શું ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ ગળ્યું સંપૂર્ણપણે ટાળવું જોઈએ? એક્સપર્ટ શું કહે છે?
જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિને ડાયાબિટીસ હોવાનું નિદાન થાય છે, ત્યારે સૌથી પહેલો વિચાર મનગમતી મીઠાઈઓ છોડવાનો આવે છે. પરંતુ, તબીબી ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો આ માન્યતામાં મોટો સુધારો સૂચવે છે. થાણેની KIMS હોસ્પિટલના ડાયાબિટીસ વિભાગના વડા ડૉ. વિજય નેગલુરના મતે, ડાયાબિટીસનો અર્થ એવો નથી કે તમારે મીઠાશનો ત્યાગ કરવો, પરંતુ તેનો અર્થ ‘સભાનતા’ અને ‘જાગૃતિ’ સાથેની જીવનશૈલી છે.
૧. મીઠાશનું પ્રમાણ અને પરિસ્થિતિ
ડૉ. નેગલુર જણાવે છે કે જો તમારું બ્લડ સુગર સ્તર અને એકંદર આહાર નિયંત્રણમાં હોય, તો ચામાં એક ચમચી ખાંડ અથવા ખાસ પ્રસંગે થોડી મીઠાઈ તમારા સ્વાસ્થ્યને તાત્કાલિક નુકસાન પહોંચાડતી નથી. અહીં મહત્વની વાત એ છે કે તમે ‘કેટલું’ અને ‘ક્યારે’ ખાઓ છો. જો તમારો સુગર લેવલ પહેલેથી જ ઊંચો હોય, તો ત્યારે મીઠાઈ લેવી જોખમી બની શકે છે.
૨. ખાલી પેટે મીઠાઈ ક્યારેય નહીં!
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સૌથી મહત્વની સલાહ એ છે કે ક્યારેય પણ મીઠાઈ ખાલી પેટે ન ખાવી જોઈએ. ખાંડ એ ગ્લુકોઝનો ઝડપી સ્ત્રોત છે, જે લોહીમાં તરત જ ભળી જાય છે. ડૉક્ટર સલાહ આપે છે કે જો તમે મીઠાઈ ખાઓ છો, તો તેને પ્રોટીન, ફાઇબર (સલાડ) અથવા હેલ્ધી ફેટ સાથે લો. ફાઇબર અને પ્રોટીન ખાંડના શોષણને ધીમું કરે છે, જેનાથી ગ્લુકોઝ લેવલ એકાએક વધતું નથી.
૩. કેટલી ખાંડ સુરક્ષિત ગણાય?
અમેરિકન ડાયાબિટીસ એસોસિએશન મુજબ, ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ તેમની દૈનિક કેલરીના ૧૦ ટકાથી ઓછી ખાંડ લેવી જોઈએ. ૧૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આ હેલ્થ રિપોર્ટમાં ડૉ. નેગલુરે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ આંકડો ક્યારેક ક્યારેક લેવામાં આવતા નાસ્તા કે એક-બે ચમચી ખાંડ માટે છે, તેને દૈનિક આદત બનાવવી જોઈએ નહીં. દરરોજ મીઠાઈ કે સુગરયુક્ત પીણાં લેવાથી શરીર પર લાંબા ગાળે ગંભીર અસરો થાય છે.
૪. નિયમિત દેખરેખ અને HbA1c
ઘણા દર્દીઓને ડર હોય છે કે ક્યારેક મીઠાઈ ખાવાથી તેમનો ૩ મહિનાનો સરેરાશ રિપોર્ટ (HbA1c) બગડી જશે. જોકે, ક્યારેક ખાવાથી તેની મોટી અસર થતી નથી, પણ જો તે આદત બની જાય તો રિપોર્ટ ચોક્કસપણે બગડે છે. ગ્લેનીગલ્સ હોસ્પિટલના ડૉ. આરતી ઉલ્લાલ જણાવે છે કે બ્લડ સુગરનું સતત ઊંચું રહેવું હૃદય, કિડની અને આંખો માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરી શકે છે. તેથી, મીઠાઈ ખાધા પછી ગ્લુકોમીટર વડે તપાસ કરવી જોઈએ કે તમારા શરીર પર તેની કેવી પ્રતિક્રિયા આવી છે.
૫. સુરક્ષિત રીતે મીઠાઈ ખાવાની ટિપ્સ
અગાઉથી પ્લાનિંગ કરો: જો તમારે સાંજે મીઠાઈ ખાવી હોય, તો બપોરના ભોજનમાં કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ ઘટાડો.
પરંપરાગત મીઠાઈઓ પસંદ કરો: પેકેજ્ડ કે પ્રોસેસ્ડ મીઠાઈઓમાં છુપાયેલી ખાંડ અને પ્રિઝર્વેટિવ્સ વધુ હોય છે, તેથી ઘરે બનાવેલી કે તાજી મીઠાઈઓ વધુ સુરક્ષિત છે.
ધીમેથી માણો: મીઠાઈને ગળવાને બદલે ધીમે ધીમે તેનો સ્વાદ લો, જેથી સંતોષ વહેલો મળે અને તમે ઓછી માત્રામાં ખાશો.
આ અહેવાલ એ જ સંદેશ આપે છે કે ડાયાબિટીસમાં મીઠાઈ શત્રુ નથી જો તમે સંયમ અને યોગ્ય જાણકારી સાથે તેને આહારમાં સામેલ કરો. તમારા ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ આહારમાં ફેરફાર કરવો હંમેશા હિતાવહ છે.
