બ્લડ પ્રેશરની દવાઓ પ્રત્યે બેદરકારી ન રાખો: શા માટે માત્ર હેલ્ધી લાઈફસ્ટાઈલ પૂરતી નથી?
આજના દોડધામભર્યા જીવનમાં આપણે સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત થયા છીએ. ડાયટ, કસરત અને પૂરતી ઊંઘ પર આપણે ભાર આપીએ છીએ, જે પ્રશંસનીય છે. પરંતુ, જ્યારે વાત હાઈ બ્લડ પ્રેશર (Hypertension) જેવી ગંભીર બીમારીની આવે, ત્યારે શું માત્ર જીવનશૈલીમાં ફેરફાર પૂરતો છે? પ્રખ્યાત કાર્ડિયોથોરેસિક સર્જન ડૉ. જેરેમી લંડન આ બાબતે એક લાલબત્તી સમાન કિસ્સો શેર કરી રહ્યા છે, જે આપણને દવાઓ અને સ્વાસ્થ્ય વચ્ચેના સંતુલનને સમજવામાં મદદ કરશે.
એક ચોંકાવનારો કિસ્સો: જ્યારે શિસ્તબદ્ધ જીવનશૈલી પણ ટૂંકી પડી
ડૉ. લંડન, જેઓ 25 વર્ષથી વધુનો અનુભવ ધરાવતા બોર્ડ-સર્ટિફાઇડ સર્જન છે, તેમણે તાજેતરમાં એક 40 વર્ષીય મહિલાનો કિસ્સો શેર કર્યો. આ મહિલા દેખાવમાં અત્યંત સ્વસ્થ હતી અને પોતાની દિનચર્યા બાબતે ખૂબ જ કડક હતી. તે પૌષ્ટિક ખોરાક લેતી, નિયમિત વર્કઆઉટ કરતી અને પૂરતી ઊંઘ પણ લેતી હતી.
જોકે, આ બધી સારી આદતો હોવા છતાં તેને હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા હતી. ડોક્ટરોએ તેને સામાન્ય ડોઝની દવા લેવાની સલાહ આપી હતી, પરંતુ તેણે માન્યું કે તે પોતાની જીવનશૈલી દ્વારા આ બીમારીને મ્હાત આપી દેશે. તેનું માનવું હતું કે દવા લેવી એ શરીરની નબળાઈ છે. પરિણામ એ આવ્યું કે એક દિવસ અચાનક તેની આંખોની દ્રષ્ટિમાં ફેરફાર થયો અને ખભાની વચ્ચે અસહ્ય દુખાવો ઉપડ્યો. જ્યારે તેને ઈમરજન્સીમાં લાવવામાં આવી, ત્યારે ખબર પડી કે તેને ‘એઓર્ટિક ડિસેક્શન’ (Aortic Dissection) થયું હતું જે હૃદયની મુખ્ય ધમનીમાં પડતી તિરાડ છે અને તે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.
શા માટે દવા લેવી એ હાર કે નિષ્ફળતા નથી?
ઘણા લોકો માને છે કે જો તેમને બ્લડ પ્રેશર કે ડાયાબિટીસ માટે દવા શરૂ કરવી પડે, તો તેનો અર્થ એ છે કે તેઓ તેમની તંદુરસ્તી જાળવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે. ડૉ. લંડન આ માનસિકતાને સખત શબ્દોમાં નકારે છે. તેમના મતે:
દવા એક વ્યૂહરચના છે: દવા લેવી એ કોઈ પરાજય નથી, પરંતુ ભવિષ્યના જોખમોને ઘટાડવાની એક સક્રિય યોજના છે.
શરીરની મર્યાદા: ઉંમર વધવાની સાથે શરીરની કેટલીક આંતરિક પ્રક્રિયાઓ બદલાય છે. કેટલીકવાર આનુવંશિકતા (Genetics) ને કારણે પણ જીવનશૈલીના ફેરફારો બ્લડ પ્રેશરને અંકુશમાં રાખવા માટે પૂરતા હોતા નથી.
શાંત દુશ્મન: હાઈ બ્લડ પ્રેશરને ‘સાયલન્ટ કિલર’ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેના લક્ષણો હંમેશા દેખાતા નથી, પણ તે અંદરખાને હૃદય, કિડની અને મગજને નુકસાન પહોંચાડે છે.
લાઈફસ્ટાઈલ વિરુદ્ધ દવા: શું સાચું?
લોકો અવારનવાર મૂંઝવણમાં હોય છે કે તેમણે શું પસંદ કરવું જોઈએ—સારું જીવન કે દવાઓ? ડૉ. લંડન સ્પષ્ટ કરે છે કે આ “આ અથવા પેલું” નો વિષય નથી. તે “જીવનશૈલી + જરૂરી દવાઓ” નો સમન્વય છે.
પાયો જીવનશૈલી છે: હેલ્ધી ડાયટ અને કસરત એ તમારા સ્વાસ્થ્યનો પાયો છે. તે તમારા શરીરને મજબૂત બનાવે છે જેથી તમે સર્જરી કે બીમારીમાંથી ઝડપથી બહાર આવી શકો. પેલા મહિલા દર્દી માત્ર એટલા માટે બચી શક્યા કારણ કે તેમનું શરીર લાઈફસ્ટાઈલને કારણે અંદરથી મજબૂત હતું.
View this post on Instagram
રક્ષણ દવા આપે છે: જ્યારે લાઈફસ્ટાઈલ બ્લડ પ્રેશરના આંકડાને સુરક્ષિત મર્યાદામાં નથી લાવી શકતી, ત્યારે દવાઓ સુરક્ષા કવચનું કામ કરે છે. તે ધમનીઓ પરના વધારાના દબાણને ઘટાડે છે અને હાર્ટ એટેક કે સ્ટ્રોક જેવી ઈમરજન્સીને અટકાવે છે.
જોખમ ઘટાડવાનો વૈજ્ઞાનિક અભિગમ
ડૉ. લંડન સમજાવે છે કે તબીબી વિજ્ઞાન આપણને જે સાધનો આપે છે તેનો ઉપયોગ કરવામાં કોઈ સંકોચ ન રાખવો જોઈએ. જો ડોક્ટર દવા સૂચવે છે, તો તે કોઈ અખતરો નથી પણ વર્ષોના સંશોધન અને તમારા રિપોર્ટ્સ પર આધારિત નિર્ણય હોય છે. બ્લડ પ્રેશરને અવગણવું એ સમય જતાં હૃદયની દીવાલોને નબળી પાડે છે, જેના કારણે હૃદય મોટું થઈ શકે છે અથવા ધમનીઓ ફાટી શકે છે.
