હવે સરકારી દાખલા માટે ધક્કા ખાવાની જરૂર નહીં? ગુજરાત સરકારની નવી વ્યવસ્થા
ગુજરાત સરકાર દ્વારા નાગરિક સેવાઓને વધુ સુગમ, ઝડપી અને તકનીકી રીતે સમૃદ્ધ બનાવવાના હેતુથી એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને પ્રશંસનીય નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. રાજ્યના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલના સક્ષમ નેતૃત્વ હેઠળ વહીવટી સુધારણાની દિશામાં આગળ વધતા, સામાન્ય વહીવટ વિભાગ (GAD) દ્વારા એક વિશેષ પરિપત્ર બહાર પાડવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણય મુજબ, હવે ડિજિટલ પોર્ટલ મારફતે ઇશ્યૂ કરવામાં આવતા તમામ સરકારી ઈ-પ્રમાણપત્રો અને દાખલાઓ પર જ સક્ષમ અધિકારીની કચેરીની વિગતો સાથેનો અધિકૃત ગોળ સિક્કો (Round Seal) ડિજિટલ સ્વરૂપે દર્શાવવામાં આવશે. આ ઐતિહાસિક પહેલથી રાજ્યના લાખો નાગરિકોને પ્રમાણપત્ર મેળવ્યા બાદ સિક્કો મરાવવા માટે સરકારી કચેરીઓના બિનજરૂરી ધક્કામાંથી કાયમી મુક્તિ મળશે.
જૂની પદ્ધતિની મુશ્કેલીઓ અને નિર્ણયનું પૃષ્ઠભૂમિ
અત્યાર સુધીની વ્યવસ્થામાં, જ્યારે કોઈ નાગરિક ડિજિટલ ગુજરાત પોર્ટલ દ્વારા આવકનો દાખલો, જાતિ પ્રમાણપત્ર, કે અન્ય કોઈ સરકારી દસ્તાવેજ ઓનલાઈન મેળવતો હતો, ત્યારે તેના પર ડિજિટલ સહી તો રહેતી હતી, પરંતુ સક્ષમ અધિકારી કે કચેરીનો ગોળ સિક્કો (Round Seal) દર્શાવવામાં આવતો નહોતો. આ કારણે, ઘણી ખાનગી સંસ્થાઓ, બેંકો અથવા શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સિક્કા વગરના દસ્તાવેજોને સ્વીકારવામાં આનાકાની કરતી હતી.
પરિણામે, અરજદારોએ ઓનલાઈન દાખલો ડાઉનલોડ કર્યા પછી પણ ભૌતિક રીતે સરકારી કચેરીએ જઈને અધિકારીનો ગોળ સિક્કો મરાવવો પડતો હતો. આ વધારાની ઔપચારિકતાને કારણે:
નાગરિકોના સમય અને નાણાંનો વ્યય થતો હતો.
કચેરીઓમાં બિનજરૂરી ભીડ અને લાઈનો લાગતી હતી.
સરકારી સેવા સંપૂર્ણપણે ‘ડિજિટલ’ હોવા છતાં તેનો પૂરતો લાભ મળી શકતો નહોતો.
આ વ્યવહારિક મુશ્કેલીને ધ્યાનમાં રાખીને સામાન્ય વહીવટી વિભાગે 21 ઑક્ટોબરના રોજ આ નવો પરિપત્ર જાહેર કરીને નાગરિકોને મોટી રાહત આપી છે.
નવી વ્યવસ્થાની મુખ્ય વિશેષતાઓ
સરકારના આ નવા અભિગમ હેઠળ હવે ઈ-પ્રમાણપત્ર જારી કરતી વખતે જ સિસ્ટમ દ્વારા આપોઆપ અધિકૃત ગોળ સિક્કો દસ્તાવેજ પર પ્રિન્ટ થઈ જશે. આ નવી સિસ્ટમમાં મુખ્યત્વે નીચે મુજબના ફેરફારો કરવામાં આવશે:
સંપૂર્ણ કચેરીની વિગતો: ઈ-પ્રમાણપત્ર પર માત્ર સિક્કો જ નહીં, પરંતુ તે પ્રમાણપત્ર મંજૂર કરનાર સક્ષમ અધિકારી (જેમ કે મામલતદાર, સબ-ડિવિઝનલ મેજિસ્ટ્રેટ વગેરે) ની કચેરીની સંપૂર્ણ વિગતો સ્પષ્ટપણે દર્શાવાશે.
કાયદાકીય માન્યતા: તમામ લાગુ કાયદા, નિયમો અને સરકારી સૂચનાઓને અનુરૂપ જ આ ડિજિટલ ગોળ સિક્કો તૈયાર કરવામાં આવશે, જેથી તેની કાયદાકીય માન્યતા પર કોઈ સવાલ ન રહે.
ડિજિટલ-બાય-ડિફૉલ્ટ અભિગમ: અરજી કરવાથી લઈને પ્રમાણપત્ર મેળવવા સુધીની સમગ્ર પ્રક્રિયા શરૂઆતથી અંત સુધી (End-to-End) કાગળવિહોણી અને ઓનલાઈન બનશે.
‘ડિજિટલ ગુજરાત 2.0’ ને મળશે નવી ઊંચાઈ
રાજ્ય સરકાર હાલમાં નાગરિકોને સૌથી વધુ જરૂર પડતી સેવાઓની પ્રક્રિયાઓને વધુ સરળ અને ઝડપી બનાવવા માટે ગવર્નમેન્ટ પ્રોસેસ રી-એન્જિનિયરિંગ (GPR) અને બિઝનેસ પ્રોસેસ રી-એન્જિનિયરિંગ (BPR) પર ભાર મૂકી રહી છે.
‘ડિજિટલ ગુજરાત 2.0’ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જ એ છે કે નાગરિકે એકપણ સરકારી સેવા માટે કચેરીએ આવવું ન પડે. ઈ-પ્રમાણપત્ર પર જ ઓથોરાઈઝ્ડ રૌન્ડ સીલ આવી જવાથી, આ પ્રોજેક્ટ વધુ મજબૂત બનશે અને સાચા અર્થમાં ‘પેપરલેસ વહીવટ’ સાકાર થશે.
નાગરિકોને થનારા પ્રત્યક્ષ લાભો
આ નિર્ણયથી સામાન્ય જનતાને અનેક પ્રત્યક્ષ લાભો થશે:
ધક્કામાંથી મુક્તિ: ઓનલાઈન ડાઉનલોડ કરેલું પ્રમાણપત્ર જ હવે આખરી અને પૂર્ણ ગણાશે. સિક્કો કરાવવા માટે અલગથી કચેરીની મુલાકાત લેવી પડશે નહીં.
સમય અને નાણાંની બચત: કચેરી સુધી જવાનો મુસાફરી ખર્ચ, લાઈનમાં ઊભા રહેવાનો સમય અને શ્રમ બચશે.
તરત જ ઉપયોગી: દસ્તાવેજ ડાઉનલોડ કરતાની સાથે જ તે શાળા, કોલેજ, બેંક કે અન્ય જગ્યાએ જમા કરાવવા માટે સક્ષમ બની જશે.
પારદર્શિતા અને અધિકૃતતા: સ્કેન કે પ્રિન્ટ થયેલા સિક્કા સાથે કચેરીની વિગતો હોવાથી દસ્તાવેજની પ્રમાણભૂતતા અને ઓળખ વધુ સ્પષ્ટ થશે, જેથી ગેરરીતિ અટકશે.
કાગળવિહોણા વહીવટને પ્રોત્સાહન: ભૌતિક કાગળો અને પ્રિન્ટઆઉટનો ઉપયોગ ઘટવાથી પર્યાવરણને પણ ફાયદો થશે.
અમલીકરણ અને વિભાગીય સંકલન
આ નવી વ્યવસ્થાને વહેલી તકે અમલમાં મૂકવા માટે જીએડી (GAD) ના પરિપત્રમાં સ્પષ્ટ સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે. રાજ્યના તમામ સંબંધિત વિભાગોએ વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી (Science and Technology) વિભાગ સાથે સંકલન કરીને જરૂરી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની રહેશે.
તમામ વિભાગીય અને કાનૂની મંજૂરીઓ મળ્યા બાદ ડિજિટલ પોર્ટલના સોફ્ટવેરમાં જરૂરી ટેક્નિકલ સુધારા (Technical Development) કરવામાં આવશે. આ ટેકનિકલ અપડેટ પૂર્ણ થતાં જ પોર્ટલ પરથી ડાઉનલોડ થતા નવા તમામ પ્રમાણપત્રો પર આપોઆપ રૌન્ડ સીલ દેખાવાનું શરૂ થઈ જશે.
