શું તમે ITR ફાઇલ કરવાનું ભૂલી ગયા છો? તાત્કાલિક ઈ-વેરિફાઇ કરાવો, જાણી લો ૫ સરળ રીતો
આવકવેરા રિટર્ન (ITR) સબમિટ કરવું એ રિટર્ન પ્રક્રિયાનું અડધું જ કામ છે. જો તમે સમયસર ITR ફાઇલ કરી દીધું હોય પરંતુ તેને વેરિફાઇ (પ્રમાણિત) ન કર્યું હોય, તો આવકવેરા વિભાગ તમારા રિટર્નને અમાન્ય ગણે છે. નિયમો મુજબ, રિટર્ન ફાઇલ કર્યાના ૩૦ દિવસની અંદર આ પ્રક્રિયા પૂરી કરવી અનિવાર્ય છે.
દેશભરમાં આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાની મોસમ ચાલી રહી છે. નોકરીયાત વર્ગ અને કરદાતાઓ માટે નાણાકીય વર્ષનું રિટર્ન ફાઇલ કરવાની સમયમર્યાદા નજીક આવી પહોંચી છે. કરોડો કરદાતાઓએ પોર્ટલ પર સફળતાપૂર્વક પોતાના રિટર્ન સબમિટ કરી દીધા છે. પરંતુ જો તમે પણ રિટર્ન ફાઇલ કરી દીધું હોય, તો તેટલા માત્રથી તમારું કામ પૂરું થતું નથી. રિટર્ન ફાઇલ કર્યા પછી તેને ‘વેરિફાઇ’ કરવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
જો તમે રિટર્ન ફાઇલ કર્યા પછી તેની ચકાસણી નહીં કરો, તો આવકવેરા વિભાગ તમારા રિટર્નની પ્રક્રિયા (Processing) શરૂ કરશે નહીં. આનો અર્થ એ થાય કે સમયસર રિટર્ન સબમિટ કર્યા પછી પણ તમને કાયદાકીય રીતે ‘નોન-ફાઇલર’ (રિટર્ન ફાઇલ ન કરનાર) જ ગણવામાં આવશે.
ITR વેરિફિકેશન શા માટે અનિવાર્ય છે?
આવકવેરા વિભાગના નિયમો અનુસાર, કરદાતાઓએ રિટર્ન સબમિટ કર્યાના ૩૦ દિવસની અંદર તેની ચકાસણી પૂર્ણ કરવી ફરજિયાત છે. પહેલાં આ સમયમર્યાદા ૧૨૦ દિવસની હતી, જેને ઘટાડીને હવે ૩૦ દિવસ કરી દેવામાં આવી છે.
જો ૩૦ દિવસમાં વેરિફિકેશન પૂરૂં કરવામાં ન આવે, તો આવકવેરા વિભાગ તે ITR ને અમાન્ય (Invalid) ગણે છે અને જો તમારું કોઈ ટેક્સ રિફંડ બનતું હોય તો તે પણ અટકી જાય છે. સફળ ઈ-વેરિફિકેશન થતાં જ સ્ક્રીન પર ટ્રાન્ઝેક્શન ID સાથે કન્ફર્મેશન મળે છે અને ઈમેલ પર પણ તેની પુષ્ટિ મોકલવામાં આવે છે.
ITR ઈ-વેરિફાઇ કરવાની ૫ સૌથી અકસીર અને સરળ રીતો
ઇલેક્ટ્રોનિક વેરિફિકેશન (e-Verification) એ સૌથી ઝડપી, સુરક્ષિત અને કાગળરહિત પદ્ધતિ છે. તમે નીચે દર્શાવેલી પાંચમાંથી કોઈપણ એક રીત પસંદ કરીને મિનિટોમાં ચકાસણી પૂરી કરી શકો છો:
૧. આધાર આધારિત OTP (Aadhaar-based OTP):
આ સૌથી લોકપ્રિય અને ઝડપી રસ્તો છે. જો તમારો મોબાઈલ નંબર આધાર સાથે લિંક થયેલો હોય, તો ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર ‘e-Verify’ સેક્શનમાં જઈને ‘I would like to verify using OTP on mobile number registered with Aadhaar’ વિકલ્પ પસંદ કરો. તમારા મોબાઈલ પર પ્રાપ્ત થયેલો એકઝેક્ટ વન ટાઈમ પાસવર્ડ (OTP) દાખલ કરતા જ તમારું રિટર્ન તુરંત વેરિફાઇ થઈ જશે.
૨. નેટ બેંકિંગ (Net Banking) દ્વારા:
જો તમે બેંકિંગ સુવિધાનો ઉપયોગ કરો છો, તો તમારી અધિકૃત બેંકના નેટ બેંકિંગ એકાઉન્ટમાં લોગ-ઈન કરો. ત્યાં ‘Tax/e-Verify’ અથવા ‘Income Tax e-Filing’ ના વિકલ્પ પર જઈને સીધા જ આવકવેરા પોર્ટલ પર રીડાયરેક્ટ થઈ શકો છો. આ પદ્ધતિમાં કોઈ અલગ OTP કે કોડની જરૂર પડતી નથી અને રિટર્ન આપોઆપ પ્રમાણિત થઈ જાય છે.
૩. બેંક એકાઉન્ટ દ્વારા EVC (Electronic Verification Code):
જે કરદાતાઓનું બેંક એકાઉન્ટ આવકવેરાના ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર પૂર્વ-ચકાસાયેલ (Pre-validated) છે, તેઓ બેંક એકાઉન્ટ દ્વારા EVC જનરેટ કરી શકે છે. સિસ્ટમ તમારા નોંધાયેલા ઈમેલ અને મોબાઈલ પર એક EVC કોડ મોકલશે, જેને પોર્ટલ પર સબમિટ કરીને વેરિફિકેશન પૂરું કરી શકાય છે.
૪. ડીમેટ એકાઉન્ટ (Demat Account) દ્વારા EVC:
જો તમે શેરબજાર કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરો છો અને તમારું ડીમેટ એકાઉન્ટ ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર પ્રી-વેલિડેટેડ અને મોબાઈલ નંબર સાથે લિંક છે, તો તમે ડીમેટ એકાઉન્ટના માધ્યમથી પણ EVC કોડ મેળવીને આસાનીથી રિટર્ન વેરિફાઇ કરી શકો છો.
૫. ડિજિટલ સિગ્નેચર સર્ટિફિકેટ (DSC):
ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ્સ, કંપનીઓ, પ્રોફેશનલ્સ અથવા જે કરદાતાઓ પાસે માન્ય ડિજિટલ સિગ્નેચર સર્ટિફિકેટ (DSC) છે, તેઓ પોતાની ડિજિટલ સહી સબમિટ કરીને ઈલેક્ટ્રોનિક રીતે રિટર્ન પ્રમાણિત કરી શકે છે. આ પદ્ધતિ અત્યંત સલામત ગણવામાં આવે છે.
ઓનલાઈન શક્ય ન હોય તો ઓફલાઈન વિકલ્પ
જો કોઈ કરદાતા ટેકનિકલ કારણોસર ઓનલાઈન ઈ-વેરિફિકેશન કરવા સક્ષમ ન હોય, તો તેઓ પોર્ટલ પરથી ITR-V (સ્વીકૃતિ ફોર્મ) ડાઉનલોડ કરીને તેની પ્રિન્ટઆઉટ કાઢી શકે છે. આ ફોર્મ પર વાદળી શાહીથી સહી કરીને, ફાઈલ કર્યાના ૩૦ દિવસની અંદર સાધારણ કે સ્પીડ પોસ્ટ દ્વારા ‘સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ પ્રોસેસિંગ સેન્ટર (CPC), ઈન્કમ ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ, બેંગલુરુ’ સરનામે મોકલીને ભૌતિક ચકાસણી પૂર્ણ કરી શકે છે.
ટેક્સ નિષ્ણાતોની સલાહ છે કે વિલંબ અને દંડથી બચવા માટે રિટર્ન ફાઈલ કરતી વખતે જ તુરંત જ ઈ-વેરિફિકેશન પૂરું કરી લેવું હિતાવહ છે.
