શું તમને ખબર છે? સહ-અરજદારનો આ એક નાનકડો રિપોર્ટ કરાવી શકે છે તમારી હોમ લોન રિજેક્ટ!
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ પોતાનું સપનુંનું ઘર ખરીદવા જાય છે, ત્યારે મોટાભાગે હોમ લોન (Home Loan) નો સહારો લેવો પડે છે. આજકાલ હોમ લોન મેળવવા માટે અને લોનની રકમ વધારવા માટે ‘કો-એપ્લિકન્ટ’ (Co-applicant) એટલે કે સહ-અરજદાર સાથે જોઈન્ટ હોમ લોન લેવાનો ટ્રેન્ડ ખૂબ વધી ગયો છે. સામાન્ય રીતે લોકો પોતાના જીવનસાથી (પતિ કે પત્ની), પિતા, માતા અથવા ભાઈ-બહેનને સહ-અરજદાર બનાવે છે.
આમ કરવા પાછળનો મુખ્ય હેતુ એ હોય છે કે બંને વ્યક્તિની આવક (Income) ભેગી કરીને બેંક પાસેથી મોટી રકમની લોન મેળવી શકાય. પરંતુ, જોઈન્ટ હોમ લોન લેતી વખતે એક એવી બાબત છે જેને લોકો અવારનવાર નજરઅંદાજ કરી દે છે, અને તે છે સહ-અરજદારનો ક્રેડિટ સ્કોર (Credit Score). જો તમારા કો-એપ્લિકન્ટનો ક્રેડિટ સ્કોર નબળો હશે, તો તમારી લોન પાસ થવામાં મોટી મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. ચાલો આ વિષયને વિગતવાર સમજીએ કે સહ-અરજદારનો ક્રેડિટ પ્રોફાઇલ તમારી લોનની પાત્રતાને કેવી રીતે અસર કરે છે.
બેંકો તમામ સહ-અરજદારોની ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી કેમ તપાસે છે?
ઘણા લોકો એવું માને છે કે જો મુખ્ય અરજદાર (Primary Borrower) નો પગાર સારો હોય અને તેનો ક્રેડિટ સ્કોર ૮૦૦ ની આસપાસ હોય, તો સહ-અરજદારનો સ્કોર ગમે તેવો હોય તોપણ બેંક લોન મંજૂર કરી દેશે. પરંતુ વાસ્તવિકતામાં આવું બિલકુલ નથી હોતું. જ્યારે તમે જોઈન્ટ હોમ લોન માટે અરજી કરો છો, ત્યારે બેંક અથવા ફાઇનાન્સ કંપની માત્ર મુખ્ય અરજદારની નહીં, પણ તમામ સહ-અરજદારોની આર્થિક કુંડળી એટલે કે ક્રેડિટ વર્ધિનેસ (Creditworthiness) તપાસે છે.
હોમ લોન એ લાંબા ગાળાની લોન (Long-term Loan) છે, જે સામાન્ય રીતે ૧૫ થી ૩૦ વર્ષ માટે લેવામાં આવે છે. તેથી બેંકો જોખમ ઘટાડવા માંગે છે. જો સહ-અરજદારનો ભૂતકાળનો લોન રિપેમેન્ટ રેકોર્ડ ખરાબ હોય, જેમ કે તેમણે અગાઉ કોઈ લોનના હપ્તા ચૂકવવામાં વિલંબ કર્યો હોય અથવા ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ બાકી રાખ્યું હોય, તો બેંક આખી અરજીને શંકાની નજરે જુએ છે. મુખ્ય અરજદાર ગમે તેટલો મજબૂત હોય, તે સહ-અરજદારના નબળા ક્રેડિટ સ્કોરના ડાઘને ઢાંકી શકતો નથી.
ક્રેડિટ સ્કોર સિવાય બેંકો કઈ બાબતો પર ધ્યાન આપે છે?
સામાન્ય રીતે કોઈપણ લોન માટે ૭૦૦ કે તેથી વધુનો ક્રેડિટ સ્કોર સારો ગણાય છે. પરંતુ હોમ લોન જેવી મોટી રકમની લોન માટે માત્ર ક્રેડિટ સ્કોર પૂરતો નથી. બેંકો તમારી પ્રોફાઇલનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગ પાડે છે, જેમાં ક્રેડિટ સ્કોરનો હિસ્સો માત્ર એક તૃતીયાંશ (1/3) જેટલો જ હોય છે. બાકીની બાબતોમાં બેંક નીચેના મુદ્દાઓ ચકાસે છે:
-
આવકની સ્થિરતા (Income Stability): બંને અરજદારો જે નોકરી કે વ્યવસાય કરે છે તે કેટલો સુરક્ષિત છે અને દર મહિને નિયમિત આવક આવે છે કે નહીં.
-
હાલની નાણાકીય જવાબદારીઓ: શું અરજદારો પર પહેલાથી જ કોઈ કાર લોન, પર્સનલ લોન કે ક્રેડિટ કાર્ડ ઈએમઆઈ (EMI) નું ભારણ છે?
-
નવી લોન ચૂકવવાની ક્ષમતા: ઘરના તમામ ખર્ચાઓ અને જૂની લોન ચૂકવ્યા પછી, શું નવી હોમ લોનનો હપ્તો સરળતાથી ભરી શકાશે?
તેથી, જો કો-એપ્લિકન્ટની ક્રેડિટ પ્રોફાઇલ નબળી હશે, તો બેંક કાં તો લોનની અરજી રિજેક્ટ (Reject) કરી દેશે, અથવા તો લોનની રકમ ઘટાડી દેશે અથવા તો ઊંચા વ્યાજ દરે લોન ઓફર કરશે.
FOIR રેશિયો શું છે અને તે કેમ મહત્વનો છે?
જ્યારે બેંક સંયુક્ત લોનની ચુકવણી ક્ષમતા માપે છે, ત્યારે તે FOIR (Fixed Obligation to Income Ratio) એટલે કે ‘આવક સામે નિશ્ચિત જવાબદારીનો ગુણોત્તર’ જુએ છે. આ રેશિયો દર્શાવે છે કે તમારી ચોખ્ખી માસિક આવકનો કેટલો હિસ્સો તમારા હાલના ઈએમઆઈ અને પ્રસ્તાવિત હોમ લોનના ઈએમઆઈ ચૂકવવામાં વપરાઈ જશે.
સામાન્ય નિયમ મુજબ, બેંકો ઈચ્છે છે કે તમારો FOIR રેશિયો ૪૦% થી ૫૦% ની અંદર હોવો જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારી અને તમારા સહ-અરજદારની કુલ મળીને માસિક આવક ₹૧,૦૦,૦૦૦ થતી હોય, તો તમારા બધા લોનના હપ્તા (નવી હોમ લોન સહિત) ₹૫૦,૦૦૦ થી વધારે ન હોવા જોઈએ. જો તમે પહેલાથી જ ઘણી બધી લોન લઈ રાખી હશે અને આ રેશિયો ૫૦% ને પાર કરી જશે, તો બેંક તમારી લોનની રકમ ઘટાડી દેશે.
જોઈન્ટ હોમ લોન લેતા પહેલાં આટલું ચોક્કસ કરો
જો તમે પણ કોઈને સહ-અરજદાર બનાવીને હોમ લોન લેવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો અરજી સબમિટ કરતા પહેલાં કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સાવચેતીઓ રાખવી જરૂરી છે, જેથી તમારી લોન એક જ વારમાં પાસ થઈ જાય:
-
બંનેના ક્રેડિટ રિપોર્ટ ચેક કરો: લોન એપ્લિકેશન આપતા પહેલાં બંને અરજદારોએ પોતાના ક્રેડિટ રિપોર્ટ (CIBIL Score) ડાઉનલોડ કરીને ચેક કરવા જોઈએ. ઘણી વખત રિપોર્ટમાં કોઈ ખોટી એન્ટ્રી અથવા ટેકનિકલ ભૂલના કારણે સ્કોર ઓછો બતાવતો હોય છે, જેને સમયસર સુધારી શકાય છે.
-
જૂનું દેવું ચૂકવી દો: જો સહ-અરજદારના નામે કોઈ ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ બાકી હોય અથવા નાની-મોટી પર્સનલ લોન ચાલતી હોય, તો હોમ લોન માટે અરજી કરતા પહેલાં તેને સંપૂર્ણપણે ચૂકવીને બંધ (Close) કરી દો. આનાથી તમારો FOIR રેશિયો સુધરશે.
-
નવી લોન લેવાનું ટાળો: હોમ લોન લેવાના થોડા મહિના પહેલાં કોઈપણ અરજદારે નવી લોન કે નવા ક્રેડિટ કાર્ડ માટે એપ્લાય ન કરવું જોઈએ. ટૂંકા ગાળામાં વારંવાર લોન માટે પૂછપરછ કરવાથી બેંકને એવું લાગે છે કે તમે નાણાકીય કટોકટીમાં છો, જેને ‘ક્રેડિટ હંગ્રી’ (Credit Hungry) વર્તન કહેવાય છે.
-
નિયમિત ચુકવણીની આદત: હાલમાં જે પણ લોન કે ક્રેડિટ કાર્ડ ચાલુ હોય, તેના હપ્તા હંમેશા નિયત તારીખે જ ભરો. એક પણ દિવસનો વિલંબ તમારા ક્રેડિટ સ્કોરને મોટું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
હોમ લોનમાં કો-એપ્લિકન્ટ ઉમેરવો એ લોન મેળવવાની તકો વધારવા માટેનો એક ઉત્તમ વિકલ્પ છે, પરંતુ તે બેધારી તલવાર જેવો છે. જો સહ-અરજદારની આર્થિક સ્થિતિ અને ક્રેડિટ સ્કોર મજબૂત હશે, તો તમને સસ્તા વ્યાજ દરે સરળતાથી મોટી લોન મળી જશે. પરંતુ જો તેમની પ્રોફાઇલમાં થોડી પણ ખામી હશે, તો તે તમારી લોન માટે મુશ્કેલી ઊભી કરશે. તેથી, સમજદારી એમાં જ છે કે લોનનું ફોર્મ ભરતા પહેલાં બંને અરજદારોએ સાથે બેસીને પોતાની આર્થિક સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ અને ક્રેડિટ સ્કોરને મજબૂત બનાવવો જોઈએ.
