સતત બીજા મહિને ફ્યુઅલ મોંઘુ! જાણો ઇન્ડિગો અને સ્પાઇસજેટના રોકાણકારો માટે કેમ વાગ્યા ખતરાના ઘંટ.
વિમાન ઇંધણ એટલે કે એર ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ની કિંમતોમાં સતત બીજા મહિને મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. સપ્ટેમ્બર મહિનાની શરૂઆતમાં જ તેલ વિતરણ કંપનીઓએ જેટ ફ્યુઅલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૬ કરતાં પણ વધુનો જંગી વધારો ઝીંકી દીધો છે. ફ્યુઅલ મોંઘુ થવાના કારણે શેરબજાર ખુલ્તાની સાથે જ એરલાઇન કંપનીઓના શેરોમાં ભારે વેચવાલી અને કડાકો નોંધાયો છે.
આ કડાકાના કારણે દેશની સૌથી મોટી એરલાઇન કંપની ઇન્ડિગો (IndiGo) ની બજાર મૂડી (માર્કેટ કેપ) માં ગણતરીની મિનિટોમાં જ આશરે ₹૫,૫૦૦ કરોડનું ધોવાણ થઈ ગયું છે. સ્ટોક માર્કેટના નિષ્ણાતોના મતે, ફ્યુઅલના ભાવ વધવાથી એરલાઇન કંપનીઓનો ઓપરેટિંગ ખર્ચ સીધો વધી જાય છે. જો કંપનીઓ હવાઈ ભાડાં (Air Fares) માં તાત્કાલિક વધારો ન કરે, તો તેમને મોટું નાણાકીય નુકસાન વેઠવું પડે છે. આ જ ડરે શેરબજારમાં એવિએશન સ્ટોક્સમાં કડાકો બોલાવી દીધો છે.
ATF ની કિંમતોમાં સતત બીજા મહિને ૫.૪૬% નો વધારો
મંગળવાર, ૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ સ્થાનિક એરલાઇન્સ માટે ATF ના ભાવમાં સતત બીજા મહિને ૫.૪૬ ટકાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણય બાદ એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલની કિંમત ₹૧૧૫ પ્રતિ લિટરથી વધીને ₹૧૨૧.૨૮ પ્રતિ લિટરની સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે.
અગાઉના મહિને પણ એટીએફના ભાવમાં ૭.૫ ટકાનો મોટો વધારો થયો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે, એપ્રિલ ૨૦૨૫ થી જૂન ૨૦૨૫ વચ્ચે સળંગ ત્રણ વખત એટીએફના ભાવમાં કુલ ₹૧૨,૨૩૯.૧૭ પ્રતિ કિલોલિટરનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ છેલ્લા બે મહિનામાં ભાવમાં થયેલા કુલ ₹૮,૯૪૯.૩૮ પ્રતિ કિલોલિટરના વધારાએ અગાઉ મળેલા રાહતના ફાયદાનો પોણો હિસ્સો (ત્રણ-ચતુર્થાંશ) સંપૂર્ણપણે છીનવી લીધો છે.
એરલાઇન્સના કુલ ખર્ચનો ૪૦% હિસ્સો માત્ર ફ્યુઅલનો!
કોઈપણ વિમાન કંપનીના કુલ ઓપરેટિંગ ખર્ચમાં એકલું ઇંધણ (Fuel) આશરે ૪૦ ટકા જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે. આ જ કારણ છે કે એટીએફના ભાવમાં નાનો સરખો ફેરફાર પણ એરલાઇન્સના નફા-નુકસાન પર સીધી અને ઊંડી અસર પાડે છે.
ભારતમાં એટીએફના દરો દરેક રાજ્ય અને શહેરમાં સ્થાનિક સેલ્સ ટેક્સ અથવા વેટ (VAT) ના આધારે અલગ-અલગ હોય છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં મુંબઈમાં કિંમતો વધીને ₹૮૬,૦૭૭.૧૪ પ્રતિ કિલોલિટર, ચેન્નઈમાં ₹૯૫,૫૧૨.૨૬ પ્રતિ કિલોલિટર અને કોલકાતામાં ₹૯૫,૧૬૪.૯૦ પ્રતિ કિલોલિટર થઈ ગઈ હતી.
દેશની સરકારી તેલ કંપનીઓ – ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOCL), ભારત પેટ્રોલીયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલીયમ (HPCL) દર મહિનાની ૧ તારીખે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના સરેરાશ ભાવ અને વિદેશી મુદ્રા વિનિમય દર (રૂપિયા સામે ડોલરનું મૂલ્ય) ને ધ્યાનમાં રાખીને એટીએફ અને રાંધણ ગેસના નવા ભાવ નક્કી કરે છે.
શેરબજારમાં એવિએશન સ્ટોક્સ ધડાકાભેર તૂટ્યા
મંગળવારે સવારે એટીએફની કિંમતોમાં વધારાના સમાચાર આવતાની સાથે જ ભારતીય શેરબજારમાં લિસ્ટેડ એરલાઇન કંપનીઓ ઇન્ડિગો અને સ્પાઇસજેટના શેર લાલ નિશાનમાં કારોબાર કરવા લાગ્યા હતા.
ઇન્ડિગો (InterGlobe Aviation): કંપનીનો શેર નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) પર સવારે ₹૫,૦૮૭.૫૦ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો, જે અગાઉના બંધ ભાવની સરખામણીએ ₹૧૪૬.૫૦ અથવા ૨.૮૦ ટકાનો ઘટાડો દર્શાવતો હતો.
સ્પાઇસજેટ (SpiceJet): સ્પાઇસજેટનો શેર પણ ₹૧૦.૨૩ ની સપાટી પર આવી ગયો હતો, જેમાં ૦.૮૭ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
બજારના આંકડાકીય વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ, જો આગામી દિવસોમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધુ વધશે તો એરલાઇન્સના માર્જિન પર દબાણ વધશે, જેનાથી શેરોમાં વધુ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
ઇન્ડિગોનું માર્કેટ કેપ ₹૫,૫૦૦ કરોડ ઘટ્યું
ઇન્ડિગોના શેરમાં આવેલા આ કડાકાથી કંપનીના એકંદર મૂલ્યાંકન (Valuation) ને મોટો ફટકો પડ્યો છે.
આંકડા અનુસાર, એક દિવસ પહેલા જ્યારે શેરબજાર બંધ થયું ત્યારે ઇન્ડિગોની માર્કેટ કેપ ₹૨,૦૦,૪૪૭.૯૬ કરોડ હતી. પરંતુ મંગળવારના કારોબારી સત્ર દરમિયાન આ મૂલ્યાંકન ઘટીને ₹૧,૯૪,૯૬૩.૦૯ કરોડ પર આવી ગયું હતું. આનો સીધો અર્થ એ થયો કે માત્ર જિંદગીના કેટલાક મિનિટોના કારોબારમાં કંપનીએ પોતાના માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાંથી આશરે ₹૫,૪૮૪.૮૭ કરોડ (લગભગ ₹૫,૫૦૦ કરોડ) ગુમાવી દીધા છે.
મુસાફરો પર શું પડશે અસર?
જ્યારે એરલાઇન્સ માટે ઇંધણ મોંઘુ થાય છે અને તેમનો ઓપરેટિંગ ખર્ચ વધે છે, ત્યારે કંપનીઓ પાસે પોતાના માર્જિન બચાવવા માટે એક જ રસ્તો રહે છે – હવાઈ ભાડાં (Air Fares) વધારવા.
આગામી તહેવારોની સિઝન (દિવાળી અને નવરાત્રી) નજીક આવી રહી હોવાથી એરલાઇન્સ ટિકિટના દરોમાં વધારો કરે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે. આનાથી સામાન્ય મુસાફરો માટે હવાઈ મુસાફરી વધુ મોંઘી બની શકે છે.
