“બિનશરતી શરણાગતિનું સપનું ક્યારેય પૂરું નહીં થાય”, ઈરાની નેતૃત્વની આખરી ચેતવણી.
મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન અને અમેરિકા-ઇઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને આજે સાત દિવસ પૂર્ણ થઈ બીજા સપ્તાહમાં પ્રવેશ થયો છે. આ દરમિયાન અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનની શરણાગતિના જે દાવા કર્યા હતા, તેનો ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને અત્યંત આક્રમક રીતે છેદ ઉડાડ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અમેરિકાનું ‘બિનશરતી શરણાગતિ’નું સપનું ક્યારેય પૂરું થશે નહીં.
પડોશી દેશોની માફી અને મિસાઈલ હુમલા પર વિરામ
શનિવારે રાત્રે એક ટેલિવિઝન સંબોધનમાં રાષ્ટ્રપતિ મસૂદે એક ચોંકાવનારો નિર્ણય જાહેર કર્યો. તેમણે કહ્યું, “અમેરિકા અને ઇઝરાયલ સાથેની અમારી દુશ્મનાવટ વચ્ચે પડોશી ગલ્ફ દેશો પર જે હુમલા થયા તે બદલ હું માફી માંગુ છું. ઈરાનનો ઈરાદો અન્ય મુસ્લિમ કે પડોશી દેશોને નુકસાન પહોંચાડવાનો નથી.”
ઈરાની નેતૃત્વ પરિષદે નિર્ણય લીધો છે કે જ્યાં સુધી પડોશી દેશો ઈરાન પર હુમલો નહીં કરે અથવા અમેરિકાને પોતાનો અડ્ડો વાપરવા નહીં દે, ત્યાં સુધી ઈરાન તેમના પર કોઈ મિસાઈલ છોડશે નહીં. આ નિર્ણય પ્રદેશમાં વધતા તણાવને અટકાવવા અને મુસ્લિમ દેશોને પોતાના પક્ષમાં રાખવા માટે લેવામાં આવ્યો હોવાનું મનાય છે.
“બિનશરતી શરણાગતિ અશક્ય”
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું હતું કે ઈરાન સાથે કોઈ ડીલ થશે નહીં, માત્ર ‘બિનશરતી શરણાગતિ’ જ સ્વીકારવામાં આવશે. આના જવાબમાં પેઝેશ્કિયાને કહ્યું, “અમેરિકાના શાસકો અમારા શરણાગતિના સપના જોતા જોતા જ કબરમાં જશે. ઈરાન તેની સંપ્રભુતા સાથે કોઈ બાંધછોડ કરશે નહીં.” જોકે, તેમણે સ્વીકાર્યું કે કેટલાક દેશો મધ્યસ્થી કરી રહ્યા છે, પરંતુ અમેરિકાની શરતો અવાસ્તવિક છે.
યુદ્ધનું ભયાનક સ્વરૂપ: ૧૩૩૨ ઈરાનીઓના મોત
યુએન (UN) માં ઈરાનના રાજદૂતે આપેલી માહિતી મુજબ, અમેરિકા અને ઇઝરાયલના સંયુક્ત હુમલાઓમાં અત્યાર સુધીમાં ૧,૩૩૨ ઈરાની નાગરિકોના મોત થયા છે અને હજારો લોકો ઘાયલ છે. બીજી તરફ, ઈરાની મિસાઈલ હુમલામાં ૧૧ ઇઝરાયલીઓ (જેમાં ૬ અમેરિકન સૈનિકો પણ સામેલ છે) માર્યા ગયા છે. તેહરાનના મેહરાબાદ એરપોર્ટ પર પણ મોટા હુમલાના અહેવાલો છે, જે દર્શાવે છે કે ઇઝરાયલ ઈરાનની માળખાગત સુવિધાઓને નષ્ટ કરી રહ્યું છે.
લેબનોનમાં હાહાકાર અને વૈશ્વિક બજારમાં કડાકો
યુદ્ધની આગ માત્ર ઈરાન સુધી મર્યાદિત નથી. ઇઝરાયલે લેબનોન પર પણ ભારે બોમ્બમારો શરૂ કર્યો છે, જેના કારણે અંદાજે ૩,૦૦,૦૦૦ લોકો વિસ્થાપિત થયા છે. આ અનિશ્ચિતતાની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો પર પડી છે:
તેલના ભાવ: ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચી ગયા છે.
શેરબજાર: યુરોપિયન અને યુએસ સ્ટોક માર્કેટમાં તીવ્ર ઘટાડો નોંધાયો છે.
માનવીય સંકટ: યુદ્ધગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં હોસ્પિટલો દર્દીઓથી ઉભરાઈ રહી છે અને જીવનજરૂરી ચીજોની અછત સર્જાઈ છે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનું દબાણ અને ઈરાનનું ‘લડી લેવાનું’ વલણ મધ્ય પૂર્વને વિનાશ તરફ ધકેલી રહ્યું છે. ઈરાન દ્વારા પડોશી દેશોની માફી માંગવી એ તેની વ્યૂહાત્મક ચાલ છે કે હકીકતમાં તે એકલું પડી ગયું છે, તે તો આવનારો સમય જ કહેશે. પરંતુ અત્યારે તો બન્ને પક્ષો પીછેહઠ કરવા તૈયાર નથી, જે વિશ્વ શાંતિ માટે ગંભીર ખતરો છે.
