સાઉદી અરામકોના કારણે ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર સુધી નહીં ઘટે ગેસના ભાવ; જાણો આજની સ્થિતિ
વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસની કિંમતોમાં સતત થઈ રહેલી અસ્થિરતા વચ્ચે સામાન્ય નાગરિકોના રસોડાનું બજેટ પ્રભાવિત થઈ રહ્યું છે. ખાસ કરીને વ્યાપારી અને ઘરેલુ ક્ષેત્રે એલપીજી (LPG) ના ભાવમાં થતી વધઘટ સીધી સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર અસર કરે છે. આજે ૨૩ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ દેશમાં કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયા છે, જ્યારે ઘરેલુ રાંધણ ગેસના ભાવમાં હાલ પૂરતી સ્થિરતા જોવા મળી રહી છે.
આજે ૨૩ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ દેશભરમાં એલપીજી (LPG) ની કિંમતો સ્થિર રાખવામાં આવી છે. ૧૪.૨ કિલોગ્રામ ધરાવતા ઘરેલુ એલપીજી સિલિન્ડરની કિંમત દિલ્હીમાં ₹૯૪૨ પર સ્થિર છે. તેની સરખામણીમાં ૧૯ કિલોગ્રામના કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે જે ધંધાદારીઓ માટે ચિંતાનો વિષય છે. તેલ કંપનીઓ દ્વારા છેલ્લે ૭ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ કિંમતોમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં ઘરેલુ સિલિન્ડરમાં ₹૨૯ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરમાં ₹૪૨ નો ભાવવધારો ઝીંકાયો હતો.
શહેરવાર ઘરેલુ અને કોમર્શિયલ ગેસના આજના ભાવ
દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં ટેક્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચના કારણે કિંમતો અલગ-અલગ નોંધાઈ છે. દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં ઘરેલુ સિલિન્ડરનો ભાવ ₹૯૪૨.૦ છે, જ્યારે કોમર્શિયલ સિલિન્ડરની કિંમત ₹૩૧૧૩.૫૦ પર પહોંચી ગઈ છે. આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં ઘરેલુ ગેસ ₹૯૧૧.૫ અને કોમર્શિયલ ગેસ ₹૩૦૬૭.૫ ના ભાવે વેચાઈ રહ્યો છે.
કોલકાતામાં સામાન્ય ગ્રાહકોએ ઘરેલુ સિલિન્ડર માટે ₹૯૬૮.૦ અને વ્યાપારી સિલિન્ડર માટે ₹૩૨૫૬.૦ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. ચેન્નાઈમાં ઘરેલુ ગેસનો ભાવ ₹૯૫૭.૫ અને કોમર્શિયલ ગેસનો ભાવ ₹૩૨૮૩.૦ છે. બેંગલુરુમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૪૪.૫ અને કોમર્શિયલ ₹૩૧૯૮.૦ માં મળી રહ્યો છે. પંજાબના અમૃતસરમાં ઘરેલુ દર ₹૯૮૩.૦ અને વ્યાપારી દર ₹૩૨૨૦.૦ છે. ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૭૯.૫ અને ગાઝિયાબાદમાં ₹૯૩૯.૫૦ પર સ્થિર છે. બિહારના પટનામાં કિંમતો સૌથી વધુ છે, જ્યાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૧૦૩૧.૫ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹૩૪૦૦.૫ ના રેકોર્ડ સ્તરે વેચાઈ રહ્યો છે.
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજનાના લાભાર્થીઓને મોટી રાહત
મોંઘવારીના આ સમયમાં ગરીબ પરિવારો માટે રાહતના સમાચાર એ છે કે પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) ના લાભાર્થીઓને સરકાર તરફથી પ્રતિ સિલિન્ડર ₹૩૦૦ ની સીધી સબસીડી આપવામાં આવી રહી છે. આ કારણે સામાન્ય ગ્રાહકો માટે જે સિલિન્ડરનો ભાવ ₹૯૪૨ છે, તે જ સિલિન્ડર ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ આવતા પરિવારોને અસરકારક રીતે માત્ર ₹૬૪૨ માં મળી રહ્યો છે. આ યોજનાથી કરોડો મહિલાઓને ધુમાડા મુક્ત રસોડું મેળવવામાં સહાય મળી રહી છે.
ભાવમાં ઘટાડો ક્યારે શક્ય છે? સાઉદી અરામકોનું દબાણ
મધ્યમ વર્ગના પરિવારો જેઓ ગેસના ભાવ ઘટવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે, તેમને હજુ થોડી લાંબી રાહ જોવી પડી શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે ઓગસ્ટ અથવા સપ્ટેમ્બર મહિના પહેલા કિંમતોમાં કોઈ રાહત મળવાની શક્યતા નથી. જુલાઈ મહિનામાં યોજાનારી તેલ કંપનીઓની સમીક્ષા બેઠકમાં પણ ભાવ ઘટવાના સંકેતો બહુ ઓછા છે.
આની પાછળનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક બજાર છે. વિશ્વની સૌથી મોટી તેલ અને ગેસ કંપની સાઉદી અરામકોએ જૂન મહિના માટે એલપીજીની સત્તાવાર કરાર કિંમતમાં ૧% થી ૩% સુધીનો વધારો કર્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રોપેનની કિંમતમાં પ્રતિ મેટ્રિક ટન ૧૦ ડોલર અને બ્યુટેનની કિંમતમાં પ્રતિ મેટ્રિક ટન ૨૦ ડોલરનો વધારો નોંધાયો છે, જેના કારણે સ્થાનિક કંપનીઓ પર બોજ વધ્યો છે.
તેલ કંપનીઓનું નુકસાન અને વાસ્તવિક પડતર કિંમત
એક ચોંકાવનારી હકીકત એ છે કે ભારતમાં એલપીજીના એક ઘરેલુ સિલિન્ડરનો વાસ્તવિક પુરવઠો અને ઉત્પાદન ખર્ચ (Cost Price) અંદાજે ₹૧,૬૦૦ ની આસપાસ થાય છે. જો કે, સરકારી તેલ કંપનીઓ જાહેર જનતા પર બોજ ન પડે તે માટે તેને ₹૯૪૨ ના સબસિડીવાળા ભાવે બજારમાં વેચી રહી છે. ૭ જૂને થયેલા ₹૨૯ ના સામાન્ય વધારા છતાં, સરકારી તેલ કંપનીઓ (OMCs) હજુ પણ પ્રતિ સિલિન્ડર ખૂબ જ મોટું નુકસાન (Under-recovery) સહન કરી રહી છે, જે કિંમતો વધુ ન ઘટવા પાછળનું એક મુખ્ય આર્થિક કારણ છે.
