ATM Cash Withdrawal Rules: ATMમાંથી એક દિવસમાં કેટલી વાર ઉપાડી શકાય કેશ? ભૂલ કરશો તો બેંક વસૂલશે મોટો એક્સ્ટ્રા ચાર્જ
આજના ડિજિટલ અને કેશલેસ યુગમાં પણ રોકડ નાણાં એટલે કે હાર્ડ કેશની જરૂરિયાત ક્યારેય ઓછી થઈ નથી. ખરીદી કરવી હોય, ઈમરજન્સી મેડિકલ ખર્ચ હોય કે નાના દુકાનદારોને ચૂકવણી કરવાની હોય, આપણે બધા તરત જ નજીકના એટીએમ (ATM) કેન્દ્ર તરફ દોડીએ છીએ. એટીએમની સુવિધાએ આપણું જીવન એટલું સરળ બનાવી દીધું છે કે હવે બેંકની લાંબી લાઈનોમાં ઊભા રહેવાની જરૂર પડતી નથી. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારા પોતાના બેંક ખાતામાંથી એટીએમ દ્વારા એક દિવસમાં કેટલી વાર પૈસા ઉપાડી શકાય? અથવા તો શું કેશ ઉપાડવાની કોઈ ચોક્કસ મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે?
ઘણા લોકો માને છે કે ખાતામાં પૈસા હોય તો ગમે એટલી વાર એટીએમ મશીનમાંથી કેશ કાઢી શકાય છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા તદ્દન અલગ છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) અને તમામ સરકારી તેમજ ખાનગી બેંકો દ્વારા એટીએમ ટ્રાન્ઝેક્શન પર બે અલગ-અલગ પ્રકારની લિમિટ નક્કી કરવામાં આવી છે. આ નિયમોની પૂરતી માહિતી ન હોવાને કારણે અજાણતા જ ગ્રાહકોના ખાતામાંથી મોટો ચાર્જ કપાઈ જતો હોય છે.
કેટલી વાર ઉપાડી શકાય કેશ?: ફ્રીક્વન્સી અને રકમનું અસલી ગણિત
મોટાભાગની બેંકોના નિયમો અનુસાર, એટીએમમાંથી એક દિવસમાં ‘કેટલી વાર’ એટલે કે કેટલી ફ્રીક્વન્સીમાં પૈસા ઉપાડવા, તેના પર કોઈ સીધો પ્રતિબંધ હોતો નથી. તેનો અર્થ એ કે તમે એક દિવસમાં મશીનની અંદર કાર્ડ ૨ વાર, ૫ વાર કે ૧૦ વાર નાખીને પણ કેશ ઉપાડી શકો છો. પરંતુ, અહીં સૌથી મોટો વળાંક એ છે કે તમે ‘કુલ કેટલી રકમ’ ઉપાડી શકો છો, તેની ડેઇલી લિમિટ (દૈનિક મર્યાદા) ચોક્કસપણે નક્કી હોય છે.
ધારો કે તમારી બેંક દ્વારા તમારા ડેબિટ કાર્ડ પર રોજની કેશ વિથડ્રોઅલ લિમિટ ₹૫૦,૦૦૦ નક્કી કરવામાં આવી છે. હવે જો તમે એટીએમ પર જઈને એક જ વારમાં ₹૫૦,૦૦૦ ઉપાડી લો અથવા તો ₹૫,૦૦૦ ના નાના-નાના ૧૦ હપ્તા કરીને પૈસા ઉપાડો, બંને કિસ્સામાં દિવસના અંતે તમે ₹૫૦,૦૦૦ થી વધુ રકમ ઉપાડી શકશો નહીં. આ દૈનિક મર્યાદા પૂરી થતાં જ તે દિવસ માટે તમારું કાર્ડ બ્લોક થઈ જશે અને તમે આગલા દિવસે જ ફરીથી કેશ ઉપાડી શકશો.
અલગ બેંક અને અલગ ડેબિટ કાર્ડના વિવિધ નિયમો
રસપ્રદ વાત એ છે કે કેશ ઉપાડવાની આ ડેઇલી લિમિટ તમામ બેંકો માટે એકસરખી હોતી નથી. તે તમારી બેંક કઈ છે અને તમે કયા પ્રકારનું ડેબિટ (એટીએમ) કાર્ડ વાપરી રહ્યા છો તેના પર આધાર રાખે છે. સામાન્ય રીતે બેંકો ગ્રાહકોને ક્લાસિક, ગોલ્ડ, પ્લેટિનમ કે રુપે, વિઝા અને માસ્ટરકાર્ડ જેવા વિવિધ કાર્ડ ઈશ્યુ કરે છે. સામાન્ય ક્લાસિક કાર્ડમાં રોજની લિમિટ ₹૨૦,૦૦૦ થી ₹૪૦,૦૦૦ સુધીની હોઈ શકે છે, જ્યારે પ્રીમિયમ પ્લેટિનમ કાર્ડ્સમાં બેંકો ₹૧ લાખથી લઈને ₹૨ લાખ સુધીની પણ દૈનિક કેશ ઉપાડવાની છૂટ આપે છે. તેની સામે કેટલીક નાની બેંકો અથવા ગ્રામીણ બેંકો સુરક્ષાના કારણોસર આ લિમિટ માત્ર ₹૧૦,૦૦૦ કે ₹૧૫,૦૦૦ સુધી જ મર્યાદિત રાખે છે.
માસિક ફ્રી ટ્રાન્ઝેક્શન અને ટાઇપ ઓફ સિટીઝ
રોજની લિમિટ સિવાય બેંકિંગ સેક્ટરમાં જે સૌથી મહત્વનો નિયમ છે, તે છે દર મહિને મળતા ફ્રી ટ્રાન્ઝેક્શનનો (Free Monthly Transactions). તમારી પોતાની બેંકના એટીએમ પર સામાન્ય રીતે દર મહિને ૫ ફ્રી ટ્રાન્ઝેક્શનની સુવિધા મળે છે. પરંતુ જ્યારે તમે અન્ય બેંકના એટીએમનો ઉપયોગ કરો છો, ત્યારે નિયમો તમારા શહેરના આધારે બદલાય છે. મુંબઈ, દિલ્હી, કોલકાતા, ચેન્નાઈ, બેંગલુરુ અને હૈદરાબાદ જેવા દેશના મુખ્ય મેટ્રો શહેરોમાં અન્ય બેંકના એટીએમ પર માત્ર ૩ ફ્રી ટ્રાન્ઝેક્શન મળે છે. જ્યારે નોન-મેટ્રો શહેરો (જેમાં ગુજરાતના નાના શહેરો, અર્ધ-શહેરી વિસ્તારો કે ગ્રામીણ ભાગોનો સમાવેશ થાય છે) ત્યાં ગ્રાહકોને અન્ય બેંકના એટીએમ પર ૫ ફ્રી ટ્રાન્ઝેક્શનની રાહત મળે છે.
અહીં ગ્રાહકો સૌથી મોટી થાપ ખાઈ જાય છે. ઘણા લોકો એવું વિચારે છે કે ફ્રી ટ્રાન્ઝેક્શન એટલે માત્ર એટીએમમાંથી રોકડા પૈસા બહાર કાઢવા. પરંતુ વાસ્તવમાં બેંકના નિયમ મુજબ, જો તમે એટીએમ મશીનમાં જઈને માત્ર બેલેન્સ ચેક કરો છો, મિની સ્ટેટમેન્ટ કઢાવો છો કે એટીએમ પિન નંબર બદલો છો, તો આ તમામ બિન-નાણાકીય (Non-Financial) સેવાઓ પણ ફ્રી ટ્રાન્ઝેક્શનની ગણતરીમાં જ લેવાય છે.
લિમિટ પૂરી થયા પછી કેટલો દંડ કે ચાર્જ ચૂકવવો પડશે?
જો તમે તમારી બેંક દ્વારા નિર્ધારિત કરાયેલી માસિક ફ્રી લિમિટ (નાણાકીય અને બિન-નાણાકીય બંને મળીને) ઓળંગી જાઓ છો, તો તે પછીના દરેક વધારાના ટ્રાન્ઝેક્શન પર બેંક તમારી પાસેથી સીધો ચાર્જ વસૂલવાનું શરૂ કરે છે. હાલના પ્રવર્તમાન નાણાકીય નિયમો અનુસાર, ફ્રી લિમિટ બાદના દરેક વધારાના કેશ વિથડ્રોઅલ પર ગ્રાહકે પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન ₹૨૩ નો મોટો ચાર્જ ચૂકવવો પડે છે, જે સીધો તમારા ખાતામાંથી કાપી લેવામાં આવે છે.
તેથી, સ્માર્ટ ગ્રાહક બનવા માટે હંમેશા મહિનાની શરૂઆતમાં જ એકસાથે જરૂરી કેશ ઉપાડી લેવાની ટેવ પાડવી જોઈએ, જેથી વારંવાર એટીએમ જવું ન પડે અને બિનજરૂરી ચાર્જ ચૂકવવામાંથી બચી શકાય.
