ઈરાન-ખાડી દેશો વચ્ચે યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું: કતાર અને UAE ના LNG સેન્ટરો પર મિસાઈલ હુમલા
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલું યુદ્ધ હવે ખતરનાક વળાંક પર પહોંચી ગયું છે. ઈરાનના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વડા અલી લારીજાનીની હત્યા બાદ, ઈરાનના નવા સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેનેઈએ “લોહીના દરેક ટીપાની કિંમત વસૂલવામાં આવશે” તેવી કડક ચેતવણી આપી હતી. આ ચેતવણીના ગણતરીના કલાકોમાં જ ઈરાને ખાડી દેશોના ઉર્જા સ્ત્રોતો પર વિનાશક હુમલા શરૂ કરી દીધા છે.
ઈરાને ગુરુવારે વિશ્વના સૌથી મોટા LNG હબ ગણાતા કતારના રાસ લફાન (Ras Laffan) કોમ્પ્લેક્સ અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ના ગેસ પ્લાન્ટ્સ પર મિસાઈલ મારો કર્યો હતો. આ હુમલાઓને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસના પુરવઠા પર મોટું સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે.
ઉર્જા યુદ્ધ: કતાર અને UAE માં ભારે નુકસાન
ઈરાની મિસાઈલ હુમલાને કારણે કતારના રાસ લફાન કોમ્પ્લેક્સમાં ભયાનક આગ ફાટી નીકળી હતી. ‘કતાર એનર્જી’ના જણાવ્યા અનુસાર, આગ પર કાબૂ મેળવી લેવામાં આવ્યો છે અને કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી, પરંતુ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને એટલું નુકસાન થયું છે કે યુદ્ધ સમાપ્ત થયા પછી પણ ગેસ નિકાસ શરૂ કરવામાં લાંબો સમય લાગી શકે છે.
બીજી તરફ, UAE એ પણ તેના હબશાન ગેસ પ્લાન્ટ અને બાબ ઓઈલ ફિલ્ડ ખાતે કામગીરી બંધ કરી દીધી છે. અબુ ધાબીએ આ હુમલાઓને “ભયાનક ઉશ્કેરણી” ગણાવીને સખત શબ્દોમાં નિંદા કરી છે. સાઉદી અરેબિયાએ પણ દાવો કર્યો છે કે તેણે તેના ગેસ પ્લાન્ટ્સ તરફ આવતા ઈરાની ડ્રોનને હવામાં જ તોડી પાડ્યા છે.
શા માટે ઈરાને આક્રમક વલણ અપનાવ્યું?
આ હુમલાઓ ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાનના ‘સાઉથ પાર્સ’ (South Pars) ગેસ ફિલ્ડ પર કરવામાં આવેલા હુમલાનો જવાબ માનવામાં આવે છે. સાઉથ પાર્સ વિશ્વનો સૌથી મોટો ગેસ રિઝર્વ છે, જે ઈરાન અને કતાર વચ્ચે વહેંચાયેલો છે. ઈરાનની 80% વીજળી આ ગેસ ફિલ્ડ પર નિર્ભર છે, તેથી તેના પરનો હુમલો ઈરાન માટે અસ્તિત્વની લડાઈ સમાન છે.
ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને ચેતવણી આપી છે કે આ યુદ્ધના પરિણામો “અનિયંત્રિત” હશે અને તે આખી દુનિયાને પોતાની ઝપેટમાં લઈ શકે છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં જહાજોમાં આગ
યુદ્ધની અસર હવે સમુદ્રી માર્ગો પર પણ દેખાઈ રહી છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) પાસે યુએઈના કિનારે એક જહાજમાં આગ લાગી હોવાના અહેવાલ છે, જ્યારે અન્ય એક જહાજ કતાર પાસે ક્ષતિગ્રસ્ત થયું છે. યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ અત્યાર સુધીમાં 20 થી વધુ જહાજો પર હુમલા થયા છે. ઈરાને આ વ્યૂહાત્મક માર્ગ પર પોતાનું નિયંત્રણ મજબૂત કર્યું છે, જે વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો પાંચમો ભાગ વહન કરે છે.
વૈશ્વિક બજાર પર અસર: ક્રૂડ ઓઈલ $110 ને પાર
આ ઉર્જા યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક બજારોમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમત વધીને $110 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગઈ છે, જે યુદ્ધ શરૂ થયા પહેલાની સરખામણીમાં 50% થી વધુનો ઉછાળો છે.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર ઈરાનને કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે. ટ્રમ્પે લખ્યું, “જો ઈરાન કતારની સુવિધાઓ પર હુમલા ચાલુ રાખશે, તો અમે ઈરાનના આખા ગેસ ફિલ્ડને ઉડાવી દઈશું.” ટ્રમ્પે ઉમેર્યું કે તેઓ આ સ્તરનો વિનાશ ઈચ્છતા નથી, પરંતુ ઈરાને તેની હદમાં રહેવું પડશે.
યુદ્ધની ભયાનકતાના આંકડા
- ઈરાન: અત્યાર સુધીમાં 1,300 થી વધુ લોકોના મોત.
- લેબનોન: ઈઝરાયેલી હુમલામાં અંદાજે 1,000 લોકોના મોત અને 10 લાખથી વધુ વિસ્થાપિત.
- અમેરિકા: યુદ્ધ દરમિયાન અત્યાર સુધીમાં 13 સૈનિકોએ જીવ ગુમાવ્યો.
- ઈઝરાયેલ: ઈરાની મિસાઈલ હુમલામાં 14 નાગરિકોના મોત.
