હવે વીમા એજન્ટોની ભૂલો સીધી જાહેરમાં આવશે, જાણો શું બદલાયું?
વીમા ખરીદનારાઓ માટે એક ખૂબ જ મહત્વસર્વ સમાચાર સામે આવ્યા છે. વીમા નિયમનકાર સંસ્થા IRDAI (ઇન્સ્યુરન્સ રેગ્યુલરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા) દ્વારા વીમા પોલિસીનું ખોટી માહિતી આપીને વેચાણ કરવાના કિસ્સાઓ પર લગામ કસવા માટે એક મોટું પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. IRDAI એ એક કન્સલ્ટેશન પેપર બહાર પાડ્યું છે, જેમાં વીમા વેચાણની ૧૨ એવી ખોટી પદ્ધતિઓ ઓળખી કાઢવામાં આવી છે જેના પર હવે સખત કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
આ નવા પ્રસ્તાવ અંતર્ગત હવે જે એજન્ટો કે સેલ્સપર્સન ગ્રાહકોને ખોટી માહિતી આપીને વીમા વેચશે, તેમનો રેકોર્ડ સીધો જાહેર ડોમેન (Public Domain) માં મૂકવામાં આવશે, જેથી ગ્રાહકો પોલિસી ખરીદતા પહેલા એજન્ટનો ઇતિહાસ જાણી શકે.
ગેરમાર્ગે દોરીને વેચાણ (Mis-selling) એટલે શું?
રિપોર્ટ અનુસાર, ગ્રાહકોની સૌથી મોટી ફરિયાદોમાં અયોગ્ય વ્યાપારી પ્રથાઓ મુખ્ય રહી છે. આ પ્રકારની ગેરરીતિઓના કારણે સામાન્ય જનતાનો વીમા ક્ષેત્ર પરનો વિશ્વાસ ઘણો ડગમગ્યો છે અને પોલિસી સમય પહેલા જ સરેન્ડર (બંધ) કરાવવાના કેસોમાં પણ મોટો વધારો થયો છે.
IRDAI ના પેપરમાં ખાસ કરીને નીચે મુજબની ૧૨ બાબતોને ગેરમાર્ગે દોરીને વેચાણ (Mis-selling) તરીકે ગણવામાં આવી છે:
નિયમિત પ્રીમિયમવાળી પોલિસીને સિંગલ-પ્રીમિયમ પ્રોડક્ટ તરીકે વેચવી.
જો પ્રીમિયમ પૂર્ણવાનું બંધ થઈ જાય તો શું થાય અને પોલિસીનું સરન્ડર મૂલ્ય કેટલું ઓછું મળે છે તેની માહિતી આપ્યા વગર રેગ્યુલર પ્રીમિયમ પોલિસી વેચવી.
જે લોકો કામ કરવાની ઉંમરે નથી કે જેમને કોઈ આધાર કે જવાબદારી નથી, તેમને જીવન વીમા પોલિસી વેચી દેવી.
જે ગ્રાહકોની આવક નિયમિત નથી તેમને નિયમિત પ્રીમિયમવાળી પોલિસી વેચવી.
જે ગ્રાહકો જોખમ લેવા માગતા નથી અથવા જેઓ વૃદ્ધ છે તેમને, મોર્ટાલિટી ચાર્જીસ અને મૂડીના જોખમો સમજાવ્યા વગર ULIP (યુનિટ લિંક્ડ ઇન્સ્યુરન્સ પ્લાન) પ્રોડક્ટ વેચવી.
પ્રોફિટ-શેરિંગ અથવા ULIP પ્રોડક્ટ્સમાં ખાતરીપૂર્વકના ઊંચા વળતરનું ખોટું આશ્વાસન આપીને વેચાણ કરવું.
બેંક ડિપોઝિટ કરતા ઓછું કે સમાન વળતર મળતું હોય છતાં બિન-ભાગીદારી જીવન વીમા (Non-participating life insurance) ને ફિક્સ ડિપોઝિટ તરીકે વેચવું.
વીમાને ફિક્સ-ઇન્કમ ડિપોઝિટ કે ઊંચા વળતરનું રોકાણ ગણાવીને વેચવું.
કોઈ આશ્રિત અથવા બિન-કમાણી કરતા સભ્યના જીવનને સુરક્ષિત કરવાના નામે ટર્મ ઇન્સ્યુરન્સ વેચી દેવો.
વધુ સારા વળતરની ખોટી લાલચ આપીને ગ્રાહકને તેની જૂની પોલિસી રદ કરીને નવી પોલિસી લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવું.
ઓછી લિક્વિડિટી અને નબળા વીમા કવરેજ ધરાવતા ઊંચી કિંમતના સિંગલ-પ્રીમિયમ ઉત્પાદનો વેચવા.
વારસાના આયોજન (Inheritance planning) માટે જીવન વીમાનું વેચાણ કરવું.
એજન્ટોની જવાબદારી નક્કી થશે અને રેકોર્ડ સાર્વજનિક થશે
આ પ્રસ્તાવ માત્ર ખોટી પદ્ધતિઓ ઓળખવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે વેચાણ કરનાર વ્યક્તિની જવાબદારી પણ નક્કી કરે છે. પ્રસ્તાવ મુજબ, જે પણ સેલ્સપર્સન, એજન્ટ અથવા પોઈન્ટ ઓફ સેલ્સ પર્સન (PoSP) કોઈ પોલિસી વેચશે, તેની “ફંક્શનલ આઈડેન્ટિટી” (કાર્યાત્મક ઓળખ) તે પોલિસી સાથે લિંક કરવામાં આવશે.
જો તે એજન્ટ દ્વારા કોઈ ગેરરીતિ કે ગેરમાર્ગે દોરીને વેચાણ કરવાનો મામલો સામે આવશે, તો તેની માહિતી જાહેરમાં મૂકવામાં આવશે. આ પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકોને સુરક્ષિત કરવાનો છે, જેથી આવનાા સમયમાં ગ્રાહકો કોઈપણ એજન્ટનો પાછલો રેકોર્ડ જોઈને જ સમજી-વિચારીને પોલિસી ખરીદી શકે.
એજન્ટોના કમિશન પાછા ખેંચવાની (Claw-back) જોગવાઈ
આ નવા નિયમો હેઠળ માત્ર નામ જાહેર જ નહીં થાય, પરંતુ આર્થિક ફટકો પણ પડશે. પ્રસ્તાવમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે જો કોઈ પોલિસી ગેરમાર્ગે દોરીને વેચવામાં આવી હોવાનું સાબિત થશે, તો વીમા કંપનીઓ દ્વારા તે એજન્ટનું કમિશન પાછું ખેંચી લેવામાં આવશે (Commission claw-back). એટલે કે, જો પોલિસી પાછળથી ખોટી રીતે વેચાયેલી હોવાનું માલૂમ પડે, તો એજન્ટે અગાઉ મેળવેલું કમિશન વીમા કંપનીને પરત કરવું પડશે.
આ સમગ્ર પ્રસ્તાવથી વીમા ખરીદનાર ગ્રાહકો માટે પારદર્શિતા વધશે અને ગ્રાહક અને પોલિસી વેચનાર વચ્ચે એક સ્પષ્ટ જવાબદારીની કડી તૈયાર થશે.
