ઇરાન પોલિટિક્સ: રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિઆનના રાજીનામાના અહેવાલોથી વૈશ્વિક સ્તરે ખળભળાટ, સરકારે અફવાઓ પર મૂક્યું પૂર્ણવિરામ
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભારે રાજકીય તણાવ અને અમેરિકા સાથેની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ શાંતિ વાટાઘાટો વચ્ચે ઈરાનની સત્તાવાર ગલિયારાઓમાંથી એક ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવ્યા હતા. મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિઆને (Masoud Pezeshkian) પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. આ અહેવાલો વાયુવેગે ફેલાતા જ વૈશ્વિક રાજકારણમાં ગરમાવો આવી ગયો હતો, જેના પર હવે તેહરાન (Tehran) તરફથી સત્તાવાર સ્પષ્ટતા જારી કરવામાં આવી છે.
મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં ભૌગોલિક-રાજકીય સમીકરણો દર કલાકે બદલાઈ રહ્યા છે. અમેરિકા સાથે ઈરાનના સંબંધો સુધારવા અને લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સૈન્ય તણાવ વચ્ચે યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) સ્થાપિત કરવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ જ સંવેદનશીલ વાટાઘાટો ચાલી રહી છે. આ વ્યૂહાત્મક ચર્ચાઓ વચ્ચે અચાનક આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં એવા અહેવાલો વહેતા થયા કે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિઆને રવિવારે (૩૧ મે) ના રોજ પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. મીડિયામાં એવી વાતો પણ ફેલાવવામાં આવી કે દેશની શક્તિશાળી સૈન્ય સંસ્થા ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ની સતત દખલગીરી અને મનમાનીથી કંટાળીને તેમણે આ આકરૂં પગલું ભર્યું છે. જો કે, ઈરાન સરકારે આ તમામ અહેવાલો અને દાવાઓને સદંતર ફગાવી દઈને પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે.
વિદેશી મીડિયાના ચોંકાવનારા દાવા અને મોજતબા ખામેનીનો ઉલ્લેખ
આ વિવાદની શરૂઆત લંડન સ્થિત વિરોધ પક્ષની વિચારધારા ધરાવતી ન્યૂઝ એજન્સી ‘ઈરાન ઈન્ટરનેશનલ’ ના એક અહેવાલથી થઈ હતી. આ એજન્સીએ એક અજ્ઞાત અને ગુપ્ત સ્ત્રોતને ટાંકીને દાવો કર્યો હતો કે રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિઆને રવિવારે તેમનું સત્તાવાર રાજીનામું ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા (Supreme Leader) મોજતબા ખામેનીને મંજૂરી માટે મોકલી આપ્યું છે. અહેવાલમાં વ્યાપક આક્ષેપ કરાયો હતો કે રાષ્ટ્રપતિએ પોતાના રાજીનામાના પત્રમાં લખ્યું છે કે, “રાષ્ટ્રપતિ અને ચૂંટાયેલી સરકારને દેશની મુખ્ય અને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયાઓથી અસરકારક રીતે દૂર રાખવામાં આવ્યા છે. IRGC ની અંદર સક્રિય કટ્ટરપંથી જૂથો સત્તા અને વહીવટ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવવામાં સફળ રહ્યા છે, જેના કારણે હું જનતા પ્રત્યેની મારી સત્તાવાર જવાબદારીઓ પૂર્ણ કરવામાં અસમર્થ છું.”
ઈરાન રાષ્ટ્રપતિના રાજીનામાના વિવાદ અને સત્તાવાર પ્રતિક્રિયાઓનું માળખું
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે થયેલા દાવાઓ અને તેના જવાબમાં ઈરાન સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા તથ્યોની વિગતો નીચે આપેલા કોષ્ટકમાં દર્શાવવામાં આવી છે:
| ન્યૂઝ એજન્સી અને સ્રોત | કરવામાં આવેલો મુખ્ય દાવો | તેહરાન અને સત્તાવાર તંત્રોનો પ્રતિભાવ (Response) |
| ઈરાન ઈન્ટરનેશનલ (અજ્ઞાત સ્રોત) | રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિઆને ૩૧ મેના રોજ સર્વોચ્ચ નેતાને રાજીનામું સોંપ્યું. | આ અહેવાલ સંપૂર્ણપણે ખોટો, પાયાવિહોણો અને ભ્રામક છે. |
| રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલય (સૈયદ મહેદી તબતાબાઈ) | IRGC ના કટ્ટરપંથીઓના દબાણને કારણે વહીવટ છોડ્યો. | રાષ્ટ્રપતિ જનતાની સેવા કરવા કટિબદ્ધ છે, તેઓ પાછા હટશે નહીં. |
| તસ્નીમ ન્યૂઝ એજન્સી (IRGC સંલગ્ન) | સરકાર અને સૈન્ય વચ્ચે આંતરિક મડાગાંઠ સર્જાઈ છે. | રાષ્ટ્રપતિ પદ પર યથાવત છે અને પોતાની ફરજો સુરૂપ ચલાવી રહ્યા છે. |
| અનાદોલુ એજન્સી (તુર્કી સરકારી મીડિયા) | ઈરાનમાં સત્તા પલટો કે રાજીનામાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ છે. | સ્વતંત્ર ચકાસણી બાદ રાજીનામાના અહેવાલોને સત્તાવાર રીતે નકાર્યા. |
તેહરાને આક્ષેપો નકાર્યા: “આ માત્ર મીડિયા હેરાફેરી છે”
આ ચિંતાજનક અહેવાલો સામે આવ્યા બાદ ઈરાનની સરકારી મશીનરી તુરંત સક્રિય થઈ ગઈ હતી. IRGC સાથે સંલગ્ન ગણાતી પ્રભાવશાળી ‘તસ્નીમ ન્યૂઝ એજન્સી’ એ એક ઉચ્ચ સ્તરીય સરકારી સ્ત્રોતને ટાંકીને સ્પષ્ટ કર્યું કે રાષ્ટ્રપતિએ કોઈ રાજીનામું આપ્યું નથી અને વહીવટી તંત્રમાં બધું જ સામાન્ય છે.
બીજી તરફ, રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલયના માહિતી અને સંદેશાવ્યવહાર વિભાગના નાયબ વડા સૈયદ મહેદી તબતાબાઈએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આકરી પ્રતિક્રિયા આપતા આ અહેવાલને સદંતર ફગાવી દીધો હતો. તબતાબાઈએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં લખ્યું કે, “ઈરાન ઈન્ટરનેશનલ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવેલી આ વાર્તા તદ્દન મનઘડંત છે. હાલમાં અમેરિકા સાથે જે મહત્વપૂર્ણ યુદ્ધવિરામ વાટાઘાટો ચાલી રહી છે, તે દરમિયાન ઈરાનની આંતરિક સ્થિતિને નબળી દર્શાવવા અને દેશમાં અસ્થિરતા ઊભી કરવા માટે આ એક આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા હેરાફેરી (Media Manipulation) નો ભાગ છે.”
President Masoud Pezeshkian has not resigned and continues to carry out his duties, IRGC-affiliated Tasnim News Agency reported, citing an informed government source, denying an Iran International report that he had sought to step down.
Separately, Seyed Mehdi Tabatabaei, deputy… https://t.co/pri7cbaALX
— Iran International English (@IranIntl_En) May 31, 2026
પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને વાટાઘાટો પર નજર
તુર્કીની સરકારી ન્યૂઝ સંસ્થા ‘અનાદોલુ એજન્સી’ એ પણ આ મામલે તપાસ કરીને રાજીનામાના સમાચાર નકલી હોવાની પુષ્ટિ કરી છે. તેહરાનના રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ઈરાનની આંતરિક લોકશાહી અને મિલિટરી વિંગ વચ્ચે ચોક્કસ વિષયો પર વૈચારિક મતભેદો હોઈ શકે છે, પરંતુ વર્તમાન સંજોગોમાં રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિઆન પીછેહઠ કરવાના મૂડમાં નથી. તેઓ દેશના આર્થિક હિતો અને પ્રતિબંધોમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે અમેરિકા સાથેના ડિપ્લોમેટિક સોદાને આખરી ઓપ આપવા પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. ઈરાન સરકારે વિશ્વ સમુદાયને આશ્વાસન આપ્યું છે કે દેશનું નેતૃત્વ સંપૂર્ણપણે મજબૂત અને એકજૂથ છે.
