સિગારેટ કરતા પણ વધુ ખતરનાક નીકળ્યું આ નવું વ્યસન! સરકારે લીધા ધડાધડ સખત પગલાં!
આજના યુવાનોમાં ખૂબ જ ઝડપથી લોકપ્રિય થઈ રહેલા તમાકુ-મુક્ત નિકોટિન પાઉચની ખરીદ-વેચાણ, જાહેરાતો અને વિતરણ પર સરકારે સખત પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. આ સાથે જ બજારમાંથી આવા તમામ નિકોટિન પાઉચ જપ્ત કરવાના પણ આદેશ આપવામાં આવ્યા છે. ‘તમાકુ-મુક્ત’ હોવાના દાવા સાથે વેચવામાં આવતા આ સિન્થેટિક નિકોટિન પાઉચને સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોએ યુવા પેઢી માટે અત્યંત નશીલા તેમજ હૃદય અને મગજ માટે અત્યંત જોખમી ગણાવ્યા છે.
કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે દેશના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સખત સૂચનાઓ આપી છે કે તેઓ ઈ-સિગારેટ પ્રતિબંધ કાયદો (PECA 2019) અને ખાદ્ય સુરક્ષા ધોરણો (FSSAI) હેઠળ આવા ઉત્પાદનોના ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન બજારો પર તુરંત દરોડા પાડે અને કડક કાર્યવાહી કરે.
સરકાર દ્વારા લેવામાં આવ્યા કડક પગલાં
સરકાર દ્વારા પાનની દુકાનો, ઈ-કોમર્સ વેબસાઈટ્સ અને સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી યુવાનોને નિશાન બનાવી રહેલા આ નવા પ્રકારના નશાના ફેલાવાને ડામવા માટે આ ક્રાંતિકારી અને સખત પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. ઉલ્લેખનીય છે કે આપણા દેશમાં દર વર્ષે માત્ર તમાકુના સેવનને કારણે આશરે ૧૩.૫ લાખ લોકો પોતાના જીવ ગુમાવે છે.
મોટી તમાકુ કંપનીઓ હવે સિગારેટના વિકલ્પ તરીકે આવા નિકોટિન પાઉચને ભારે પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. આ પાઉચના વેચાણથી કંપનીઓને જબરદસ્ત કમાણી અને ઝડપી ગ્રોથ મળી રહ્યો છે, કારણ કે અત્યાર સુધી આના પર ખાસ કાયદાકીય નિયંત્રણો નહોતા. અગાઉ સરકારે ઈ-સિગારેટ પર તો સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લગાવી દીધો હતો, પરંતુ નિકોટિન પેચ અને ચ્યુઈંગ ગમ જેવી વસ્તુઓને વેચવાની છૂટ આપી હતી. જેનો ગેરલાભ લઈને કંપનીઓ હવે આ નવા રસ્તે ઉતરી હતી.
નિકોટિન પાઉચ એટલે શું અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
નિકોટિન પાઉચ એ નાના-નાના પાઉચ કે પેકેટ હોય છે, જેને હોઠ અને મસૂડાંની વચ્ચે દબાવીને રાખવામાં આવે છે. તેમાં શુદ્ધ નિકોટિન હોય છે, પરંતુ સીધી રીતે તમાકુ હોતી નથી. ભારત દેશમાં આ પ્રકારના પાઉચ વેચવાની કોઈપણ સરકારી મંજૂરી કે પરવાનગી નથી, જેથી આ ઉત્પાદનો સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર છે.
છતાં પણ તેની ગેરકાયદેસર દાણચોરી (સ્મગલિંગ) કરીને તેને છાનામાના ઓનલાઈન માધ્યમોથી કે સ્થાનિક દુકાનો પર વેચવામાં આવી રહ્યા છે. એક સરકારી અભ્યાસ મુજબ, કોઈપણ નિયમ-કાનૂન વગર ખુલ્લેઆમ વેચાઈ રહેલા આ પાઉચ સામાન્ય લોકોના સ્વાસ્થ્ય માટે ચિંતાનો મોટો વિષય બન્યા છે. હાલમાં ૧૮ થી ૪૦ વર્ષની વય જૂથના યુવાનોમાં ‘ઝિન’ (Zyn) અને ‘વાઈટ ફોક્સ’ (White Fox) જેવા વિદેશી બ્રાન્ડ્સનો ક્રેઝ ઝડપથી વધી રહ્યો છે, જે ચિંતાજનક છે.
સ્વાસ્થ્ય માટે કેમ ઘાતક છે આ નિકોટિન પાઉચ?
ઘણા લોકો એવું માને છે કે જો તેમાં તમાકુ નથી, તો તે નુકસાનકારક નહીં હોય. પરંતુ તબીબી નિષ્ણાતોના મતે આ ભ્રમણા માત્ર છે. સિન્થેટિક નિકોટિન શરીર માટે એટલું જ ઝેરી છે જેટલી પરંપરાગત સિગારેટ કે તમાકુ હોય છે.
હૃદય અને મગજ પર અસર: નિકોટિનના સેવનથી હાર્ટ રેટ અને બ્લડ પ્રેશર અચાનક વધી જાય છે, જેનાથી ભવિષ્યમાં હાર્ટ હુમલોનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.
માનસિક સ્વાસ્થ્ય: તે મગજની નસો પર ગંભીર અસર કરે છે અને વ્યક્તિ ખૂબ જ ઝડપથી તેની લત (એડiction) નો શિકાર બની જાય છે.
મોં અને દાંતના રોગો: હોઠ અને મસૂડાં વચ્ચે લાંબો સમય પાઉચ રાખવાથી મોંના સ્નાયુઓ નબળા પડે છે અને ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ ઊભું થાય છે.
યુવાનોને બચાવવા માટે જાગૃતિ અને કાયદાકીય કડકાઈ જરૂરી
સરકાર દ્વારા લેવાયેલા આ તાજા પગલાંથી બજારમાં ગેરકાયદે વેચાતા નિકોટિન પાઉચ પર લગામ કસાશે. જોકે, માત્ર સરકારી પ્રતિબંધોથી જ આ સમસ્યાનો અંત નહીં આવે. વાલીઓ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને યુવાનો પોતે પણ આ ખતરનાક નશાથી દૂર રહેવું ખૂબ જરૂરી છે.
કંપનીઓની ભ્રામક જાહેરાતો અને ‘તમાકુ-મુક્ત’ જેવા પ્રલોભન આપતા શબ્દો પાછળનું સત્ય સમજીને યુવા પેઢીએ આ પ્રકારના ફેશનેબલ નશાથી તૌબા કરી લેવી જોઈએ. સ્વાસ્થ્ય એ જ વાસ્તવિક સંપત્તિ છે, અને આ પ્રકારના શોર્ટ-કટ નશા જીવનને બરબાદ કરી શકે છે.
