ખાંડના ભાવ નિયંત્રણમાં લાવવા કેન્દ્ર સરકારે જાહેર કર્યા નવા આદેશો

દેશભરમાં ખાંડના ભાવમાં થઈ રહેલા સતત વધારા અને સંગ્રહખોરીના કારણે સર્જાયેલી અરાજકતા વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે સ્થિતિ પર કાબૂ મેળવવા માટે કડક પગલાં લીધાં છે. ખાંડના પુરવઠાને વ્યવસ્થિત કરવા અને કાળાબજારી અટકાવવા માટે સરકારે એક વિશેષ જાહેરનામું બહાર પાડીને મોટા ગ્રાહકો (Bulk Consumers) માટે સ્ટોક મર્યાદા નક્કી કરી દીધી છે. સરકારના નવા આદેશ અનુસાર, ઉત્પાદન કે વપરાશ માટે મોટી માત્રામાં ખાંડનો ઉપયોગ કરતા ઔદ્યોગિક એકમો હવે પોતાની જરૂરિયાતથી વધુ ખાંડનો જથ્થો ભેગો કરી શકશે નહીં.

સરકાર દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા જાહેરનામા મુજબ, કોઈપણ એવો મોટો ગ્રાહક જે પોતાના ઉત્પાદન, પ્રક્રિયા કે માલસામાન બનાવવામાં કાચા માલ તરીકે દર મહિને સરેરાશ ૧૦ મેટ્રિક ટનથી વધુ ખાંડનો વપરાશ કરે છે, તે પોતાના ૧૫ દિવસના વપરાશથી વધુ ખાંડનો સ્ટોક રાખી શકશે નહીં. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ આદેશનો હેતુ બજારમાં ખાંડનો કૃત્રિમ અભાવ ઊભો થતો રોકવાનો છે.

જોકે, આ નીતિમાંથી કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકારો, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના વહીવટીતંત્રો અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓને મુક્તિ આપવામાં આવી છે, જેથી કલ્યાણકારી યોજનાઓ અને સરકારી પુરવઠા પર તેની કોઈ નકારાત્મક અસર ન પડે.

આ આદેશના હેતુ માટે સરકારે ‘મોટા ગ્રાહક’ (Bulk Consumer) ની વ્યાખ્યા સ્પષ્ટ કરી છે. જે સંસ્થાઓ કે ઉદ્યોગોએ છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન (ચાલુ મહિના સિવાય) સરેરાશ માસિક દસ મેટ્રિક ટન કે તેથી વધુ ખાંડનો વપરાશ કર્યો હોય તેમને આ નિયમ લાગુ પડશે. આ શ્રેણીમાં મુખ્યત્વે:

ખાંડ મિલો દ્વારા ડીલરો કે સીધા મોટા ગ્રાહકોને દર મહિને કેટલો જથ્થો વેચવામાં આવે છે તેની સરકાર દ્વારા ઝીણવટભરી ચકાસણી કરવામાં આવશે. આ માટે પારદર્શક સિસ્ટમ તૈયાર કરવામાં આવી છે. ખાંડના ખરીદદારો અને વેચાણકર્તાઓ દ્વારા ફાઇલ કરવામાં આવતા ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) રિટર્નમાં દર્શાવેલા હાર્મોનાઇઝ્ડ સિસ્ટમ ઓફ નોમેનક્લેચર (HSN) કોડના આધારે જ વાસ્તવિક વપરાશ અને ખરીદીની ગણતરી નક્કી કરાશે.

સરકારે તમામ ખાંડ મિલોને તાકીદની સૂચના આપીને ૧૭, ૧૮ અને ૧૯ ઓગસ્ટ દરમિયાન કરવામાં આવેલા ખાંડના વેચાણની તમામ વિગતો રજૂ કરવા આદેશ કર્યો છે. મિલોએ આ દિવસોમાં વેચાયેલા કુલ જથ્થા, તેની કિંમત અને દરેક સોદો કઈ તારીખે થયો તેની વિગતવાર માહિતી સરકારને સોંપવી પડશે.

જો કોઈ મિલે એક જ દિવસે અલગ-અલગ ખરીદદારોને જુદા-જુદા ભાવે ખાંડ વેચી હશે, તો દરેક વ્યવહારનો અલગ રેકોર્ડ રજૂ કરવાનો રહેશે. એટલું જ નહીં, દરેક સોદામાં ખરીદનારનું પૂરું નામ, સરનામું, સંપર્ક નંબર અને જીએસટી નંબર પણ દર્શાવવો ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે. આ તમામ વેચાણનો જથ્થો ક્વિન્ટલમાં અને કિંમત રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલમાં દર્શાવવાની રહેશે, જેથી કાળી કમાણી અને ગેરકાયદે સ્ટોકનો પર્દાફાશ કરી શકાય.