કરન્સી (OCC) એ બેંક પર ૭૫ કરોડ ડૉલરનો સિવિલ પેનલ્ટી દંડ ફટકાર્યો છે. કોઈપણ નિયામક સંસ્થા દ્વારા લગાવવામાં આવેલો આ અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો દંડ છે. વર્ષ ૨૦૨૪ માં બેંકને આપવામાં આવેલા ‘સીઝ-એન્ડ-ડિઝિસ્ટ’ (અટકાયતી) આદેશ છતાં મની લોન્ડરિંગ પ્રોગ્રામની ખામીઓ ન સુધારવા બદલ આ કડક પગલું લેવાયું છે.
નિયામકે ઉમેર્યું કે બેંકની સિસ્ટમ એટલી નબળી અને બિનઅસરકારક હતી કે શંકાસ્પદ વ્યવહારો અંગેના રિપોર્ટ (SARs) ફાઇલ કરવામાં મહિનાઓનો વિલંબ થતો હતો. આ સિવાય, ઓફિસ ઓફ ફોરેન એસેટ્સ કંટ્રોલ (OFAC) દ્વારા પણ આર્થિક પ્રતિબંધોના ૪૦૦ થી વધુ ઉલ્લંઘનો માટે બેંક પર ૧.૧૬ કરોડ ડૉલરનો અલગ દંડ લગાવવામાં આવ્યો છે. બેંકે રશિયા અને ઈરાન જેવા દેશો પર લાદવામાં આવેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોનો ભંગ કરીને લાખો ડૉલરના ટ્રાન્ઝેક્શન ભૂલથી પ્રોસેસ કરી દીધા હતા.
આ દંડથી બેંક ઓફ અમેરિકા પર શું અસર પડશે?
આ દંડની સીધી માર બેંકની નાણાકીય સ્થિતિ પર પડી છે. બેંક ઓફ અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળાના નાણાકીય પરિણામોમાં ૧.૨ અબજ ડૉલરનો નૉન-ટેક્સ-ડિડક્ટિબલ ચાર્જ ઉમેરવામાં આવશે. આના કારણે બેંકની પ્રતિ શેર ચોખ્ખી કમાણી (EPS) માં અંદાજે ૧૭ સેન્ટનો ઘટાડો નોંધાશે.
અગાઉ એલએસઇજી (LSEG) ના એનાલિસ્ટ્સ દ્વારા અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે આવા એકઝિટ ચાર્જિસ સિવાય બેંકનો એડજસ્ટેડ પ્રતિ શેર નફો ૧.૧૦ ડૉલર રહેશે. પરંતુ આ સમાચાર બહાર આવતા જ શેરબજાર બંધ થયા પછીના કારોબાર (આફ્ટર-અવર્સ ટ્રેડિંગ) માં બેંક ઓફ અમેરિકાના શેરમાં ૨.૭% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે નિયમિત કારોબારી દિવસે પણ શેર ૧.૧% ઘટીને બંધ થયો હતો.
