ભવિષ્યની પેઢીને બચાવવી હશે તો આ એક જ રસ્તો છે! સીએમ ભૂપેન્દ્ર પટેલે ખેડૂતોને કહી દીધી મોટી વાત
આધુનિક યુગમાં વધતા જતા રાસાયણિક ખાતરોના ઉપયોગ અને તેનાથી માનવ સ્વાસ્થ્ય પર થતી ગંભીર અસરો વચ્ચે હવે ફરી એકવાર મૂળ તરફ વળવાનો સમય આવી ગયો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ દેશના ખેડૂતોને આપેલા ‘બેક ટુ બેઝિક’ (મૂળ તરફ પાછા વળો) ના વિચારને જમીની સ્તરે સાકાર કરવા માટે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે એક પ્રશંસનીય અને નવતર પ્રયોગ હાથ ધર્યો છે. શનિવારના રોજ મુખ્યમંત્રી કોઈપણ ચાલુ રાજકીય પ્રોટોકોલ વિના, ગાંધીનગર તાલુકાના મહુન્દ્રા ગામે પહોંચી ગયા હતા, જ્યાં તેમણે પ્રાકૃતિક ખેતી કરતા એક પ્રગતિશીલ યુવા ખેડૂતના મોડેલ ફાર્મની પ્રત્યક્ષ મુલાકાત લીધી હતી. સરકારી વાતાનુકૂલિત ચેમ્બરોમાંથી બહાર નીકળીને ખેડૂતોના હિત માટે સીધા ખેતરના શેઢે પહોંચવાની મુખ્યમંત્રીની આ શૈલીએ સૌ કોઈના દિલ જીતી લીધા હતા.
અદના ગ્રામજનની જેમ ખાટલે બેસીને સહજ સંવાદ
આ મુલાકાતની સૌથી મોટી અને પ્રેરણાદાયી વિશેષતા એ હતી કે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે કોઈ સત્તાવાર સ્ટેજ કે માઇક વગર, ગામના એક સામાન્ય વડીલ કે અદના ગ્રામજનની જેમ વડલાના છાંયડે ઢાળેલા ખાટલા પર બેસીને સ્થાનિક ખેડૂતો અને ગ્રામજનો સાથે વાર્તાલાપ કર્યો હતો. લોકશાહીમાં પ્રજા અને શાસક વચ્ચેનું અંતર ઓછું કરતો આ અદભુત નજારો હતો. મુખ્યમંત્રીએ મહુન્દ્રા ગામના યુવા ખેડૂત અલ્પેશ પટેલના મોડેલ ફાર્મમાં ફરીને ગૌશાળામાં ગાયોના રખરખાવની પદ્ધતિ જોઈ હતી અને ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતી કઈ રીતે આર્થિક રીતે પણ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે, તેની ઝીણવટભરી માહિતી મેળવવામાં ખૂબ જ ઊંડો રસ દાખવ્યો હતો.
ભવિષ્યની પેઢી અને જમીનને બચાવવાનો એકમાત્ર વિકલ્પ
ખેડૂતો સાથેના હૃદયપૂર્વકના સંવાદ દરમિયાન મુખ્યમંત્રીએ એક અત્યંત ચિંતાજનક વિષય તરફ સૌનું ધ્યાન દોર્યું હતું. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે, “આપણી આવનારી પેઢીને કેન્સર અને ડાયાબિટીસ જેવા ગંભીર રોગોથી બચાવવા માટે અને જમીનની ફળદ્રુપતા અકબંધ રાખવા માટે પ્રાકૃતિક ખેતી સિવાય આપણી પાસે હવે કોઈ અન્ય વિકલ્પ બચ્યો નથી.” રાસાયણિક ખાતરો અને ઝેરી જંતુનાશકોના અંધાધૂંધ ઉપયોગથી જે રીતે અનાજ ઝેરી બની રહ્યું છે અને તેના કારણે સમાજ રોગિષ્ઠ થઈ રહ્યો છે, તેની સામે આ પ્રાકૃતિક ખેતી એ માત્ર ખેતીની પદ્ધતિ નથી પરંતુ માનવજાતની સેવા કરવાનો એક પવિત્ર ‘સેવાયજ્ઞ’ છે.
જમીનમાં ઘટતું કાર્બનનું પ્રમાણ અને આપણી જવાબદારી
મુખ્યમંત્રીએ જમીનના બગડતા જતા સ્વાસ્થ્ય અંગે વૈજ્ઞાનિક અભિગમ સાથે વાત કરતા ઉમેર્યું કે, સતત કેમિકલયુક્ત ખાતરોના વપરાશને કારણે આજે જમીનમાં ઓર્ગેનિક કાર્બનનું પ્રમાણ ચિંતાજનક સ્તરે ઘટી ગયું છે. જો જમીન જ નિર્જીવ થઈ જશે તો ગમે તેટલા મોંઘા ખાતરો નાખવા છતાં પાક સારો નહીં થાય. જમીન અને માનવ શરીર બંનેને ફરીથી જીવંત અને તંદુરસ્ત બનાવવા માટે પ્રકૃતિના નિયમો અનુસાર ખેતી કરવી જ પડશે. તેમણે ગામના દરેક નાગરિક અને ખેડૂતને કુદરતી સંસાધનો જેવા કે પાણી, હવા અને જમીનના સંરક્ષણ માટે પોતાની નૈતિક જવાબદારી ઉપાડવા માટે હાર્દિક અનુરોધ કર્યો હતો.
જળસંચય માટે યોજનાઓની મર્યાદા વધારાઈ
પાણી વગર ખેતી અશક્ય છે, અને અનિયમિત વરસાદના આ યુગમાં જળસંચય એ સમયની સૌથી મોટી માંગ છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદીની પ્રેરણાથી દેશભરમાં ચાલી રહેલા ‘અમૃત સરોવર’ અને ‘ખેત તલાવડી’ના સફળ અભિયાનોનો ઉલ્લેખ કરતા મુખ્યમંત્રીએ ખેડૂતોને એક મહત્વના નિર્ણયની માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે, સુજલામ સુફલામ જેવી લોકઉપયોગી યોજનાઓ અંતર્ગત અગાઉ કેનાલ કે અન્ય સ્ત્રોત પરથી તળાવો ભરવાની જે સત્તાવાર મર્યાદા માત્ર ૩ કિલોમીટરની હતી, તેને ઉદારતાપૂર્વક વધારીને સરકારે હવે ૭ કિલોમીટર કરી દીધી છે, જેથી અંતરિયાળ ગામડાઓના તળાવો પણ પાણીથી છલકાવી શકાય અને ભૂગર્ભ જળના સ્તર ઊંચા લાવી શકાય.
ગ્રીન એનર્જી અને વિશ્વ સમક્ષ ભારતનું નેતૃત્વ
મુખ્યમંત્રીએ ભારતના આધુનિક અને પર્યાવરણ પૂરક વિકાસની ઝાંખી કરાવતા વડાપ્રધાન દ્વારા દેશમાં શરૂ કરાયેલી દેશની પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેનનો ગૌરવભેર ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, આજે જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ ગ્લોબલ વોર્મિંગથી ચિંતિત છે અને ગ્રીન એનર્જી (સ્વચ્છ ઊર્જા) તરફ વળી રહ્યું છે, ત્યારે ભારત આ ટેક્નોલોજીકલ ક્રાંતિમાં વિશ્વના વિકસિત દેશોની હરોળમાં સૌથી આગળ છે. ભારતે પર્યાવરણની રક્ષા સાથે વિકાસ સાધી શકાય છે તે દુનિયાને બતાવી દીધું છે.
પર્યાવરણ પૂરક જીવનશૈલી અપનાવવાની અપીલ
માત્ર ખેતરમાં જ નહીં, પણ આપણા રોજબરોજના જીવનમાં પણ પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા મુખ્યમંત્રીએ એક નાગરિક તરીકે આપણી ફરજો યાદ અપાવી હતી. તેમણે બજારમાંથી શાકભાજી કે અન્ય કરિયાણું ખરીદતી વખતે પ્લાસ્ટિકની સિંગલ-યુઝ કોથળીઓનો ત્યાગ કરવા અને તેના સ્થાને કાપડ કે કાગળની થેલીઓનો ઉપયોગ આગ્રહપૂર્વક કરવા જણાવ્યું હતું. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે, ગુજરાત સરકાર ઉદ્યોગોનો વિકાસ અને પર્યાવરણની જાળવણી બંને વચ્ચે સંતુલન જાળવીને ટકાઉ વિકાસ (Sustainable Development) માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે.
ખેડૂતોના જીવંત અનુભવો અને વહીવટી તંત્રની હાજરી
આ સંવાદ કાર્યક્રમ માત્ર સરકારી માર્ગદર્શન પૂરતો મર્યાદિત ન રહ્યો, પરંતુ તેમાં ઉપસ્થિત અન્ય પ્રગતિશીલ ખેડૂતોએ પણ પોતાના જાત-અનુભવો વહેંચ્યા હતા. રાસાયણિક ખેતી છોડીને પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવ્યા બાદ તેમના ઉત્પાદન ખર્ચમાં થયેલો ઘટાડો અને પાકની ગુણવત્તામાં થયેલા વધારાની વાતો સાંભળીને અન્ય પરંપરાગત ખેડૂતોને પણ મોટું પ્રોત્સાહન મળ્યું હતું. ખેડૂતોએ કૃષિ વૈજ્ઞાનિકો અને આત્મા (ATMA) પ્રોજેક્ટના અધિકારીઓ દ્વારા ગ્રામ્ય સ્તરે અપાતી સતત તાલીમ અને માર્ગદર્શનની મુક્ત કંઠે પ્રશંસા કરી હતી.
