મેટાબોલિઝમ વધારવા માટે બ્લેક ટી કે કોફી? ડાયેટિશિયન પાસેથી જાણો સાચો જવાબ
જ્યારે આપણે વજન ઘટાડવાની સફર શરૂ કરીએ છીએ, ત્યારે આપણું ધ્યાન મોટાભાગે ખોરાક પર હોય છે, પરંતુ આપણે શું પીએ છીએ તે પણ એટલું જ મહત્વનું છે. દૂધ અને ખાંડ વગરની ચા કે કોફી, જેને આપણે ‘બ્લેક ટી’ કે ‘બ્લેક કોફી’ કહીએ છીએ, તે ફિટનેસ પ્રેમીઓમાં ખૂબ લોકપ્રિય છે. આ બંને પીણાંમાં કેલરી નહિવત હોય છે, જે તેમને વજન ઘટાડવા માટે આદર્શ બનાવે છે. જોકે, બંનેની કામ કરવાની રીત અલગ છે. કોફી તેની ત્વરિત ઉર્જા માટે જાણીતી છે, જ્યારે ચા તેના એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ માટે. આજના આ લેખમાં આપણે ઊંડાણપૂર્વક સમજીશું કે તમારા મેટાબોલિઝમ અને ચરબી ઘટાડવા માટે આ બેમાંથી કયું પીણું વધુ અસરકારક સાબિત થઈ શકે છે.
શું બ્લેક ટી વજન ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે?
ઘણા લોકો માને છે કે માત્ર ગ્રીન ટી જ વજન ઘટાડે છે, પરંતુ બ્લેક ટી પણ એટલી જ પ્રભાવશાળી છે. બ્લેક ટીમાં ‘ફ્લેવોનોઈડ્સ’ (Flavonoids) નામના ખાસ એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ હોય છે, જે વજનને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. સંશોધનો મુજબ, બ્લેક ટીમાં રહેલા પોલિફીનોલ્સ આંતરડામાં ટૂંકી સાંકળવાળા ફેટી એસિડ્સના ઉત્પાદનને ઉત્તેજિત કરે છે, જે મેટાબોલિઝમને વેગ આપે છે.
બ્લેક ટી પીવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તે શરીરમાં ચરબીના શોષણને ઘટાડે છે. તે પાચનતંત્રમાં જટિલ ચરબીના કણોને તોડવામાં મદદ કરે છે, જેથી તે શરીરમાં જમા થવાને બદલે બહાર નીકળી જાય છે. આ ઉપરાંત, બ્લેક ટીમાં રહેલું કેફીન કોફી કરતા ઓછું હોય છે, જેનો અર્થ છે કે તે તમને લાંબા સમય સુધી શાંત અને સક્રિય રાખી શકે છે, વગર કોઈ ‘કેફીન ક્રેશ’ અનુભવ્યે. જો તમે પેટની ચરબી (Visceral fat) થી પરેશાન છો, તો નિયમિતપણે બ્લેક ટી લેવી તમારા માટે ફાયદાકારક રહી શકે છે.
બ્લેક કોફી વિરુદ્ધ બ્લેક ટી – કયું વધુ સારું છે?
જ્યારે સીધી સરખામણી કરવામાં આવે, ત્યારે બંનેના પોતાના મજબૂત પક્ષો છે. બ્લેક કોફીમાં કેફીનનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જે તેને એક ઉત્તમ ‘પ્રી-વર્કઆઉટ’ ડ્રિંક બનાવે છે. કેફીન તમારા શરીરમાં ‘એપિનેફ્રાઇન’ (એડ્રેનાલિન) હોર્મોનનું સ્તર વધારે છે, જે ચરબીના કોષોને તોડીને તેને ઉર્જા તરીકે વાપરવા માટે લોહીમાં મુક્ત કરે છે. જો તમે જીમમાં જાઓ છો અથવા કસરત કરો છો, તો બ્લેક કોફી તમને વધુ કેલરી બાળવામાં મદદ કરશે. તે તમારી ભૂખને દબાવવાનું કામ પણ કરે છે, જેથી તમે બિનજરૂરી નાસ્તો કરવાનું ટાળો છો.
બીજી બાજુ, બ્લેક ટી એવા લોકો માટે શ્રેષ્ઠ છે જેમને હાઈ કેફીનથી ગભરામણ કે એસિડિટી જેવી સમસ્યા થાય છે. બ્લેક ટી બ્લડ પ્રેશર અને કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવામાં વધુ સક્ષમ છે. જો આપણે વજન ઘટાડવાના ચોક્કસ આંકડા જોઈએ, તો બ્લેક કોફી મેટાબોલિક રેટને 3% થી 11% સુધી વધારી શકે છે, જે ચા કરતા થોડું વધારે છે. જોકે, જો તમે લાંબા ગાળાના સ્વાસ્થ્ય અને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય સાથે વજન ઘટાડવા માંગતા હોવ, તો બ્લેક ટી વધુ સુરક્ષિત અને ટકાઉ વિકલ્પ લાગે છે. ટૂંકમાં, જો તમને ઝડપી એનર્જી જોઈએ છે તો કોફી પસંદ કરો, પણ જો તમને સતત અને સૌમ્ય અસર જોઈએ છે તો ચા શ્રેષ્ઠ છે.
વજન ઘટાડવા માટે આ પીણાં લેવાની સાચી રીત
માત્ર બ્લેક ટી કે કોફી પી લેવાથી વજન નહીં ઘટે, તેની પદ્ધતિ પણ સાચી હોવી જોઈએ:
- ખાંડનો ત્યાગ: વજન ઘટાડવા માટે આ બંને પીણાંમાં ખાંડ, હની કે આર્ટિફિશિયલ સ્વીટનર ઉમેરવાનું ટાળો. ખાંડ ઉમેરતા જ તે ‘ઝીરો કેલરી’ ડ્રિંક મટીને વજન વધારનારું પીણું બની જાય છે.
- યોગ્ય સમય: બ્લેક કોફી સવારે અથવા વર્કઆઉટના 30 મિનિટ પહેલા લેવી જોઈએ. બ્લેક ટી તમે સવારે અથવા સાંજના સમયે લઈ શકો છો. યાદ રાખો કે રાત્રે સુતા પહેલા કેફીન લેવાથી ઊંઘ બગડી શકે છે, જે વજન વધવાનું કારણ બને છે.
- ખાલી પેટ સાવધાની: કેટલાક લોકોને ખાલી પેટે બ્લેક કોફી પીવાથી એસિડિટી થઈ શકે છે. જો આવું થાય, તો તેની સાથે એક કેળું અથવા પલાળેલી બદામ લો.
- હાઇડ્રેશન: કેફીન પેશાબ વાટે શરીરનું પાણી બહાર કાઢે છે (Diuretic effect). તેથી, જો તમે દિવસમાં 2-3 કપ બ્લેક કોફી કે ટી પીતા હોવ, તો સાથે પુષ્કળ પાણી પીવાનું રાખવું જેથી ડિહાઇડ્રેશન ન થાય.
- મસાલાનો ઉમેરો: તેના ફાયદા વધારવા માટે તમે બ્લેક ટીમાં તજ (Cinnamon) અથવા આદુ ઉમેરી શકો છો, જે મેટાબોલિઝમને વધુ વેગ આપશે. તેવી જ રીતે બ્લેક કોફીમાં ચપટી તજ પાવડર નાખવાથી તે સ્વાદિષ્ટ અને હેલ્ધી બને છે.
