ઈરાન સામે ફરી યુદ્ધ શરૂ કરવાની નેતન્યાહુની તૈયારી? ઇઝરાયેલના જાસૂસી વડા વોશિંગ્ટન પહોંચ્યા, CIA ચીફ સાથે કરશે મહત્વની બેઠક
મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર યુદ્ધના વાદળો ઘેરાઈ રહ્યા છે. ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને લઈને ઇઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે મહત્વની રાજદ્વારી હિલચાલ તેજ બની છે. ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર ઈરાન સામે ફરીથી સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરવા દબાણ કરી રહ્યા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આ દરમિયાન ઇઝરાયેલની ગુપ્તચર એજન્સી મોસાદના વડા રોમન ગોફમેન વોશિંગ્ટન પહોંચ્યા છે. તેઓ અમેરિકાની ગુપ્તચર એજન્સી CIAના વડા જ્હોન રેટક્લિફ સહિત ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરવાના છે.
આ મુલાકાતને મધ્ય પૂર્વની વર્તમાન પરિસ્થિતિ અને અમેરિકા-ઇઝરાયેલ વચ્ચેના સંબંધોની દૃષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
નેતન્યાહુ ફરી હુમલાની તરફેણમાં કેમ?
મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ ઈચ્છે છે કે અમેરિકા ઈરાન સામે ફરીથી સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરે. તેમનું માનવું છે કે ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને તેની સૈન્ય ક્ષમતાને સંપૂર્ણપણે નબળી પાડવા માટે વધુ કડક પગલાં જરૂરી છે.
નેતન્યાહુએ તાજેતરમાં ટ્રમ્પ સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત દરમિયાન ઈરાન સામેની આગામી રણનીતિ અંગે ચર્ચા કરી હતી. અહેવાલો મુજબ, નેતન્યાહુ તાત્કાલિક હુમલા ફરી શરૂ કરવાના પક્ષમાં છે, જ્યારે ટ્રમ્પ હાલ રાજદ્વારી પ્રયાસોને વધુ સમય આપવા માગે છે.
મોસાદના વડા અને CIA ચીફ વચ્ચે બેઠક
ઇઝરાયેલની ગુપ્તચર એજન્સી મોસાદના વડા રોમન ગોફમેનની વોશિંગ્ટન મુલાકાતને ખાસ મહત્ત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. તેઓ CIAના ડિરેક્ટર જ્હોન રેટક્લિફ સાથે મુલાકાત કરશે. આ ઉપરાંત ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે પણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
આ બેઠકમાં ઈરાનની વર્તમાન સ્થિતિ, તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ, સૈન્ય ક્ષમતા અને ભવિષ્યની રાજદ્વારી રણનીતિ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ શકે છે. ઇઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે ગુપ્તચર માહિતીની આપ-લે તથા સુરક્ષા સહયોગ પણ આ મુલાકાતનો મહત્ત્વનો ભાગ બની શકે છે.
મોસાદના વડા ગોફમેન વડાપ્રધાન નેતન્યાહુના નજીકના વિશ્વાસુ માનવામાં આવે છે. તેથી તેમની આ મુલાકાતને માત્ર સામાન્ય રાજદ્વારી બેઠક તરીકે જોવામાં આવી રહી નથી.
ટ્રમ્પ યુદ્ધ કરતાં વાતચીતને આપી રહ્યા છે પ્રાથમિકતા
એક તરફ નેતન્યાહુ ઈરાન સામે કડક સૈન્ય કાર્યવાહી ઇચ્છે છે, તો બીજી તરફ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હાલ સીધા યુદ્ધમાં પાછા ફરવા ઉતાવળ બતાવી રહ્યા નથી. તેઓ ઈરાન સાથે પરમાણુ મુદ્દે સમજૂતી અને રાજદ્વારી વાતચીતનો માર્ગ ખુલ્લો રાખવા માગે છે.
અહેવાલો અનુસાર, કતારની મધ્યસ્થીથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીતના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસનો અભાવ હોવા છતાં રાજદ્વારી ઉકેલ શોધવાની કોશિશ થઈ રહી છે.
ટ્રમ્પનું માનવું છે કે આર્થિક દબાણ અને વાટાઘાટો દ્વારા ઈરાન પાસેથી જરૂરી શરતો સ્વીકારાવી શકાય છે. જોકે, જરૂર પડે તો સૈન્ય વિકલ્પ પણ ખુલ્લો રાખવામાં આવ્યો છે.
મધ્ય પૂર્વ પર શું થશે અસર?
જો અમેરિકા ફરીથી ઈરાન સામે મોટા પાયે સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરે તો તેની અસર માત્ર બંને દેશો પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે. સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધી શકે છે. ખાસ કરીને ખાડી દેશો, ઇઝરાયેલ અને આસપાસના વિસ્તારોની સુરક્ષા સામે નવા પડકારો ઊભા થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા પણ છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વૈશ્વિક તેલ વેપાર માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ હોવાથી ત્યાં કોઈપણ પ્રકારનો સૈન્ય તણાવ વિશ્વના અનેક દેશોની અર્થવ્યવસ્થાને અસર કરી શકે છે. ભારત જેવા મોટા તેલ આયાતકાર દેશ માટે પણ આ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
હવે ટ્રમ્પના નિર્ણય પર દુનિયાની નજર
હાલની સ્થિતિમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે ટ્રમ્પ નેતન્યાહુના દબાણ સામે ઝૂકશે કે ઈરાન સાથે વાતચીતનો માર્ગ જાળવી રાખશે. મોસાદના વડાની વોશિંગ્ટન મુલાકાત બાદ આ મુદ્દે નવી દિશા મળી શકે છે.
જોકે, અત્યાર સુધી અમેરિકા દ્વારા ઈરાન સામે ફરીથી મોટા પાયે હુમલા શરૂ કરવાનો કોઈ અંતિમ નિર્ણય જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. તેથી આગામી દિવસોમાં થનારી રાજદ્વારી બેઠકો અને બંને દેશોના નેતાઓનાં નિવેદનો પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.
