ઈરાન પરમાણુ ભંડાર સોંપવા તૈયાર, ટ્રમ્પે કહ્યું- “કરાર માટે પાકિસ્તાન જવાની પણ તૈયારી”
પશ્ચિમ એશિયામાં મહિનાઓથી ચાલી રહેલા તણાવ બાદ હવે વિશ્વ માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૬ના રોજ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વ્હાઇટ હાઉસ ખાતેથી જાહેરાત કરી છે કે અમેરિકા અને ઈરાન એક ઐતિહાસિક શાંતિ કરારની અત્યંત નજીક છે. છ અઠવાડિયાના ભીષણ સંઘર્ષ બાદ ઈરાન તેની શરતોમાં નમતું જોખવા તૈયાર થયું હોવાના અહેવાલોથી વૈશ્વિક રાજકારણમાં મોટો વળાંક આવ્યો છે.
1. ઈરાન ‘પરમાણુ ધૂળ’ સોંપવા સંમત: ટ્રમ્પનો મોટો દાવો
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પત્રકારો સાથે વાત કરતા ખુલાસો કર્યો હતો કે ઈરાન તેના સમૃદ્ધ યુરેનિયમના ભંડારને અમેરિકાને સોંપવા માટે સૈદ્ધાંતિક રીતે સંમત થયું છે. ટ્રમ્પે આ યુરેનિયમને “પરમાણુ ધૂળ” તરીકે સંબોધતા કહ્યું કે, “ઈરાન લગભગ દરેક બાબત પર સંમત થયું છે. હવે માત્ર ટેબલ પર આવીને હસ્તાક્ષર કરવાની જ વાર છે.”
આ સમજૂતી મુજબ, ઈરાન તેના પરમાણુ હથિયારો બનાવવાના પ્રયાસો છોડી દેશે અને તેના બદલામાં અમેરિકા તેના પરથી આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, વિશ્વના તેલ વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને પણ ફરીથી સુરક્ષિત રીતે ખોલવાનો મુદ્દો આ કરારનો મુખ્ય ભાગ હશે.
2. ઇસ્લામાબાદમાં કરાર અને ટ્રમ્પની પાકિસ્તાન યાત્રા
આ શાંતિ પ્રક્રિયામાં પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થી પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. પાકિસ્તાન આર્મી ચીફ અસીમ મુનીર હાલમાં જ તેહરાનની મુલાકાતે પહોંચ્યા છે, જે યુએસ-ઈરાન વાતચીતને સફળ બનાવવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવે છે. ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો હતો કે જો આ કરારને પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે, તો તેઓ પોતે ત્યાંની મુલાકાત લઈ શકે છે. ટ્રમ્પના મતે, આ સોદો વિશ્વને પરમાણુ જોખમમાંથી બહાર કાઢવા માટે સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.
3. ઇઝરાયેલ-લેબનોન વચ્ચે ૧૦ દિવસનો યુદ્ધવિરામ
ઈરાન સાથેના કરારની સાથે જ ટ્રમ્પે વધુ એક મોટી સફળતા જાહેર કરી હતી. ઇઝરાયેલ અને લેબનોન ૧૦ દિવસના યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થયા છે. આ યુદ્ધવિરામ ન્યૂ યોર્ક સમય મુજબ ગુરુવારે સાંજે ૫ વાગ્યાથી અમલમાં આવ્યો છે.
ટ્રમ્પે તેમની મુખ્ય ટીમને આ યુદ્ધવિરામને કાયમી શાંતિમાં ફેરવવા માટે નિર્દેશ આપ્યા છે. ઉપાધ્યક્ષ જે.ડી. વાન્સ અને સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોને આ બાબતે ઇઝરાયેલ અને લેબનોન સાથે સતત સંપર્કમાં રહેવા જણાવાયું છે. ટ્રમ્પનો દાવો છે કે ઈરાન સાથેના બે અઠવાડિયાના કામચલાઉ યુદ્ધવિરામને લંબાવવાની જરૂર નહીં પડે, કારણ કે ઉકેલ ખૂબ જ નજીક છે.
જો ઈરાન ખરેખર તેનો પરમાણુ ભંડાર સોંપી દે છે અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલ્લી થાય છે, તો તે ૨૧મી સદીની સૌથી મોટી રાજદ્વારી જીત ગણાશે. જોકે, ઈરાન તરફથી સત્તાવાર પુષ્ટિની રાહ જોવાઈ રહી છે, પરંતુ ટ્રમ્પના આત્મવિશ્વાસથી વૈશ્વિક બજારોમાં તેલના ભાવમાં ઘટાડો અને સ્થિરતા આવવાની આશા જાગી છે.
