ઉનાળામાં ઘઉંની રોટલીને બદલે ખાઓ આ ખાસ લોટની રોટલી: કબજિયાત થશે દૂર અને પેટ રહેશે એકદમ ઠંડું!
ઉનાળાની ઋતુ શરૂ થતાની સાથે જ શરીરમાં પાણીની અછત અને પાચન સંબંધી સમસ્યાઓ વધવા લાગે છે. ગરમીને કારણે ઘણીવાર ખોરાક જલ્દી પચતો નથી, જેના લીધે એસિડિટી, ગેસ અને કબજિયાત જેવી ફરિયાદો સામાન્ય બની જાય છે. આપણે ભારતીયોના ખોરાકમાં ‘રોટલી’ મુખ્ય હિસ્સો છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ઉનાળામાં માત્ર ઘઉંનો લોટ ખાવાને બદલે જો તમે ઠંડી તાસીર ધરાવતા લોટનો ઉપયોગ કરો, તો તમારા પેટના અડધાથી વધુ પ્રશ્નો હલ થઈ શકે છે?
૧. જવનો લોટ (Barley Flour)
જવને આયુર્વેદમાં ઉનાળા માટે શ્રેષ્ઠ અનાજ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેની તાસીર અત્યંત ઠંડી હોય છે.
ફાયદા: જવમાં દ્રાવ્ય (Soluble) અને અદ્રાવ્ય (Insoluble) એમ બંને પ્રકારના ફાઈબર ભરપૂર હોય છે. તે મળને નરમ બનાવે છે અને જૂની કબજિયાત તોડવામાં મદદ કરે છે.
- રીત: તમે ઘઉંના લોટમાં જવનો લોટ ભેળવીને ‘મિશ્રિત રોટલી’ બનાવી શકો છો.
૨. જુવારનો લોટ (Sorghum Flour)
જુવાર એ ‘ગ્લુટેન-ફ્રી’ અનાજ છે જે ઉનાળામાં શરીરને ઠંડક પહોંચાડે છે.
ફાયદા: તે પચવામાં ખૂબ જ હળવો હોય છે. તેમાં રહેલું ફાઈબર આંતરડાની સફાઈ કરવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી પેટ હલકું લાગે છે. જે લોકોને વારંવાર એસિડિટી થતી હોય તેમના માટે જુવારની રોટલી બેસ્ટ વિકલ્પ છે.
૩. ચણાનો લોટ અથવા સત્તુ (Besan / Sattu)
ઉનાળામાં બિહાર અને ઉત્તર ભારતમાં સત્તુનો ઉપયોગ ખૂબ થાય છે. સત્તુ એટલે શેકેલા ચણાનો લોટ.
ફાયદા: તેની તાસીર ઠંડી હોય છે અને તેમાં પ્રોટીન તેમજ ફાઈબરનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. તે શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખે છે અને બોવેલ મુવમેન્ટ (પેટ સાફ થવાની પ્રક્રિયા) ને સુધારે છે. સત્તુની રોટલી ખાવાથી લાંબા સમય સુધી ભૂખ પણ લાગતી નથી.
૪. રાગીનો લોટ (Ragi Flour)
સામાન્ય રીતે રાગીને શિયાળાનું અનાજ ગણવામાં આવે છે, પરંતુ તેને જો મર્યાદિત માત્રામાં અથવા અન્ય ઠંડા લોટ સાથે ભેળવીને લેવામાં આવે તો તે કબજિયાતનો રામબાણ ઈલાજ છે.
ફાયદા: રાગીમાં ભરપૂર કેલ્શિયમ અને આયર્ન હોય છે. જો તમને લાંબા સમયથી કબજિયાતની ફરિયાદ હોય, તો રાગી તમારા આંતરડાને કુદરતી રીતે સાફ કરવામાં મદદ કરશે.
૫. ઓટ્સનો લોટ (Oats Flour)
આજકાલ ઓટ્સ હેલ્થ કોન્શિયસ લોકોની પ્રથમ પસંદગી છે.
ફાયદા: ઓટ્સમાં ‘બીટા-ગ્લુકેન’ નામનું ખાસ ફાઈબર હોય છે, જે પાચનતંત્રને તેજ બનાવે છે. તે શરીરમાંથી કચરો બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે. સવારના નાસ્તામાં ઓટ્સની રોટલી કે ચિલ્લા એક હેલ્ધી ઓપ્શન છે.
૬. સિંગોડાનો લોટ (Water Chestnut Flour)
સિંગોડા પાણીમાં ઉગે છે, તેથી તેની પ્રકૃતિ કુદરતી રીતે જ ઠંડી હોય છે.
ફાયદા: તેમાં કેલરી ઓછી અને ફાઈબર વધુ હોય છે. ઉનાળામાં તેની રોટલી ખાવાથી શરીરમાં પાણીની અછત સર્જાતી નથી અને પેટમાં થતી બળતરા શાંત થાય છે.
ઉનાળામાં રોટલી બનાવતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો:
- મિશ્ર લોટ (Multigrain): માત્ર એક જ પ્રકારના લોટને બદલે ઘઉં, જવ અને જુવારને મિક્સ કરીને લોટ દળાવો. તે વધુ પૌષ્ટિક અને સુપાચ્ય બનશે.
- પાણીનું પ્રમાણ: લોટ બાંધતી વખતે તેમાં થોડું વધારે પાણી વાપરો જેથી રોટલી નરમ રહે અને પચવામાં સરળ બને.
- તાજગી: હંમેશા તાજો લોટ દળાવવાનો આગ્રહ રાખો, કારણ કે ઉનાળામાં લોટ જલ્દી બગડી શકે છે.
