શું ચા પીવાથી ભૂખ મરી જાય છે? વિજ્ઞાન અને ન્યુટ્રિશનિસ્ટોએ આપ્યો ચોંકાવનારો જવાબ; ચા-પ્રેમીઓ માટે જાણવી જરૂરી બાબતો
ભારતમાં ચા માત્ર એક પીણું નથી, પણ એક લાગણી છે. સવારના પહેલા કિરણથી લઈને ઓફિસના બ્રેક સુધી, ચા વગર આપણો દિવસ અધૂરો લાગે છે. ઘણા લોકો તો દિવસમાં પાંચ થી સાત કપ ચા પી જાય છે. પરંતુ વારંવાર ચા પીનારા લોકોમાં એક સામાન્ય ફરિયાદ જોવા મળે છે – “ચા પીધા પછી ભૂખ નથી લાગતી.” વડીલો હંમેશા કહેતા આવ્યા છે કે વધુ ચા પીવાથી ભૂખ મરી જાય છે, અને હવે આધુનિક વિજ્ઞાન પણ આ વાતને સમર્થન આપી રહ્યું છે.
શું ચા ખરેખર ભૂખ ઓછી કરે છે? (વૈજ્ઞાનિક કારણ)
ડાયેટિશિયન અને ન્યુટ્રિશનિસ્ટોના જણાવ્યા અનુસાર, ચામાં રહેલા બે મુખ્ય ઘટકો – કેફીન (Caffeine) અને એપિગ્લોકેટેચિન (EGCG) – ભૂખ પર સીધી અસર કરે છે.
-
હોર્મોન્સ પર અસર: કેફીન શરીરમાં જઈને ભૂખ લગાડતા હોર્મોન્સને થોડા સમય માટે દબાવી દે છે. આનાથી મગજને એવો સંકેત મળે છે કે પેટ ભરેલું છે, ભલે તમે કંઈ ખાધું ન હોય.
-
ચયાપચય (Metabolism): ચા પીવાથી મેટાબોલિક રેટમાં થોડો વધારો થાય છે, જેનાથી શરીરને લાગે છે કે તેને તાત્કાલિક ઉર્જા મળી ગઈ છે, પરિણામે ભૂખનો અનુભવ ઓછો થાય છે.
શું ચા પીવાથી વજન ઘટાડવામાં મદદ મળે છે?
ઘણા લોકો ભૂખ દબાવવા માટે ચાનો સહારો લે છે જેથી તેઓ ઓછું ખાય અને વજન ઘટે. સંશોધન મુજબ, કેફીન આધારિત પીણાં ટૂંકા ગાળા માટે કેલરી બર્ન કરવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ આ અસર ખૂબ જ ક્ષણિક હોય છે. ન્યુટ્રિશનિસ્ટો ચેતવણી આપે છે કે માત્ર ચા પીને ભૂખ મારી નાખવાથી વજન ઘટવાને બદલે શરીરમાં પોષક તત્વોની ઉણપ સર્જાઈ શકે છે. વજન ઘટાડવા માટે યોગ્ય આહાર અને કસરત અનિવાર્ય છે.
કઈ ચાની કેવી અસર થાય છે?
બજારમાં મળતી વિવિધ પ્રકારની ચાની ભૂખ પર અલગ-અલગ અસર પડે છે: ૧. બ્લેક ટી: આમાં કેફીનનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, જે ટૂંકા ગાળા માટે ભૂખને અસરકારક રીતે દબાવી શકે છે. ૨. ગ્રીન ટી: ગ્રીન ટીમાં કેફીન ઓછું હોય છે પરંતુ એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ વધુ હોય છે. તે પાચનમાં મદદ કરે છે અને હળવી રીતે ભૂખ ઓછી કરી શકે છે. ૩. હર્બલ ટી (આદુ, ફુદીનો, લેમનગ્રાસ): આ ચામાં કેફીન હોતું નથી. તે ભૂખ મારતી નથી પણ પાચનતંત્રને શાંત કરવામાં અને ગેસ-એસીડીટી ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
ચા પીતી વખતે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
ન્યુટ્રિશનિસ્ટોના મતે, જો ચા પીવાથી તમારી ભૂખ સાવ મરી જતી હોય, તો તમારે તેની માત્રા ઘટાડવી જોઈએ. ખાસ કરીને:
ખાલી પેટે ચા: સવારે ખાલી પેટે ચા પીવાથી એસિડિટી વધે છે અને ભૂખ સાવ જતી રહે છે, જે લાંબા ગાળે અલ્સર કે પાચનની ગંભીર સમસ્યાઓ નોંતરે છે.
જમ્યા પછી તરત: જમ્યા પછી તરત ચા પીવાથી શરીરમાં આયર્ન (લોહતત્વ) નું શોષણ અટકી જાય છે, જેનાથી એનિમિયા થઈ શકે છે.
હેલ્થ રિપોર્ટ મુજબ, ચા પીવાથી ભૂખ ઓછી થવી એ કોઈ દંતકથા નથી પણ એક હકીકત છે. જો કે, ચાનો ઉપયોગ ભૂખ મારવા માટે કરવો એ સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી છે. દિવસમાં ૨-૩ કપ ચા પૂરતી છે, અને તે પણ ભોજનના અંતરાલ પછી લેવી હિતાવહ છે.
