ભગવાન વિષ્ણુને રીઝવવા કરો આ બાબતોનું ધ્યાન, જાણો પરિવર્તિની એકાદશીની પૂજાની સાચી વિધિ
સનાતન ધર્મમાં એકાદશીના વ્રતનું અત્યંત આધ્યાત્મિક મહત્વ છે. ભાદ્રપદ મહિનાના શુક્લ પક્ષમાં આવતી એકાદશીને ‘પરિવર્તિની એકાદશી’ અથવા ‘પદ્મા એકાદશી’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ પવિત્ર દિવસે ભગવાન વિષ્ણુ — જે સૃષ્ટિના પાલનહાર છે — ક્ષીર સાગરમાં શેષનાગ પર યોગનિદ્રામાં સૂતા હોય ત્યારે પોતાની મુદ્રા બદલે છે (એટલે કે કરવટ બદલે છે); તેથી જ તેને પરિવર્તિની એકાદશી કહેવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુના વામન અવતાર અને શ્રી હરિની વિધિવત પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે.
પરંતુ ભગવાન વિષ્ણુની કૃપા મેળવવા અને વ્રતનું પૂર્ણ ફળ પ્રાપ્ત કરવા માટે કેટલાક નિયમો અને સાવચેતીઓનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જ જરૂરી માનવામાં આવ્યું છે. થોડી પણ સાવધાની રાખવામાં ન આવે કે ભૂલ થઈ જાય તો પૂજાનું પૂરું ફળ મળતું નથી. ચાલો જાણીએ કે આ વ્રત દરમિયાન કઈ મુખ્ય ભૂલોથી બચવું જોઈએ.
૧. ચોખાનું સેવન અને તુલસીના પાન તોડવાની ભૂલ
એકાદશીના દિવસે સૌથી મોટી અને સામાન્ય ભૂલ ચોખા ખાવાને લઈને થાય છે. ધાર્મિક નિયમો અનુસાર, એકાદશી તિથિ પર ભૂલથી પણ ઘરમાં ચોખા કે તેનાથી બનેલી કોઈપણ ચીજનું સેવન ન કરવું જોઈએ. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે ચોખા ખાવાથી વ્રત ખંડિત થઈ જાય છે.
આ ઉપરાંત, ભગવાન વિષ્ણુની પૂજામાં તુલસી દળ એટલે કે તુલસીના પાન અનિવાર્ય રૂપે ચઢાવવામાં આવે છે, કારણ કે શ્રીહરિને તુલસી અત્યંત પ્રિય છે. પરંતુ ધ્યાન રહે કે એકાદશીના દિવસે ક્યારેય પણ છોડમાંથી તુલસીના પાન તોડવા ન જોઈએ. તુલસીના પાન હંમેશાં એક દિવસ પહેલાં એટલે કે દશમી તિથિએ જ તોડીને સુરક્ષિત રાખી લેવા જોઈએ. જો તમે એકાદશીના દિવસે પાન તોડો છો, તો તેને દોષ માનવામાં આવે છે.
૨. પૂજન સામગ્રી, સાફ-સફાઈ અને પહેરવેશમાં બેદરકારી
પરિવર્તિની એકાદશીના દિવસે સાફ-સફાઈ અને પવિત્રતાનું વિશેષ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. સ્નાન કર્યા વગર અથવા ગંદા અને અશુદ્ધ કપડાં પહેરીને ક્યારેય પણ પૂજામાં બેસવું જોઈએ નહીં. આની સાથે જ, પૂજા સ્થળને સારી રીતે સાફ કર્યા વગર ભગવાનની પ્રતિમા સ્થાપિત કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
શ્રીહરિની પૂજા દરમિયાન કાળા રંગના વસ્ત્રો પહેરવાથી બચવું ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે પીળા રંગના વસ્ત્રો પહેરીને પૂજા કરવી સૌથી ઉત્તમ ફળ આપે છે. પૂજન સામગ્રીમાં પીળું ચંદન, રોલી, અક્ષત, ધૂપ, દીપ, કપૂર, પંચામૃત, ફળ અને પીળી મીઠાઈ જેવી જરૂરી ચીજોને જરૂર સામેલ કરો. જો તમે સ્નાન કર્યા વગર કે ખોટી સામગ્રી સાથે પૂજા કરો છો, તો મનને શાંતિ મળતી નથી અને વ્રત અધૂરું રહી જાય છે.
૩. ગુસ્સો કરવા, કડવું બોલવા અને મનમાં મેલ રાખવાથી બચો
૩. ગુસ્સો કરવા, કડવું બોલવા અને મનમાં મેલ રાખવાથી બચોશાસ્ત્રોક્ત નિયમો અનુસાર માત્ર વિધિ કરવી પૂરતી નથી; આ પવિત્ર વ્રત દરમિયાન વ્યક્તિએ પોતાના આચરણ અને વાણી પર પણ સંપૂર્ણ સંયમ રાખવો જોઈએ. એકાદશીના દિવસે કોઈના પર ગુસ્સો ન કરવો જોઈએ, તેમજ કઠોર કે અપમાનજનક શબ્દોનો પ્રયોગ ન કરવો જોઈએ.
આ દિવસે ઘરમાં કલહ-ક્લેશ કરવા, લડાઈ-ઝઘડા કરવા અને બીજાની બુરાઈ કે ચૂગલી કરવાથી સંપૂર્ણપણે બચવું જોઈએ. જો તમે વ્રત તો રાખો છો પરંતુ તમારા મનમાં કોઈના પ્રત્યે દ્વેષ કે કડવાહટ છે, તો તમારું વ્રત સફળ ગણાતું નથી. ભગવાન વિષ્ણુની કૃપા મેળવવા માટે આ દિવસે મનને શાંત રાખવું જોઈએ, બધાની સાથે મીઠી વાણીમાં વાત કરવી જોઈએ અને કોઈનું પણ અનાદર ન કરવો જોઈએ.
આ તમામ નાની-મોટી બાબતો અને નિયમોનું પાલન કરીને જો તમે સાચા મનથી પરિવર્તિની એકાદશીનું વ્રત રાખો છો, તો ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની કૃપાથી જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ અને શાંતિ બની રહે છે.
