ઈરાન યુદ્ધમાં અમેરિકાની ભયાનક ખુવારી: ૧૭ ફાઈટર જેટ તબાહ અને અબજો ડોલરનો ધુમાડો, જુઓ નુકસાનની સંપૂર્ણ યાદી
વૈશ્વિક મહાસત્તા ગણાતા અમેરિકાને ઈરાન સાથેના યુદ્ધમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો આર્થિક અને સૈન્ય ફટકો પડ્યો છે. અમેરિકાએ પોતે જ ઈરાન સામેના જંગમાં થયેલા ભારે નુકસાનની સત્તાવાર યાદી જાહેર કરી છે, જે સંરક્ષણ નિષ્ણાતોને ચોંકાવી દેનારી છે. આ ભીષણ યુદ્ધમાં અમેરિકાના અત્યાધુનિક ૧૭ ફાઈટર જેટ અને હેલિકોપ્ટર કાટમાળમાં ફેરવાઈ ગયા છે. આટલું જ નહીં, ઈરાનના સચોટ સંરક્ષણ તંત્રે અમેરિકાના ૨૪ હાઈટેક ડ્રોનને પણ આકાશમાં જ તોડી પાડ્યા છે. પેન્ટાગોનના અહેવાલો અનુસાર, આ યુદ્ધ પાછળ અત્યાર સુધીમાં અંદાજે ૨૯ અબજ ડોલર (૨૯ બિલિયન ડોલર) જેટલી માતબર રકમ પાણીની જેમ વહાવી દેવામાં આવી છે.
૪૦ દિવસના જંગમાં અમેરિકી સૈન્યનું કમરતોડ નુકસાન
અમેરિકી કોંગ્રેસના એક તાજેતરના અહેવાલમાં ઈરાન સાથે ચાલેલા ૪૦ દિવસના આ લોહિયાળ સંઘર્ષની અંદરની વિગતો બહાર આવી છે. આ રિપોર્ટ અનુસાર, પેન્ટાગોનના ૧૭ અત્યાધુનિક વિમાનો કાં તો સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યા છે અથવા તો યુદ્ધ દરમિયાન એટલી ગંભીર રીતે ક્ષતિગ્રસ્ત થયા છે કે તે હવે ઉડવા માટે સક્ષમ નથી રહ્યા. સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે આ નુકસાનમાં અમેરિકાનું સૌથી ગર્વ સમાન ગણાતું અને અદ્રશ્ય રહીને હુમલો કરતું ‘F-35’ સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ પણ સામેલ છે. વળી, યુદ્ધની અંધાધૂંધી વચ્ચે એક મોટી ભૂલ એ પણ થઈ કે અમેરિકાના ૩ વિમાનોને તેના જ સાથી દેશ કુવૈતે ભૂલથી દુશ્મન સમજીને તોડી પાડ્યા હતા.
અમેરિકાના કયા-કયા ઘાતક વિમાનો અને ડ્રોન ઈરાને તોડી પાડ્યા?
ઈરાને પોતાની ધરતી પર અમેરિકાના હવાઈ હુમલાનો અત્યંત આક્રમકતાથી જવાબ આપ્યો હતો. જો કે અમેરિકાએ ઈઝરાયેલ સાથે મળીને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા (સુપ્રીમ લીડર)ની હત્યા કરવામાં સફળતા મેળવી હતી, પરંતુ તેની કિંમત અમેરિકી વાયુસેનાએ પોતાના સૌથી કિંમતી એરક્રાફ્ટ ગુમાવીને ચૂકવવી પડી છે.
સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, ઈરાની સેનાએ અમેરિકાના નીચે મુજબના સંરક્ષણ હથિયારોને ધ્વસ્ત કરી દીધા છે:
૪ F-15E સ્ટ્રાઈક ઈગલ: અમેરિકાના આ અતિ શક્તિશાળી લડાકુ વિમાનોને ઈરાને નિશાન બનાવ્યા.
૧ F-35A લાઈટનિંગ II: દુનિયાનું સૌથી મોંઘું અને આધુનિક ફાઈટર જેટ પણ ઈરાની મિસાઈલનો ભોગ બન્યું.
૧ A-10 થંડરબોલ્ટ: જમીની હુમલા માટે પ્રખ્યાત આ વિમાન તોડી પડાયું.
૭ KC-135 સ્ટ્રેટોટેન્કર: હવામાં જ ફાઈટર જેટમાં ઈંધણ ભરતા આ વિશાળ વિમાનોને નુકસાન થતાં અમેરિકાની સપ્લાય લાઈન તૂટી ગઈ.
૧ E-3 સેન્ટ્રી AWACS: અમેરિકાનું હવામાં ફરતું રડાર અને કમાન્ડ સેન્ટર ગણાતું વિમાન પણ ખાક થઈ ગયું.
૨ MC-130J કમાન્ડો II: ખાસ મિશન અને સ્પેશિયલ ઓપરેશન માટે વપરાતા વિમાનો.
૧ HH-60W જોલી ગ્રીન II હેલિકોપ્ટર: રેસ્કયૂ ઓપરેશન માટે જાણીતું હેલિકોપ્ટર.
૨૪ MQ-9 રીપર ડ્રોન અને ૧ MQ-4C ટ્રાઇટન ડ્રોન: અમેરિકાના આ જાસૂસી અને હુમલાખોર ડ્રોનને ઈરાને આકાશમાંથી નીચે પછાડ્યા.
આ ઉપરાંત, યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાનની ધરતી પર અમેરિકાના બે સૈનિકો (એરમેન) ફસાઈ ગયા હતા. તેમને બચાવવા માટે અમેરિકાએ એક ગુપ્ત રેસ્કયૂ ઓપરેશન ચલાવવું પડ્યું હતું. આ સૈનિકોનો જીવ તો બચી ગયો, પરંતુ આ બચાવ અભિયાન દરમિયાન અમેરિકાના વધુ બે કિંમતી હેલિકોપ્ટર નાશ પામ્યા હતા.
અમેરિકી મિલિટરી બેઝ ધૂળધાણી: અબજોનું નવું નુકસાન
વાત માત્ર વિમાનો પૂરતી સીમિત નથી. ઈરાને જવાબી હુમલામાં મધ્ય-પૂર્વ (ખાડી દેશો)માં આવેલા અમેરિકાના કેટલાય મહત્વના સૈન્ય ઠેકાણાઓ (Military Bases) પર મિસાઈલો અને ડ્રોનનો વરસાદ કરી દીધો હતો. આ હુમલામાં અમેરિકાના અનેક બેઝ પૂરેપૂરા ધ્વસ્ત થઈ ગયા છે. સંરક્ષણ વિભાગના અંદાજ પ્રમાણે, આ તબાહ થયેલા સૈન્ય મથકોને ફરીથી બેઠા કરવા અને ત્યાં નવું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવા માટે અમેરિકાને અલગથી ૨ થી ૩ બિલિયન (અબજ) ડોલરનો જંગી ખર્ચ કરવો પડશે.
ખર્ચનો આંકડો ૧૦૦ અબજ ડોલરને પાર જવાની આશંકા
પેન્ટાગોને તાજેતરમાં જ અમેરિકી સેનેટ (સંસદ) સમક્ષ રજૂ કરેલા દસ્તાવેજોમાં સ્વીકાર્યું છે કે આ યુદ્ધના સંચાલન માટે તેમણે સીધા ૨૯ અબજ ડોલરનો ખર્ચ કર્યો છે. જો કે, આ આંકડો વાસ્તવિક ચિત્ર રજૂ કરતો નથી.રિપોર્ટ અનુસાર, પેન્ટાગોન દ્વારા જાહેર કરાયેલા ૨૯ અબજ ડોલરના આ ખર્ચમાં યુદ્ધમાં તબાહ થયેલા અતિ મોંઘા ફાઈટર જેટ્સ, ડ્રોન અને મિલિટરી બેઝની કિંમત જોડવામાં આવી જ નથી! અમેરિકી મીડિયા અને સંરક્ષણ વિશ્લેષકોનું ગણિત માંડીએ તો, જો હથિયારોની બરબાદી અને બેઝના પુનઃનિર્માણનો ખર્ચ પણ ઉમેરવામાં આવે, તો અમેરિકાને આ ઈરાન જંગમાં કુલ ૧૦૦ અબજ ડોલર (૧૦૦ બિલિયન ડોલર)થી પણ વધુનું આંધણ કરવું પડ્યું છે.
“ઈરાનને પરમાણુ દેશ બનતો અટકાવવા આ ખર્ચ જરૂરી હતો”
અમેરિકાની અંદર જ આટલા મોટા આર્થિક નુકસાન અને સંસાધનોના ધુમાડાને લઈને વિરોધ પક્ષો અને જનતામાં સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. જો કે, અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ સરકારના આ આંધણનો જોરદાર બચાવ કર્યો છે. ઈન્ટરવ્યુમાં રુબિયોએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, “અત્યારે આ યુદ્ધ પાછળ કેટલો ખર્ચ થયો તેના પર ચર્ચા કરવાનો કે વિવાદ કરવાનો કોઈ અર્થ નથી. આપણે એ સમજવું પડશે કે જો ઈરાન પરમાણુ હથિયાર (Nuclear Weapon) બનાવી લેત, તો ભવિષ્યમાં તેને રોકવા માટે ગમે તેટલા અબજો ડોલર ખર્ચવા છતાં આપણે કંઈ જ ન કરી શક્યા હોત. આ ખર્ચ અમેરિકા અને વિશ્વની લાંબાગાળાની સુરક્ષા માટે અનિવાર્ય હતો.”
જો કે, વિદેશ મંત્રી ગમે તેટલા દાવા કરે, પણ આ યુદ્ધે સાબિત કરી દીધું છે કે ઈરાનની સૈન્ય શક્તિને ઓછી આંકવી એ અમેરિકા માટે કેટલી મોટી ભૂલ હતી. આ જંગે અમેરિકાની આર્થિક સ્થિતિ અને સૈન્ય ક્ષમતા પર એવા ઊંડા ઘા કર્યા છે જેને રુઝાતા વર્ષો નીકળી જશે.
