ચીનમાં અચાનક ડ્રોન શો બંધ, એરસ્પેસ પર વધારાઈ કડક નિશાની: શું છે તેની પાછળનું સાચું કારણ?
તકનીકી ક્ષેત્રે અગ્રેસર ગણાતા ચીનમાંથી એક અત્યંત ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ચીનના વિવિધ પ્રાંતોમાં પ્રવાસીઓને આકર્ષવા અને વિવિધ ઉત્સવો દરમિયાન યોજાતા ભવ્ય અને રંગબેરંગી ‘ડ્રોન શો’ (Drone Shows) ને અચાનક રદ કરી દેવામાં આવ્યા છે. દેશમાં ડ્રોન અને અન્ય નાના વિમાનો અથવા ફ્લાઇટ્સ પર સરકારી નજર અને દેખરેખ અત્યંત સખત બનાવી દેવામાં આવી છે, જેના કારણે પ્રવાસન સ્થળો અને મોટા ઇવેન્ટ આયોજકોએ પોતાના તમામ ડ્રોન શો તાત્કાલિક અસરથી રોકી દેવાની ફરજ પડી છે.
છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં ચીનના ૧૧ જેટલા મુખ્ય પ્રાંતો અને વિસ્તારોમાં શુક્રવારથી યોજાનારા ડ્રોન શો રદ કરવાની સત્તાવાર માહિતી જાહેર કરવામાં આવી હતી. જેમાં ઇનર મંગોલિયા, ગાન્સુ, શાનદોંગ, ગુઆંગદોંગ અને હાઇનાન જેવા મહત્વના પ્રાંતોનો સમાવેશ થાય છે. આટલા બધા પ્રાંતોમાં એકસાથે શો રદ થવા છતાં, સોમવાર સુધી કોઈ પણ સ્થળેથી આ શો ફરી શરૂ કરવાની કે નવા નિયમો અંગેની સ્પષ્ટ જાહેરાત કરવામાં આવી નહોતી.
હવાઈ ક્ષેત્ર પર અંકુશ (Airspace Control) નું બહાનુ
મોટાભાગના પ્રવાસન સ્થળો અને તંત્ર દ્વારા ડ્રોન શો રદ કરવા પાછળનું મુખ્ય કારણ ‘એરસ્પેસ કન્ટ્રોલ’ એટલે કે હવાઈ ક્ષેત્ર પર સરકારી અંકુશ ગણાવવામાં આવ્યું છે. જોકે, સ્થાનિક પ્રશાસન દ્વારા જાહેર કરાયેલી નોટિસમાં એ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી કે આ નવા નિયમો શું છે, શા માટે અચાનક લાગુ કરાયા છે અને કેટલા સમય સુધી અમલમાં રહેશે.
ઉદાહરણ તરીકે, ગાન્સુ પ્રાંતના પ્રખ્યાત પ્રવાસન સ્થળ દુનહવાંગમાં ઓપરેટરોએ જણાવ્યું કે એરસ્પેસ કન્ટ્રોલના કારણે ડ્રોન શોને હંગામી ધોરણે રદ કરવામાં આવ્યો છે. તેવી જ રીતે, ઇનર મંગોલિયાના સોનિડ લેફ્ટ બેનરના પ્રવાસન અધિકારીઓએ ખુલાસો કર્યો હતો કે ૮ ઓગસ્ટે યોજાનાર ડ્રોન લાઇટ શો એરસ્પેસના નવા નિયમો અને ફ્લાઇટ રૂટના કડક પાલનને કારણે રદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
ડાઇફૂન ‘ડોલ્ફિન’ અને ખરાબ હવામાનનું પરિબળ
જોકે, ચીનના દરેક વિસ્તારમાં શો રદ થવાનું કારણ માત્ર એરસ્પેસ કન્ટ્રોલ નહોતું. ગુઇઝોઉ અને ઝેજિયાંગ પ્રાંતમાં કેટલાક ડ્રોન શો ખરાબ હવામાનના કારણે રદ કરવા પડ્યા હતા. તે વિસ્તારોમાં ‘ટાઇફૂન ડોલ્ફિન’ (Typhoon Dolphin) નામના વાવાઝોડાનો ખતરો હતો. આ વાવાઝોડું રવિવારે ચીનના દક્ષિણ-પૂર્વ કિનારે ત્રાટક્યું હતું, જેના કારણે કેટલાક ભાગોમાં ભારે વરસાદ અને વાવાઝોડું આવ્યું હતું.
પરંતુ સંરક્ષણ વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જે અન્ય દૂરના પ્રાંતોમાં ડ્રોન શો રદ કરવામાં આવ્યા છે, ત્યાં આ વાવાઝોડાની કોઈ ભૌગોલિક અસર થવાની શક્યતા જ નહોતી. એટલે કે વાવાઝોડું એ માત્ર અમુક દરિયાકાંઠાના પ્રાંતોનું કારણ હતું, જ્યારે બાકીના દેશમાં કડક સુરક્ષા નિયમો જ મુખ્ય કારણ છે.
ચાઇનીઝ સેના (PLA) ની ગુપ્ત સરક્યુલર વાયરલ
દરમિયાન, ચીનના સોશિયલ મીડિયા અને ઇન્ટરનેટ પર એક કથિત સરકારી દસ્તાવેજ લીક થઈને વાયરલ થયો છે. આ દસ્તાવેજમાં એવો સનસનાટીભર્યો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ચીનની સેના એટલે કે પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી (PLA) ની ‘સધર્ન થિયેટર કમાન્ડ’ દ્વારા તેના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવતા છ મુખ્ય પ્રાંતોમાં શુક્રવારથી તમામ પ્રકારના ડ્રોનના ઉડ્ડયન પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
જોકે, આ વાયરલ દસ્તાવેજ કે સેનાના આદેશની કોઈ સ્વતંત્ર કે સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ શકી નથી. પરંતુ જે રીતે એકસાથે બહુવિધ પ્રાંતોમાં ડ્રોન શો બંધ થયા છે, તે જોતાં નિષ્ણાતો માને છે કે આ નિર્ણય પાછળ સેના અથવા ચીનની સર્વોચ્ચ સુરક્ષા એજન્સીઓનો જ હાથ હોઈ શકે છે.
ચીનમાં ડ્રોનનો વ્યાપક ઉપયોગ અને ‘લો-એલ્ટીટ્યુડ ઇકોનોમી’
ચીન વિશ્વમાં ડ્રોન ટેકનોલોજી અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રે અગ્રેસર દેશ છે. ચીન સરકાર પોતે ‘લો-એલ્ટીટ્યુડ ઇકોનોમી’ (Low-Altitude Economy) ને દેશના ભવિષ્યનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ આર્થિક ક્ષેત્ર ગણાવે છે. લો-એલ્ટીટ્યુડ ઇકોનોમીનો અર્થ એ છે કે જમીનથી ૧ કિલોમીટર (આશરે ૩,૨૮૦ ફીટ) સુધીની ઊંચાઈ પર થતી તમામ વ્યવસાયિક ડ્રોન પ્રવૃત્તિઓ અને નાના વિમાનોનું સંચાલન.
ચીનમાં રોજિંદા જીવનમાં ડ્રોનનો ઉપયોગ અત્યંત સામાન્ય બની ગયો છે:
ખેતીવાડી: પાક પર જંતુનાશકોનો છંટકાવ કરવા અને ખેતરોનું નિરીક્ષણ કરવા.
લોજિસ્ટિક્સ: સામાન અને કુરિયરની ઝડપી ડિલિવરી કરવા.
ઇન્ડસ્ટ્રી: ફેક્ટરીઓ અને ઉંચી ઇમારતોની તપાસ કરવા.
મનોરંજન: આકાશમાં અદભુત હવાઈ તસવીરો લેવા અને હજારો ડ્રોનની મદદથી આકર્ષક ‘લાઇટ શો’ કરવા.
બીજિંગમાં થયેલો વિમાન અકસ્માત: સુરક્ષા સમીક્ષાનું મુખ્ય કારણ?
ડ્રોન અને સામાન્ય વિમાન ઉડ્ડયન પર આટલી મોટી સખ્તી લાવવા પાછળનું એક મુખ્ય કારણ જૂન મહિનામાં પાટનગર બીજિંગમાં બનેલી એક ગંભીર વિમાન દુર્ઘટનાને માનવામાં આવે છે.
જૂન મહિનામાં બીજિંગમાં બે સીટોવાળું એક નાનું સ્પોર્ટ્સ વિમાન અચાનક નિયંત્રણ ગુમાવીને બીજિંગની સૌથી ઊંચી ઇમારત ‘CITIC ટાવર’ (CITIC Tower) સાથે અથડાઈ ગયું હતું. આ ભયાનક અકસ્માતમાં વિમાનના પાઇલટનું ઘટનાસ્થળે જ મોત નીપજ્યું હતું, જ્યારે જમીન પર અને ઇમારત નજીક હાજર ૧૩ લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા.
આ ઘટના બાદ ચીનના ઉડ્ડયન મંત્રાલય અને આંતરિક સુરક્ષા વિભાગે તાત્કાલિક પગલાં લેતા સામાન્ય વિમાન ઉડ્ડયન (General Aviation) સાથે સંકળાયેલી તમામ સંસ્થાઓને પોતાની ફ્લાઇટ ટ્રેનિંગ રોકી દેવા અને સુરક્ષા તપાસ હાથ ધરવા કડક આદેશ આપ્યો હતો. સોમવાર સુધીમાં પણ દેશની ઘણી તાલીમ સંસ્થાઓમાં ટ્રેનિંગ ફ્લાઇટ્સ શરૂ થઈ શકી નહોતી.
આ ઉપરાંત, મે મહિનાથી જ બીજિંગ શહેરમાં કોઈપણ પ્રકારના ડ્રોન કે તેના સ્પેરપાર્ટ્સ વેચવા, ભાડે આપવા અથવા રાજધાનીમાં લાવવા-લઈ જવા માટે જાહેર સુરક્ષા વિભાગ (Public Security Department) ની પૂર્વ મંજૂરી ફરજિયાત બનાવી દેવામાં આવી છે.
