શું તમે ભારતને દુનિયાનું શ્રેષ્ઠ પર્યટન સ્થળ બનાવવા માંગો છો? નીતિ આયોગે આપ્યા નવા પ્લાન
ભારતને વિશ્વના સૌથી પસંદગીના પર્યટન સ્થળોમાંનું એક બનાવવા માટે સરકાર હવે મોટા અને મક્કમ પગલાં લઈ રહી છે. તાજેતરમાં નીતિ આયોગે એક મહત્વપૂર્ણ રિપોર્ટ જાહેર કર્યો છે, જેમાં ભારતની વર્તમાન વિઝા પ્રણાલી અને પર્યટન સાથે જોડાયેલી જટિલ અનુપાલન પ્રક્રિયાઓ (Compliance Processes)માં મોટા ફેરફારનું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે. ‘પર્યટન અને આતિથ્ય ક્ષેત્રમાં વૃદ્ધિની શક્યતાઓનું સર્જન કરવું’ શીર્ષક ધરાવતો આ રિપોર્ટ એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે જો ભારતે વૈશ્વિક સ્તરે ચીન, વિયેતનામ કે અન્ય દેશો સાથે સ્પર્ધા કરવી હોય, તો આપણે આપણી વ્યવસ્થાને ‘પર્યટન-અનુકૂળ’ (Tourist-friendly) બનાવવી જ પડશે.
વિઝા પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાની સખત જરૂરિયાત
ઈ-વિઝા જેવી સુવિધાઓ આવ્યા પછી ભારતમાં આવતા વિદેશી પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં સુધારો તો થયો છે, પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ પૂરતું નથી. નીતિ આયોગનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે વૈશ્વિક ધોરણો મુજબ ભારતની વિઝા પ્રણાલી હજુ એટલી સરળ કે વ્યાપક નથી જેટલી હોવી જોઈએ. રિપોર્ટમાં સૂચન કરવામાં આવ્યું છે કે વિદેશી પ્રવાસીઓને ભારત આવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા હેતુ વિઝા પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને સહજ બનાવવી જોઈએ.
આજના સમયમાં વિદેશી પ્રવાસીઓ એવા દેશો પસંદ કરવાનું પસંદ કરે છે જ્યાં કાગળની કામગીરી ઓછી હોય અને વિઝા સરળતાથી મળી જાય. જો આપણે આપણી વિઝા પ્રક્રિયાને જટિલ બનાવી રાખીશું, તો તેની સીધી અસર આપણા પર્યટન મહેસૂલ પર પડશે.
રોકાણકારોનો ડર દૂર કરશે સરળ લાયસન્સિંગ
કેન્દ્રીય પર્યટન મંત્રી ગજેન્દ્ર સિંહ શેખાવતે પણ નીતિ આયોગના વિચારોનું સમર્થન કરતા એક મોટી સમસ્યા તરફ ઈશારો કર્યો. તેમણે સ્વીકાર્યું કે પર્યટન અને આતિથ્ય (Hospitality) ક્ષેત્રમાં હોટલ કે રિસોર્ટ ખોલવા માટે જે જટિલ લાયસન્સિંગ પ્રક્રિયા અપનાવવી પડે છે, તે રોકાણકારોના મનમાં અનિશ્ચિતતા પેદા કરે છે. ઘણીવાર રોકાણકારોને લાંબી અને ગૂંચવણભરી મંજૂરીઓને કારણે પોતાના પ્રોજેક્ટ્સ મુલતવી રાખવા પડે છે અથવા તેઓ ભારતમાં રોકાણ કરતા અચકાય છે.
મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ નિયમો કે અનુપાલનને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરવાના પક્ષમાં નથી, કારણ કે સુરક્ષા અને ધોરણો પણ જરૂરી છે. પરંતુ, તેમણે ‘પારદર્શિતા’ અને ‘સમય-મર્યાદા’ પર ભાર મૂક્યો. તેમનો ધ્યેય છે કે રોકાણકારોને તમામ મંજૂરીઓ એક ચોક્કસ સમયની અંદર અને કોઈપણ મુશ્કેલી વગર મળી જાય, જેથી વેપાર કરવો સરળ (Ease of Doing Business) બની શકે.
ગૂગલ સાથે ડિજિટલ યુગની શરૂઆત
પર્યટન મંત્રાલયે આ ફેરફારને નવી ગતિ આપવા માટે ગૂગલ ઈન્ડિયા સાથે એક વ્યૂહાત્મક કરાર (MoU) કર્યો છે. નવી દિલ્હીમાં આયોજિત આ કાર્યક્રમમાં પર્યટન અને સંસ્કૃતિ મંત્રી ગજેન્દ્ર સિંહ શેખાવતની હાજરીમાં આ કરાર થયો. આ ભાગીદારીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટેકનોલોજી દ્વારા ભારતના પર્યટન સ્થળોનો વિશ્વભરમાં ડિજિટલ પ્રચાર કરવાનો છે.
આ કરારના મુખ્ય મુદ્દાઓ:
-
કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI)નો ઉપયોગ: ગૂગલની AI ટેકનોલોજી દ્વારા પ્રવાસીઓને તેમની પસંદગી મુજબ ભારતના ડેસ્ટિનેશન સૂચવવામાં આવશે.
-
ડેટા-આધારિત માહિતી: પર્યટન મંત્રાલય ગૂગલ સાથે મળીને એવા સ્થળોનું વિશ્લેષણ કરશે જ્યાં પ્રવાસીઓની રુચિ વધી રહી છે, જેથી ત્યાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બહેતર બનાવી શકાય.
-
ડિજિટલ સંવર્ધન: ભારતના ઓછા જાણીતા પર્યટન સ્થળોને પણ ગૂગલના પ્લેટફોર્મ્સ પર હાઈલાઈટ કરવામાં આવશે જેથી પ્રવાસીઓનો ફૂટફોલ વધે.
-
ક્ષમતા નિર્માણ: સ્થાનિક પર્યટન ઓપરેટરો અને ગાઈડ્સને ડિજિટલ ટેકનોલોજીનો બહેતર ઉપયોગ કરવા માટે તાલીમ આપવામાં આવશે.
આ ફેરફાર કેમ જરૂરી છે?
પર્યટન માત્ર વિદેશી હૂંડિયામણ કમાવવાનું સાધન નથી, પરંતુ તે કરોડો લોકોને રોજગારી પણ આપે છે. એક નાની હોટલ ખૂલવાથી લઈને એક સ્થાનિક ગાઈડને કામ મળવા સુધી, પર્યટનની આખી ચેઈન રોજગાર પેદા કરે છે. નીતિ આયોગની આ પહેલ આતિથ્ય ક્ષેત્રમાં એક નવી જાન ફૂંકનારી છે. જો વિઝા સરળ બને અને લાયસન્સિંગની અડચણો દૂર થાય, તો ભારતમાં વૈશ્વિક સ્તરની હોટલ ચેઈન્સ અને ટુરિઝમ બ્રાન્ડ્સનું આગમન વધશે.
નીતિ આયોગનો રિપોર્ટ અને પર્યટન મંત્રાલયનો ગૂગલ સાથેનો કરાર એ સંકેત આપે છે કે ભારત હવે પર્યટનને માત્ર ‘સેવા’ નહીં, પરંતુ એક ‘વિકાસ એન્જિન’ તરીકે જોઈ રહ્યું છે. ટેકનોલોજી અને સરળીકરણ (Simplification)નો આ મેળ ચોક્કસપણે આવનારા સમયમાં ભારતની વૈશ્વિક રેન્કિંગ સુધારવામાં મદદ કરશે. જો આપણે આપણી આતિથ્ય પરંપરાને આધુનિક ટેકનિકલ વ્યવસ્થા સાથે જોડી શકીએ, તો વિશ્વભરના પ્રવાસીઓ માટે ‘અતુલ્ય ભારત’ (Incredible India)નો અનુભવ વધુ યાદગાર બની જશે.
