ક્યાંક તમારી થાળીમાં તો નથી પીરસાતી ને નકલી હળદર? ઘરે બેઠા આ રીતે કરો ઓળખ, નહીંતર થઈ શકે છે મોટું નુકસાન!
હળદર ભારતીય રસોઈનો પ્રાણ ગણાય છે. ભલે દાળમાં વઘાર નાખવાનો હોય કે શાકને રંગ આપવાનો, હળદર વિના સ્વાદ અધૂરો લાગે છે. એટલું જ નહીં, આયુર્વેદમાં હળદરને ઔષધીય ગુણોથી ભરપૂર માનવામાં આવી છે. તે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવાની સાથે સાથે અનેક બીમારીઓથી પણ બચાવે છે. પરંતુ આજકાલ ભેળસેળ એટલી વધી ગઈ છે કે શુદ્ધ હળદર મળવી મુશ્કેલ છે. બજારમાં ઘણીવાર નકલી અથવા ભેળસેળવાળી હળદર મળે છે જેમાં હાનિકારક રંગ અને કેમિકલ ભેળવી દેવામાં આવે છે. એવામાં જરૂરી છે કે તમે અસલી અને નકલી હળદરની ઓળખ કરતા શીખો. કેટલાક સરળ ઘરેલુ ટેસ્ટથી આ કામ મિનિટોમાં થઈ શકે છે.
1. પાણી ટેસ્ટ
એક ગ્લાસ પાણીમાં હળદર પાવડર નાખો અને તેને હલાવ્યા વગર રહેવા દો. જો હળદર નીચે બેસી જાય અને ઉપરનું પાણી ચોખ્ખું દેખાય તો હળદર અસલી છે. પરંતુ જો પાણી સંપૂર્ણપણે પીળું થઈ જાય અથવા હળદર તરવા લાગે તો તેમાં ભેળસેળ હોઈ શકે છે.
2. કપડા અથવા હથેળીનો ટેસ્ટ
થોડી હળદર સફેદ કપડા અથવા હથેળી પર ઘસો. અસલી હળદરનો રંગ થોડા સમય પછી ઝાંખો પડી જશે જ્યારે નકલી હળદરનો ડાઘ સરળતાથી જતો નથી અને ચીકણો રહે છે.
3. સાબુ ટેસ્ટ
હળદરને પાણીમાં ઓગાળીને તેમાં થોડો સાબુ નાખો. જો રંગ અચાનક ઘટ્ટ થઈ જાય તો તેમાં કેમિકલ ભેળવવામાં આવ્યા છે. અસલી હળદરમાં આવો કોઈ બદલાવ થતો નથી.
4. આયોડિન ટેસ્ટ
સ્ટાર્ચની ભેળસેળ ચકાસવા માટે હળદરમાં આયોડિનના ટીપાં નાખો. જો રંગ વાદળી અથવા કાળો થઈ જાય તો સમજી લો કે તેમાં સ્ટાર્ચ ભેળવેલો છે. અસલી હળદરનો રંગ બદલાતો નથી.
5. લીંબુ ટેસ્ટ
હળદરમાં લીંબુનો રસ નાખો. જો તેમાં ફીણ ઊઠવા લાગે તો તે નકલી છે. અસલી હળદર પર લીંબુની કોઈ અસર થતી નથી.
6. સુગંધ અને સ્વાદ
અસલી હળદરની સુગંધ માટી જેવી હોય છે અને સ્વાદ હલવો કડવો હોય છે. નકલી હળદરની સુગંધ તીવ્ર અથવા કૃત્રિમ લાગી શકે છે અને સ્વાદ પણ વિચિત્ર હોય છે.
હવે જ્યારે તમે આ સરળ ઘરેલુ ટેસ્ટ જાણી ગયા છો, તો આગલી વખતે હળદર ખરીદતી વખતે ચોક્કસ સાવધાન રહો. નકલી હળદર માત્ર ભોજનનો સ્વાદ જ નથી બગાડતી પરંતુ સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ઝેર સાબિત થઈ શકે છે. યાદ રાખો – શુદ્ધ હળદર જ સાચી ઔષધિ છે.
