લોન લેવામાં ભારતીયો અવ્વલ: હોમ લોન અને ગોલ્ડ લોનમાં તોતિંગ વધારો, દેશના દેવાના આંકડા જાણીને ચોંકી જશો
૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના આજના દિવસે ભારતીય અર્થતંત્રના આકાશમાં એક ચિંતાજનક વાદળ ઘેરાઈ રહ્યું છે. એક તરફ ભારત વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા હોવાનો દાવો કરી રહ્યું છે, ત્યારે બીજી તરફ સામાન્ય ભારતીયો પર દેવાનો બોજ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. તાજેતરના ડેટા મુજબ, ભારતીયોમાં ‘ઉધાર લઈને ઘી પીવાની’ સંસ્કૃતિ તેજીથી વધી રહી છે, જે લાંબા ગાળે આર્થિક સ્થિરતા માટે પડકારરૂપ બની શકે છે.
ભારતીય મધ્યમ વર્ગની જીવનશૈલીમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મોટું પરિવર્તન આવ્યું છે. “પહેલા બચત અને પછી ખર્ચ” ના સ્થાને હવે “પહેલા લોન અને પછી ચૂકવણી” નું વલણ વધ્યું છે. CRIF હાઈ માર્ક અને વિવિધ ક્રેડિટ બ્યુરો દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડાઓ મુજબ, ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના ક્વાર્ટર સુધીમાં ભારતનો કુલ રિટેલ લોન પોર્ટફોલિયો વાર્ષિક ધોરણે ૧૮.૧% ના વધારા સાથે ₹૧૬૨ લાખ કરોડ ના આશ્ચર્યજનક સ્તરે પહોંચી ગયો છે.
હોમ લોન અને ગોલ્ડ લોનનો દબદબો
આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કરતા જણાય છે કે ભારતીયો હજુ પણ સ્થાવર મિલકત અને સોનાને સૌથી વધુ પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે, પરંતુ તે માટે તેઓ મોટું દેવું કરવામાં ખચકાતા નથી.
હોમ લોન: આ સેગમેન્ટમાં ૧૦.૫% નો વધારો જોવા મળ્યો છે અને કુલ બાકી રકમ ₹૪૩ લાખ કરોડ થઈ ગઈ છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, સક્રિય લોન ખાતાઓમાં ૩.૩ લાખનો વધારો થયો છે, જે દર્શાવે છે કે રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં નવા ખરીદદારોનો ધસારો યથાવત છે.
ગોલ્ડ લોન: આશ્ચર્યજનક રીતે ગોલ્ડ લોનમાં ૪૪.૧% નો માતબર વધારો થયો છે, જે હવે ₹૧૬.૨ લાખ કરોડ પર પહોંચી છે. મોંઘવારી અને તહેવારોના ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે લોકોએ પોતાના સોના પર લોન લેવાનું વધુ પસંદ કર્યું છે.
પર્સનલ લોન: ખર્ચ કરવાની નવી રીત
તહેવારોની સીઝન અને ઇ-કોમર્સના આકર્ષક ઓફર્સને કારણે પર્સનલ લોન લેનારાઓની સંખ્યામાં પણ મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. બાકી પર્સનલ લોન ૧૧.૬% વધીને ₹૧૫.૯ લાખ કરોડ થઈ ગઈ છે. અર્થશાસ્ત્રીઓ માને છે કે GST માં ફેરફારો અને વધતી જતી મોંઘવારીને કારણે સામાન્ય માણસની બચત ઘટી રહી છે, જેના પરિણામે નાની-નાની જરૂરિયાતો માટે પણ લોન પર નિર્ભર રહેવું પડે છે.
શું છે આ ‘બાકી લોન’ (Outstanding Debt)?
ઘણા લોકો ‘બાકી લોન’ શબ્દથી મૂંઝવણમાં હોય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ તે કુલ રકમ છે જે ગ્રાહકે બેંકને પરત કરવાની બાકી છે. આમાં માત્ર તમે લીધેલી મૂળ રકમ જ નહીં, પરંતુ તેના પર ચઢેલું વ્યાજ અને બેંકના અન્ય સર્વિસ ચાર્જીસનો પણ સમાવેશ થાય છે. જ્યારે દેશનો રિટેલ લોન પોર્ટફોલિયો વધે છે, ત્યારે તેનો અર્થ એ છે કે બેંકોની કમાણી વધી રહી છે, પરંતુ સામાન્ય જનતાની નિકાલજોગ આવક (Disposable Income) ઘટી રહી છે.
વધતા દેવાના જોખમો
જોકે લોન લેવી એ આર્થિક વિકાસનું લક્ષણ ગણાય છે, પરંતુ તેની મર્યાદા બહારની વૃદ્ધિ જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. ૧. વ્યાજ દરોનો બોજ: જો ભવિષ્યમાં RBI રેપો રેટમાં વધારો કરે, તો EMI વધવાને કારણે ડિફોલ્ટ થવાનું જોખમ વધી શકે છે. ૨. બચતમાં ઘટાડો: આવકનો મોટો હિસ્સો લોન ચૂકવવામાં જતો હોવાથી લોકો ભવિષ્ય માટે બચત કરી શકતા નથી. ૩. માનસિક તણાવ: વધતા દેવાને કારણે પરિવારોમાં આર્થિક અને માનસિક તણાવ વધવાની ફરિયાદો પણ વધી રહી છે.
ભારતનો વધતો દેવાનો બોજ એક બેધારી તલવાર સમાન છે. તે બજારમાં તરલતા અને માંગ જાળવી રાખે છે, પરંતુ જો સમયસર દેવાનું સંચાલન કરવામાં ન આવે, તો તે મધ્યમ વર્ગ માટે આર્થિક સંકટ ઊભું કરી શકે છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ગ્રાહકોએ તેમની આવકના ૪૦% થી વધુ હિસ્સો EMI માં ન ફાળવવો જોઈએ.
