80 કરોડ લોકોને મળશે ગુણવત્તાયુક્ત ચોખા અને દેશને મળશે સસ્તું બળતણ, જાણો શું છે સરકારની નવી ઇથેનોલ નીતિ
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશના ઊર્જા ક્ષેત્રે સ્વનિર્ભર બનવા અને વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવા માટે એક ક્રાંતિકારી યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે. હવે રસોડામાં વપરાતા ચોખાના ટુકડા (Broken Rice) ગાડીઓના એન્જિનમાં બળતણ તરીકે કામ કરશે. ખાદ્ય સચિવ સંજય ચોપરાએ મંગળવારે આ મહત્વકાંક્ષી યોજના વિશે માહિતી આપી હતી, જેમાં જાહેર વિતરણ પ્રણાલી (PDS) હેઠળ અપાતા અનાજમાં ફેરફાર કરીને ઇથેનોલ ઉત્પાદનને વેગ આપવાની વાત કરવામાં આવી છે.
PDS અનાજમાં ફેરફાર: ટૂટેલા ચોખા હવે ઇથેનોલ ઉદ્યોગને મળશે
હાલમાં સરકારની મફત અનાજ યોજના હેઠળ અંદાજે 80 કરોડ લોકોને જે ચોખા વિતરિત કરવામાં આવે છે, તેમાં ટૂટેલા ચોખા (Broken Rice) નો હિસ્સો 25 ટકા જેટલો હોય છે. કેન્દ્ર સરકાર હવે આ હિસ્સો 25 ટકાથી ઘટાડીને માત્ર 10 ટકા કરવા માટે કેબિનેટ સમક્ષ પ્રસ્તાવ રાખવાની તૈયારી કરી રહી છે.
આ ફેરફારને કારણે દર વર્ષે અંદાજે 90 લાખ ટન ટૂટેલા ચોખા વધારાના બચશે, જે સીધા ઇથેનોલ ઉત્પાદકો અને પશુ આહાર ઉદ્યોગને હરાજી દ્વારા વેચવામાં આવશે. સરકાર દર વર્ષે આશરે 360 થી 370 લાખ ટન ચોખાનું વિતરણ કરે છે, જેમાંથી આ વધારાનો જથ્થો ઇંધણ બનાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાશે. ખાસ વાત એ છે કે, આ યોજનાનું પાંચ રાજ્યોમાં સફળ પરીક્ષણ પણ પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે.
વિદેશી હૂંડિયામણની બચત અને ક્રૂડ ઓઈલ પરની નિર્ભરતામાં ઘટાડો
છેલ્લા ત્રણ અઠવાડિયામાં વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવમાં લગભગ 40 ટકાનો તોતિંગ વધારો જોવા મળ્યો છે. આવા સમયે ઇથેનોલનું ઉત્પાદન વધારવું એ ભારત માટે અનિવાર્ય બની ગયું છે.
ખાદ્ય સચિવના જણાવ્યા અનુસાર, 2014 થી અત્યાર સુધીમાં ઇથેનોલ મિશ્રણને કારણે દેશે ₹1.63 લાખ કરોડથી વધુનું વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવ્યું છે. પેટ્રોલિયમમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ જે 2013 માં માત્ર 1.5 ટકા હતું, તે હવે વધીને 20 ટકા સુધી પહોંચી ગયું છે. આનાથી કાચા તેલની આયાતમાં 277 લાખ મેટ્રિક ટનનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
FCI હવે આખા ચોખા નહીં આપે: નવી સપ્લાય ચેઈન
સરકારે એક મોટો નીતિવિષયક ફેરફાર પણ જાહેર કર્યો છે. આવતા વર્ષથી ભારતીય ખાદ્ય નિગમ (FCI) ના ભંડારમાંથી ‘ડિસ્ટિલરી’ (ઇથેનોલ ઉત્પાદકો) ને આખા ચોખા (Whole Rice) ની સપ્લાય બંધ કરી દેવામાં આવશે. તેના બદલે, ખાદ્ય યોજનામાંથી બચેલા ટૂટેલા ચોખા આખું વર્ષ કાચા માલ તરીકે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. આનાથી ખાદ્ય સુરક્ષા પણ જળવાઈ રહેશે અને ઉદ્યોગોને સસ્તો કાચો માલ પણ મળશે.
ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ અને ડીઝલ મિશ્રણ પર સરકારનું ધ્યાન
સરકાર હવે માત્ર ઇથેનોલની સપ્લાય વધારવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ બજારમાં તેનો વ્યાપ વધારવા પર ભાર મૂકી રહી છે. આ માટે નીચે મુજબના વિકલ્પો પર વિચારણા ચાલી રહી છે:
-
20% થી વધુ મિશ્રણ: પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ 20 ટકાથી પણ વધુ વધારવાની મંજૂરી આપવી.
-
ડીઝલમાં ઇથેનોલ: માત્ર પેટ્રોલ જ નહીં, પણ ડીઝલમાં પણ ઇથેનોલ મિશ્રિત કરવાની શક્યતાઓ તપાસવી.
-
ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો: એવા વાહનોને પ્રોત્સાહન આપવું જે શુદ્ધ પેટ્રોલ અથવા ઇથેનોલ મિશ્રિત ઈંધણ પર ચાલી શકે.
આ પગલાંથી ખેડૂતોને તેમના પાકના સારા ભાવ મળશે અને દેશ પ્રદૂષણ મુક્ત ઊર્જા તરફ આગળ વધશે. સરકાર ટૂંક સમયમાં આ દિશામાં મોટા નિર્ણયો લઈ શકે છે.
