ઓછા ખર્ચે વધુ આવક: ડ્રેગન ફ્રૂટની ખેતી ખેડૂતો માટે બની આશીર્વાદ
ડ્રેગન ફ્રૂટ એવો પાક છે, જેને એકવાર ખેતરમાં વાવતા લાંબા સમય સુધી સતત ફળ મળી રહે છે. તેની ખેતીમાં વધારે દેખરેખ, સિંચાઈ અથવા મજૂરીની જરૂર પડતી નથી, એટલે ખેડૂતો માટે ઓછા ખર્ચે વધુ આવકનો વિકલ્પ બને છે. જાન્યુઆરીથી માર્ચના શિયાળામાં તેનો રોપાવટનો સમય સૌથી યોગ્ય માનવામાં આવે છે. નિયમિત પણ હળવી સિંચાઈ આપવામાં આવે તો લગભગ દોઢ વર્ષે છોડ ફળ આપવાનું શરૂ કરે છે, જે ખેડૂતો માટે વિશ્વસનીય આવક બની શકે છે.
બિહારના ખેડૂતો માટે અનુકૂળ જમીન અને યોગ્ય પરિસ્થિતિ
કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્ર માધોપુરના નિષ્ણાત ડૉ. અભિષેક પ્રતિપ સિંહ જણાવે છે કે બિહારની જમીન ડ્રેગન ફળની ખેતી માટે ખૂબ અનુકૂળ ગણાય છે. રેતાળ અને દોમટ પ્રકારની ધરતી તેમાં ઉત્તમ પરિણામ આપે છે. મધ્ય અમેરિકાનું મૂળ ધરાવતું આ ફળ બિહારમાં સરળતાથી વિકસે છે, કેમ કે ત્યાંની જમીનમાં રહેલા પોષક તત્વો તેની વૃદ્ધિ માટે પૂરતા હોય છે. નિષ્ણાતોના મત મુજબ પાણી ભરાવાને રોકવું સૌથી અગત્યનું છે, કારણ કે આ છોડ ભેજમાં નબળો પડે છે.
અનેક જિલ્લાઓમાં સફળ ખેતીની શક્યતા
બિહારના કિશનગંજ, પૂર્ણિયા, પશ્ચિમ–પૂર્વી ચંપારણ અને ગયા જેવા જિલ્લાઓમાં એવી જમીન જોવા મળે છે, જ્યાં ડ્રેગન ફળની ખેતી સરળ બને છે. અહીંનું વાતાવરણ તથા જમીનની ગુણવત્તાને કારણે ખેડૂતો નિર્ભય થઈ આ ફળને ઉગાડી શકે છે. પાકને માત્ર એટલું જ ધ્યાન આપવું કે વરસાદી સિઝનમાં પાણીનો નિકાસ યોગ્ય રહે. યોગ્ય સંભાળ રાખવામાં આવે તો આ બાગાયતી ખેડૂતોને લાંબા ગાળે સ્થિર ઉપાદન આપી શકે છે.
ઓછી સિંચાઈ અને ઓછો જીવાત પ્રકોપ ધરાવતો પાક
ડ્રેગન ફ્રૂટ કેક્ટસ પરિવારનો ભાગ હોવાથી તેને પાણીની જરૂર અન્ય પાકોની તુલનામાં બહુ ઓછી હોય છે. જીવાતોનો પ્રકોપ પણ તેમાં સ્વાભાવિક રીતે ઓછો જોવા મળે છે, જે ખેતી ખર્ચને ઘણો ઘટાડે છે. વાવણી બાદ 14 મહિનામાં પ્રથમ ફળ મળવા લાગે છે, જેમાં શરૂઆતમાં 2 થી 3 કિલો પ્રતિ છોડ ઉત્પાદન મળે છે. છોડ સંપૂર્ણ વિકસિત થયા પછી 6 થી 7 કિલો સુધી ઉપાદન મળી શકે છે, જે આવક વધારવામાં મદદરૂપ થાય છે.
કમલમ તરીકે ઓળખાતું ફળ અને બજારમાં સારો ભાવ
ભારતમાં ડ્રેગન ફ્રૂટને કમલમ નામે ઓળખવામાં આવે છે અને પૌષ્ટિકતા તથા દેખાવને કારણે બજારમાં તેની માંગ સતત વધતી જાય છે. હાલ તેની કિંમત 250 થી 600 રૂપિયા પ્રતિ કિલો સુધી રહે છે, એટલે ખેડૂતને પ્રતિ છોડ ઉત્તમ આવક મળી શકે છે. ખેતી કરતી વખતે જમીનનું pH લેવલ, નિકાસ વ્યવસ્થા અને છોડ વચ્ચે પૂરતું અંતર રાખવું અગત્યનું છે. ખાસ વાત એ છે કે આ ફળને કુંડામાં પણ ઉગાડવામાં આવે છે, જ્યારે બિહાર સરકાર તરફથી સબસિડી મળતી હોવાથી ખેડૂતો મોટી સંખ્યામાં આ બાગાયતી અપનાવી રહ્યા છે.
