આગામી 10 વર્ષમાં પૃથ્વી પરથી મટી જશે માનવજાત? ગૂગલના પૂર્વ એન્જિનિયરની AI અંગેની ભયાનક ચેતવણીએ ઉડાવી દીધા હોશ!
વિશ્વભરમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો દબદબો અને ક્રેઝ અભૂતપૂર્વ ઝડપે વધી રહ્યો છે. ટેકનોલોજી ક્ષેત્રની મોટામાં મોટી કંપનીઓ એકબીજાથી આગળ નીકળી જવા માટે અબજો ડોલરનું આંધળું રોકાણ કરી રહી છે. પરંતુ આ જ ચમકતી ટેકનોલોજીની પાછળ એક એવો ભયાનક અંધકાર છુપાયેલો છે, જેના વિશે ખુદ આ ક્ષેત્રના અગ્રણી નિષ્ણાતો પણ હવે જાહેરમાં ચીસો પાડીને ચેતવણી આપી રહ્યા છે.
ગૂગલના ભૂતપૂર્વ સોફ્ટવેર એન્જિનિયર અને AI-સેફ્ટી ક્ષેત્રના અગ્રણી સંશોધક નેટ સોઆરેસ (Nate Soares) એ એક પોડકાસ્ટ દરમિયાન એવો દાવો કર્યો છે કે, આગામી એક દાયકામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સમગ્ર માનવજાતનું અસ્તિત્વ મિટાવી દે તેની શક્યતા 50 ટકા કરતાં પણ વધુ છે. પોતાના આ આંકલનને તેઓ એટલી ગંભીરતાથી લે છે કે તેમણે છેલ્લા 10 વર્ષથી પોતાના ભવિષ્ય કે નિવૃત્તિ માટે બચત (Retirement Savings) કરવાનું પણ સાવ બંધ કરી દીધું છે!
50% થી વધુ શક્યતા: 10 વર્ષમાં માનવતાનો અંત?
પ્રસિદ્ધ પોડકાસ્ટ ‘ધ મોસ્ટ ઇન્ટરેસ્ટિંગ થિંગ ઇન AI’ (The Most Interesting Thing in AI) માં વાતચીત કરતી વખતે સોઆરેસે આ ભયાનક આગાહી કરી હતી. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું આગામી 10 વર્ષ પછી પૃથ્વી પર માનવજાતનું અસ્તિત્વ રહેશે કે નહીં? ત્યારે તેમણે અત્યંત ગંભીરતાથી જવાબ આપ્યો હતો:
“મારા મતે હાલની સ્થિતિને જોતા આ વાતની 50 ટકાથી પણ વધુ શક્યતા છે કે આપણી પાસે હવે પૂરો એક દાયકો પણ બાકી રહ્યો નથી.”
સોઆરેસનું માનવું છે કે જો યોગ્ય સુરક્ષા પગલાં અને કડક નિયંત્રણો વિના અતિ-શક્તિશાળી AI સિસ્ટમ્સનો વિકાસ ચાલુ રહેશે, તો માનવજાત માટે આગામી 10 વર્ષ પણ બચવું મુશ્કેલ બની જશે.
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ આજના સમયમાં વપરાતા ચેટબોટ્સ (જેવા કે ChatGPT કે Gemini) કે ઇમેજ જનરેટર્સથી ડરેલા નથી. તેમનો અસલી ભય ભવિષ્યમાં આવનારી ‘સુપરઇન્ટેલિજન્ટ સિસ્ટમ્સ’ (Superintelligent Systems) છે – એટલે કે એવી AI સિસ્ટમ જે માનવ મગજ કરતાં પણ તમામ ક્ષેત્રોમાં કરોડો ગણી વધુ સક્ષમ અને ચતુર હશે.
ભવિષ્યની સિક્યોરિટી નહી, ‘સુપરઇન્ટેલિજન્સ’ નો અસલી ખતરો
મશીન ઇન્ટેલિજન્સ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (MIRI) ના પ્રેસિડેન્ટ તરીકે સેવા આપી રહેલા નેટ સોઆરેસનું કહેવું છે કે જ્યારે કોઈ AI સિસ્ટમ માણસો કરતાં વધુ બુદ્ધિશાળી બની જશે, ત્યારે તે પોતાના લક્ષ્યો નક્કી કરવાનું શરૂ કરશે.
જો તે સિસ્ટમના ધ્યેય અને મૂલ્યો (Human Values) માનવજાતની ભલાઈ સાથે મેળ નહીં ખાતા હોય, તો તે અત્યંત વિનાશક સાબિત થશે. એકવાર સુપરઇન્ટેલિજન્ટ સિસ્ટમ પોતે જ પોતાના નિર્ણયો લેવા લાગશે, પછી માણસો માટે તેને બંધ કરવી કે તેના નિર્ણયો બદલવા અશક્ય બની જશે. આ સ્થિતિ સમગ્ર પૃથ્વી પરથી માનવજાતના અસ્તિત્વનો કાયમી અંત આણી શકે છે.
‘હું નિવૃત્તિ માટે બચત નથી કરતો’: અંગત નાણાકીય નિર્ણયોથી ચોંકાવ્યા
નેટ સોઆરેસના આ ભયાનક દાવા કરતાં પણ વધુ ચર્ચા તેમના પોતાના અંગત નાણાકીય નિર્ણયોની થઈ રહી છે. જ્યારે લોકો પોતાના ઘડપણ કે નિવૃત્તિના સમય માટે લાખો રૂપિયાનું મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, પીપીએફ કે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટમાં રોકાણ કરતા હોય છે, ત્યારે સોઆરેસે આ બધું જ બંધ કરી દીધું છે.
તેમણે પોડકાસ્ટમાં ખુલાસો કર્યો હતો કે:
“હું અત્યારે મારી નિવૃત્તિ (Retirement) માટે કોઈ બચત કરતો નથી. જ્યારે હું ગૂગલમાં કામ કરતો હતો ત્યારનું મારી પાસે એક 401(k) રિટાયરમેન્ટ એકાઉન્ટ છે, પરંતુ છેલ્લા એક દાયકાથી મેં તેમાં એક પણ રૂપિયો ઉમેર્યો નથી.”
આ એક નિવેદન દર્શાવે છે કે સોઆરેસ પોતાની જ આગાહી પર કેટલો દ્રઢ વિશ્વાસ ધરાવે છે. તેમને ખાતરી છે કે જો AI નો વિનાશક દાયકો આવશે તો માણસો જ નહીં રહે, અને જો માણસો જ નહીં રહે તો નિવૃત્તિના પૈસાનો ઉપયોગ કોણ કરશે?
Google છોડીને AI Alignment ના મિશનમાં જોડાયા
સોઆરેસ કોઈ સામાન્ય વ્યક્તિ કે સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર નથી. તેમણે વર્ષ 2014 માં જ ગૂગલ જેવી દિગ્ગજ ટેક કંપનીની હાઇ-પેઇંગ સોફ્ટવેર એન્જિનિયરની નોકરી છોડી દીધી હતી. ગૂગલ છોડ્યા બાદ તેઓ કેલિફોર્નિયાના બર્કલે સ્થિત નોન-પ્રોફિટ સંસ્થા MIRI (Machine Intelligence Research Institute) માં જોડાયા હતા.
આ સંસ્થાનો મુખ્ય હેતુ ‘AI અલાઇનમેન્ટ’ (AI Alignment) પર કામ કરવાનો છે. આઈઆઈ અલાઇનમેન્ટનો સરળ અર્થ એ છે કે – અદ્યતન અને શક્તિશાળી AI સિસ્ટમ્સ ક્યારેય માનવજાતના આદેશો કે હિતોની વિરુદ્ધ જઈને કામ ન કરે અને માનવીય મૂલ્યોને વફાદાર રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું.
અંધાધૂંધ રેસ અને સુરક્ષાની ઉપેક્ષા
હાલમાં વિશ્વભરની ટેક કંપનીઓ (જેવી કે OpenAI, Google, Microsoft, Meta) વચ્ચે વધુમાં વધુ સક્ષમ અને ઝડપી AI મોડલ્સ લોન્ચ કરવાની ઘોડદોડ ચાલી રહી છે. સોઆરેસનો આક્ષેપ છે કે આ અંધાધૂંધ સ્પર્ધાના કારણે કંપનીઓ સુરક્ષા સંબંધિત પ્રોટોકોલ્સને બાજુ પર મૂકી રહી છે.
જ્યારે બજારમાં પ્રથમ આવવાની હોડ જામી હોય, ત્યારે સિસ્ટમના જોખમો અને તેના વર્તનને ઊંડાણપૂર્વક સમજવા માટે કોઈની પાસે સમય નથી રહેતો. આ જ ઉતાવળ અને સુરક્ષાની ઉપેક્ષા માનવજાત માટે પોતાના જ હાથે પોતાના વિનાશનું નોતરું આપવા સમાન સાબિત થઈ શકે છે.
