WHO નો ચોંકાવનારો ખુલાસો: વિશ્વના 44% હાઈ બીપીના દર્દીઓ પોતાના રોગથી અજાણ, આ રીતે જાણો તમારા સ્વાસ્થ્યનો આંકડો
આજના અતિ આધુનિક અને તણાવપૂર્ણ યુગમાં જે રોગ સૌથી વધુ ઝડપથી અને ગુપ્ત રીતે માનવ શરીર પર આક્રમણ કરી રહ્યો છે, તે છે ‘હાઈ બ્લડ પ્રેશર’ અથવા ‘હાઈપરટેન્શન’. વૈશ્વિક તબીબી વિજ્ઞાનમાં તેને ‘સાયલન્ટ કિલર’ (Silent Killer) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, કારણ કે આ બીમારી કોઈ પણ પ્રકારના પ્રારંભિક કે સ્પષ્ટ લક્ષણો વિના વ્યક્તિના શરીરમાં વર્ષો સુધી ઘર કરી શકે છે.
જ્યાં સુધી દર્દીને હૃદયરોગનો હુમલો (Heart Attack), બ્રેઈન સ્ટ્રોક (Stroke) કે કિડનીની ગંભીર બીમારી ન થાય, ત્યાં સુધી તેને ખ્યાલ પણ નથી આવતો કે તેનું બ્લડ પ્રેશર અનિયંત્રિત છે. આ જ જટિલ પરિસ્થિતિ પ્રત્યે લોકોને જાગૃત કરવા માટે દર વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે ‘વિશ્વ હાઈપરટેન્શન દિવસ’ (World Hypertension Day) ઉજવવામાં આવે છે.
આંકડાઓનો ભયાનક ગ્રાફ: કોણ છે સૌથી વધુ જોખમમાં?
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ના તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, સમગ્ર વિશ્વમાં અંદાજે ૧.૪ અબજ (1.4 Billion) લોકો હાઈપરટેન્શનની ગંભીર સમસ્યાથી પીડાઈ રહ્યા છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે આમાંથી લગભગ ૪૪ ટકા દર્દીઓ એ વાતથી તદ્દન અજાણ છે કે તેઓ આ સાયલન્ટ કિલરનો શિકાર બની ચૂક્યા છે.
જો ભારતના સંદર્ભમાં વાત કરીએ તો, નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે (NFHS-5) ના સત્તાવાર ડેટા અનુસાર, દેશમાં ૧history૫ વર્ષથી વધુ ઉંમરની આશરે ૨૧.૩ ટકા મહિલાઓ અને ૨૪ ટકા પુરુષો હાઈ બ્લડ પ્રેશરની ઝેડમાં આવી ગયા છે. ભૂતકાળમાં જે રોગ માત્ર મોટી ઉંમરના વૃદ્ધોમાં જોવા મળતો હતો, તે હવે ખરાબ આહાર, શારીરિક સક્રિયતાનો અભાવ, સ્થૂળતા (Obesity), ધૂમ્રપાન અને પૂરતી ઊંઘ ન લેવાની આદતને કારણે આજના યુવાનોમાં પણ ચિંતાજનક હદે વધી રહ્યો છે.
જાણીતા ડોક્ટરોની મહત્વની તબીબી સલાહ
દેશના અગ્રણી હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ આ રોગ સામે માત્ર લક્ષણોની રાહ જોવાની આદતને અત્યંત ઘાતક ગણાવે છે:
-
ડૉ. પુરુષોત્તમ લાલ ના જણાવ્યા મુજબ, બદલાતી કોર્પોરેટ લાઈફસ્ટાઈલ, માનસિક તણાવ અને બેઠાડુ જીવન યુવાનોની ધમનીઓ પર લોહીનું દબાણ વધારી રહ્યું છે. આથી, ઉંમર નાની હોય તો પણ બેદરકાર રહેવું યોગ્ય નથી.
-
ડૉ. આર.એસ. વેંકટેસુલુ એ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે, માત્ર હોસ્પિટલોમાં જ નહીં, પરંતુ પ્રત્યેક પરિવારો અને કોર્પોરેટ કાર્યસ્થળો (Workplaces) પર પણ નિયમિત બ્લડ પ્રેશર મોનિટરિંગને પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ, જેથી વહેલા નિદાન દ્વારા જીવ બચાવી શકાય.
-
ડૉ. અભિનવ શ્રીવાસ્તવ ના મતે, જે રીતે લોકો પોતાનો મોબાઈલ નંબર કે બેંક બેલેન્સ યાદ રાખે છે, તે જ રીતે દરેક નાગરિકે પોતાના બ્લડ પ્રેશરના આંકડા (નંબરો) પણ મોઢે યાદ રાખવા જોઈએ.
હાઈ બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરવાના ૫ ગોલ્ડન રૂલ્સ:
વરિષ્ઠ તબીબ ડૉ. સંજીવ અગ્રવાલ સ્પષ્ટ કરે છે કે હાઈપરટેન્શનને યોગ્ય મેડિકલ માર્ગદર્શન, નિયમિત તપાસ અને જીવનશૈલીમાં સકારાત્મક ફેરફારો દ્વારા સંપૂર્ણપણે નિયંત્રણમાં રાખી શકાય છે. તે માટે નીચે મુજબના પગલાં ભરવા અનિવાર્ય છે:
૧. સોડિયમ અને ડાયેટ પર કંટ્રોલ: તમારા દૈનિક આહારમાં મીઠા (Salt) નું પ્રમાણ તાત્કાલિક ધોરણે મર્યાદિત કરો. પેકેજ્ડ વેફર્સ, અથાણાં, પાપડ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ સંપૂર્ણપણે બંધ કરો. તેના સ્થાને તાજા ફળો અને લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી ડાયેટમાં સામેલ કરો.
૨. દૈનિક શારીરિક પ્રવૃત્તિ: આળસ છોડીને રોજ સવારે અથવા સાંજે ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટ ઝડપથી ચાલવાની (Brisk Walking), જોગિંગ કે હળવી કસરત કરવાની આદત પાડો. આનાથી હૃદયની કાર્યક્ષમતા વધે છે.
૩. વેઇટ એન્ડ સ્લીપ મેનેજમેન્ટ: વધતા જતા વજનને કાબૂમાં રાખવું એ હાઈ બીપીને અડધું ઓછું કરવા સમાન છે. આ સાથે જ, શરીરની નર્વસ સિસ્ટમને રિલેક્સ કરવા માટે રોજ રાત્રે ૭ થી ૮ કલાકની ગાઢ અને ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ લેવી જરૂરી છે.
૪. તણાવ અને વ્યસન મુક્તિ: માનસિક તણાવ ઘટાડવા માટે યોગ, મેડિટેશન અથવા સંગીતનો આશરો લો. ધૂમ્રપાન (Smoking), તમાકુનું સેવન અને વધુ પડતો આલ્કોહોલ ધમનીઓને કડક બનાવી દે છે, જે બ્લડ પ્રેશર વધારે છે; તેથી આ વ્યસનોથી કાયમી અંતર જાળવો.
૫. હોમ મોનિટરિંગ: ડિજિટલ બ્લડ પ્રેશર મોનિટર વસાવીને સમયાંતરે ઘરે જ રીડિંગ લેતા રહો અને ડોક્ટરની સલાહ મુજબ નિયમિત ફોલો-અપ અને દવાઓનું સચોટ પાલન કરો. તમારી આ જાગૃતિ જ લાંબા ગાળે તમને હાર્ટ એટેક કે બ્રેઈન હેમરેજ જેવી ગંભીર કટોકટીથી સુરક્ષિત રાખશે.
