બાંગ્લાદેશમાં ફરી મોટો સત્તાપલટો? ૫૦ લાખ ગાર્મેન્ટ વર્કર્સને રસ્તા પર ઉતારવાની અવામી લીગની યોજના
બાંગ્લાદેશના રાજકારણમાં ફરી એકવાર મોટી અશાંતિ અને ઉથલપાથલના ભયના વાદળો ઘેરાઈ રહ્યા છે. પ્રાપ્ત તાજા અહેવાલો મુજબ, દેશની પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાની પાર્ટી ‘અવામી લીગ’ વર્તમાન સરકાર સામે એક મોટું આંદોલન ઊભું કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. ગુપ્તચર વિભાગના રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે, ઢાકા અને આસપાસના ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં સક્રિય આશરે ૫૦ લાખ ગાર્મેન્ટ કટોકટીમાં હોવાનો લાભ લઈને અવામી લીગ તેમને રસ્તા પર ઉતારવાની વ્યૂહરચના બનાવી રહી છે. આ રિપોર્ટે તારિક રહમાન અને વર્તમાન વહીવટીતંત્રની ચિંતામાં ભારે વધારો કરી દીધો છે.
ગાર્મેન્ટ વર્કર્સનો અસંતોષ અને વિરોધ પ્રદર્શન
બાંગ્લાદેશનું અર્થતંત્ર મોટા પ્રમાણમાં તેના ટેક્સટાઈલ અને ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગ પર નિર્ભર છે. બાંગ્લાદેશ ગાર્મેન્ટ્સ એસોસિએશનના આંકડા અનુસાર, સમગ્ર દેશમાં આશરે ૫૦ લાખથી વધુ મજૂરો ટેક્સટાઈલ મીલો અને ફેક્ટરીઓમાં કામ કરે છે.
છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ મજૂરો પોતાના ન્યૂનતમ વેતનમાં વધારો કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. મજૂરોની માંગ છે કે તેમનો માસિક પગાર વધારીને ઓછામાં ઓછો ૩૦,૦૦૦ ટાકા (બાંગ્લાદેશી ચલણ) કરવામાં આવે. પરંતુ સરકાર અને ફેક્ટરી માલિકો તરફથી યોગ્ય પ્રતિસાદ ન મળતા ગાર્મેન્ટ વર્કર્સમાં ભારે અસંતોષ ફેલાયેલો છે.
તાજેતરમાં ગાઝીપુર, મીરપુર અને આશુલિયા જેવા ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં કામદારો દ્વારા હિંસક વિરોધ પ્રદર્શન જોવા મળ્યા હતા. ઢાકાની આસપાસના તમામ મહત્ત્વના વિસ્તારોને આ કામદારોએ એક પ્રકારે ઘેરી લીધા છે.
અવામી લીગનો ‘સત્તાપલટા પ્લાન’?
બાંગ્લાદેશના સ્થાનિક મીડિયા (જેમ કે ‘નયા દિગંતા’ અખબાર) અને ગુપ્તચર અહેવાલો અનુસાર, શેખ હસીનાની અવામી લીગના નેતાઓ આ આર્થિક અસંતોષનો રાજકીય લાભ લેવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે દેશની મોટાભાગની ટેક્સટાઈલ ફેક્ટરીઓ અને મિલ માલિકો પર અવામી લીગના નેતાઓનો સારો એવો પ્રભાવ રહ્યો છે. આ નેતાઓ હવે અસંતુષ્ટ મજૂરોનો સંપર્ક સાધીને તેમને ઢાકાના માર્ગો પર મોટા પ્રમાણમાં એકઠા કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે.
આ વ્યૂહરચના જુલાઈ ૨૦૨૪માં થયેલા વિદ્યાર્થી આંદોલનની યાદ અપાવે છે, જેણે આખરે શેખ હસીનાને સત્તા પરથી હટાવ્યા હતા. જો ૫૦ લાખ જેટલા કામદારો એકસાથે રાજધાનીની શેરીઓમાં ઉતરી આવે, તો દેશમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ શકે છે અને સરકાર માટે સ્થિતિ સંભાળવી અત્યંત મુશ્કેલ બની શકે છે.
સરકારનું વલણ અને કડક પગલાં
આ ગુપ્તચર અહેવાલ બહાર આવ્યા બાદ વર્તમાન સરકાર તાત્કાલિક હરકતમાં આવી ગઈ છે. બાંગ્લાદેશના ગૃહમંત્રી ચૌધરી સલાહુદ્દીને સ્પષ્ટતા કરી છે કે સરકાર કોઈપણ સંજોગોમાં આવી હિંસક કે અરાજક યોજનાઓને સફળ થવા દેશે નહીં. વહીવટીતંત્ર પરિસ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યું છે અને સુરક્ષા દળોને એલર્ટ પર મૂકવામાં આવ્યા છે.
ભૂતકાળની યાદો અને વર્તમાન સ્થિતિ
જુલાઈ ૨૦૨૪માં સરકારી નોકરીઓમાં અનામત સિસ્ટમ સામે શરૂ થયેલું વિદ્યાર્થી આંદોલન ધીમે ધીમે સમગ્ર દેશમાં ફેલાઈ ગયું હતું. ૪ ઓગસ્ટના રોજ વિરોધકર્તાઓએ વડાપ્રધાન આવાસ તરફ કૂચ કરી ત્યારે સ્થિતિ વણસી ગઈ અને ૫ ઓગસ્ટે શેખ હસીનાએ દેશ છોડીને દિલ્હી જવું પડ્યું હતું.
હાલમાં શેખ હસીના ભારતમાં જ વસવાટ કરી રહ્યા છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશમાં તેમની સામે અનેક ગંભીર કેસો દાખલ થયેલા છે. તાજેતરમાં તેમણે દેશમાં પરત ફરવાના સંકેતો પણ આપ્યા છે.
આ પરિસ્થિતિમાં, ગાર્મેન્ટ વર્કર્સનો આ નવો અસંતોષ અવામી લીગ માટે વાપસી કરવાનો રસ્તો બની શકે છે કે પછી સરકાર તેને કડક હાથે ડામી દેશે, તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.
