PPFમાં અજાણતા થયેલી ભૂલમાંથી પૈસા કેવી રીતે બચાવવા? જાણો બે અલગ ખાતાને મર્જ કરવાની સરળ પ્રોસેસ
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) એ ભારતમાં સુરક્ષિત રોકાણ અને લાંબા ગાળાના ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compounding) નો એક એવો સ્ત્રોત છે, જેના પર દેશનો મધ્યમ અને નોકરીયાત વર્ગ આંખો બંધ કરીને વિશ્વાસ કરે છે. ટેક્સ બચાવવાની સાથે-સાથે રિટાયરમેન્ટનું મોટું ફંડ ભેગું કરવા માટે પીપીએફને સર્વશ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. પરંતુ, ઘણીવાર વધુ વ્યાજ કમાવવાની લાલચમાં અથવા અજાણતામાં લોકો એક કરતાં વધુ બેંકો કે પોસ્ટ ઓફિસમાં બે અલગ-અલગ પીપીએફ ખાતા ખોલાવી બેસે છે. જો તમે પણ આવી ભૂલ કરી છે, તો સાવધાન થઈ જાવ. સરકારી નિયમો અનુસાર બે ખાતા રાખવા કાયદેસર ગુનો નથી, પણ તે તમારા ખિસ્સા પર એટલો ભારે પડી શકે છે કે તમારી વર્ષોની મહેનતની કમાણી ફસાઈ જશે.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માં રોકાણના આયોજન વચ્ચે પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડને લઈને સરકારે નિયમો વધુ ચુસ્ત બનાવ્યા છે. પીપીએફનો સૌથી પ્રાથમિક કાયદો છે – “એક વ્યક્તિ, એક ખાતું”. તમે દેશની કોઈપણ સરકારી બેંક, ખાનગી બેંક કે પોસ્ટ ઓફિસમાં જાવ, સમગ્ર ભારતમાં તમારા નામે માત્ર એક જ સક્રિય પીપીએફ ખાતું હોઈ શકે છે. કેટલાક લોકો વાર્ષિક ₹૧.૫ લાખની રોકાણ મર્યાદાથી બચવા અથવા જુદી-જુદી બેંકોમાં વ્યાજની વહેંચણી કરવા માટે બીજું ખાતું ખોલાવે છે, જેને સરકારી રેકોર્ડમાં સંપૂર્ણપણે ‘અનિયમિત’ (Irregular) ગણવામાં આવે છે.
નિયમો તોડવાથી કેમ થઈ શકે છે મોટું નાણાકીય નુકસાન?
આજકાલ તમામ નાણાકીય વ્યવહારો સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ ડિજિટલ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા છે. કર વિભાગ અથવા ઓડિટ ટીમના ધ્યાને જ્યારે પણ આ બે ખાતાઓ આવે છે, ત્યારે તમારા બીજા ખાતાને તાત્કાલિક અમાન્ય જાહેર કરી દેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિમાં, જે બીજા ખાતામાં તમે વર્ષો સુધી મહેનતના પૈસા જમા કર્યા છે, તેના પર સરકાર તમને એક પણ રૂપિયાનું વ્યાજ ચૂકવશે નહીં. એટલે કે, બીજા ખાતાની રકમ વ્યાજ વગર પડી રહેશે. આ ઉપરાંત, જ્યારે આ ખાતાની મેચ્યોરિટી (પરિપક્વતા) નો સમય આવશે, ત્યારે પૈસા પાછા મેળવવા માટે તમારે સરકારી કચેરીઓ અને બેંકોના ધક્કા ખાવા પડશે અને વ્યાપક કાગળકામની કસોટીમાંથી પસાર થવું પડશે.
જો ભૂલથી બે ખાતા ખુલી ગયા હોય, તો બચાવનો રસ્તો શું છે?
ઘણીવાર લોકો નોકરી બદલતી વખતે, જૂના ખાતા વિશે ભૂલી જવાને કારણે અથવા એજન્ટોની ખોટી સલાહથી બીજું ખાતું ખોલાવી લે છે. સરકાર આને શરૂઆતમાં જ છેતરપિંડી નથી માનતી, તેથી સુધારાની એક તક આપે છે. જો તમારી પાસે બે ખાતા છે, તો ગભરાવાના બદલે તાત્કાલિક આ પગલાં ભરો:
-
તમારી મુખ્ય બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસની શાખામાં રૂબરૂ જઈને લેખિતમાં આ ભૂલની સત્તાવાર જાણ કરો.
-
તમારી અરજીના આધારે, તમારા સૌપ્રથમ ખોલવામાં આવેલા ખાતાને ‘પ્રાથમિક ખાતું’ (Primary Account) ગણવામાં આવશે.
-
ત્યારબાદ સરકારી પ્રક્રિયા હેઠળ તમારું બીજું ખાતું સત્તાવાર રીતે બંધ કરવામાં આવશે અને તેની અંદર રહેલી તમામ મુદ્દલ રકમને કોઈપણ વ્યાજ વિના તમારા પહેલા ખાતામાં ટ્રાન્સફર (મર્જ) કરી દેવામાં આવશે.
સગીર બાળકોના ખાતા અને ટેક્સ લિમિટની ટેકનિકલ બાબતો
ઘણા માતા-પિતા પોતાના સગીર (માઇનોર) બાળકોના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે તેમના નામે પણ પીપીએફ ખાતું ખોલાવે છે. કાયદાકીય રીતે આ બિલકુલ માન્ય છે, પરંતુ અહીં એક મોટી આર્થિક મર્યાદા છે. માતા કે પિતાના પોતાના વ્યક્તિગત ખાતા અને બાળકના ખાતા બંનેમાં થઈને કુલ વાર્ષિક રોકાણ મર્યાદા ₹૧.૫ લાખથી વધુ ન હોવી જોઈએ. જો તમે એવું વિચારતા હોવ કે બાળકના નામે બીજું ખાતું ખોલીને તમે વર્ષે ₹૩ લાખ પર કર મુક્તિ (Tax Exemption) મેળવી લેશો, તો તે કાનૂની રીતે ખોટું છે. બીજી મહત્વની વાત એ છે કે, પીપીએફ ખાતું હંમેશા માત્ર એક જ વ્યક્તિના સિંગલ નામે ખુલે છે, તેમાં ક્યારેય ‘જોઈન્ટ એકાઉન્ટ’ (સંયુક્ત ખાતું) ખોલી શકાતું નથી.
નવું ખાતું ખોલવા કરતાં ટ્રાન્સફરનો વિકલ્પ કેમ શ્રેષ્ઠ છે?
જો તમે રોજગાર કે અન્ય કોઈ કારણસર બીજા શહેરમાં સ્થળાંતર કરી રહ્યા છો, અથવા તમારી વર્તમાન બેંકની સેવાઓથી સંતુષ્ટ નથી, તો ક્યારેય નવી જગ્યાએ નવું ખાતું ન ખોલાવો. તેનો સૌથી સરળ અને કાનૂની ઈલાજ ‘પીપીએફ એકાઉન્ટ ટ્રાન્સફર’ છે. તમે જૂની બેંક કે પોસ્ટ ઓફિસમાં એક સામાન્ય અરજી આપીને તમારું આખું ખાતું નવી બેંકમાં શિફ્ટ કરાવી શકો છો. આજના ઓનલાઈન યુગમાં આ પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ બની ગઈ છે અને તમારું જૂનું ખાતું જ તમામ કાનૂની સુરક્ષા સાથે અવિરત ચાલુ રહે છે.
