ગુજરાતમાં ભાજપ સાથે થયો “અયોધ્યા કાંડ”, આદિવાસી પટ્ટામાં કેજરીવાલ મોડલ પર જનતાની મહોર!
ગુજરાતનું રાજકારણ હંમેશા દેશભરમાં ચર્ચાનો વિષય રહે છે, પરંતુ તાજેતરમાં નર્મદા જિલ્લાના સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીના જે પરિણામો આવ્યા છે, તેણે રાજકીય વિશ્લેષકોને ચોંકાવી દીધા છે. જે રીતે ઉત્તર પ્રદેશમાં અયોધ્યામાં ભાજપને આંચકો લાગ્યો હતો, તેવું જ કંઈક હવે ગુજરાતમાં જોવા મળ્યું છે. જ્યાં વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા ‘સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી’ આવેલી છે, તે જ નર્મદાની ધરતી પર જનતાએ ભાજપના ભવ્ય પ્રચારને નકારીને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) અને અરવિંદ કેજરીવાલની રાજનીતિમાં વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે.
નર્મદામાં ‘આપ’ની આંધી: ભાજપ-કોંગ્રેસના સૂપડા સાફ
નર્મદા જિલ્લા પંચાયત અને તાલુકા પંચાયતના પરિણામોએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે હવે ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તારોમાં પરિવર્તનની લહેર ફૂંકાઈ રહી છે. જિલ્લા પંચાયતની કુલ 22 બેઠકોમાંથી 15 બેઠકો પર કબજો જમાવીને આમ આદમી પાર્ટીએ ઈતિહાસ રચી દીધો છે. એટલું જ નહીં, જિલ્લાની 6 તાલુકા પંચાયતોમાંથી 4 પર ‘આપ’નો ભગવો નહીં પણ ‘ઝાડુ’ ફરી વળ્યું છે. આ જીત માત્ર બેઠકોની સંખ્યા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ભાજપના એ ગઢમાં ગાબડું છે જેને અત્યાર સુધી અજેય માનવામાં આવતો હતો.
પ્રતીકોની રાજનીતિ વિરુદ્ધ પ્રજાના પ્રશ્નો
ભાજપે હંમેશા નર્મદા અને સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટીને વિકાસના મોડેલ તરીકે રજૂ કર્યું છે. જોકે, સ્થાનિક જનતાએ આ વખતે એ બતાવી દીધું કે માત્ર ઊંચી મૂર્તિઓ કે ભવ્ય સ્મારકો બનાવવાથી જનતાના પેટનો ખાડો ભરાતો નથી કે તેમના પાયાના પ્રશ્નો ઉકેલાતા નથી. જનતાને શિક્ષણ, આરોગ્ય, જમીનના અધિકારો અને રોજગારી જોઈએ છે. અયોધ્યાની જેમ જ અહીં પણ ભાવનાત્મક મુદ્દાઓ પર જનતાના રોજબરોજના પ્રશ્નો ભારે પડ્યા છે. આદિવાસી સમાજે સાબિત કર્યું છે કે તેઓ હવે પ્રચારની માયાજાળમાં ફસાવા તૈયાર નથી.
ચૈતર વસાવા: આદિવાસીઓના નવા ‘જનનાયક’
નર્મદામાં આ ઐતિહાસિક સફળતા પાછળ ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવાનો સિંહફાળો રહ્યો છે. જમીન અને જંગલના અધિકારો માટે લડતા ચૈતર વસાવાએ આદિવાસીઓના હૃદયમાં સ્થાન બનાવ્યું છે. સત્તાધારી પક્ષ દ્વારા તેમને જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હોવા છતાં, તેમનો જનાધાર ઘટવાને બદલે વધ્યો છે. જનતાએ મહોર મારી દીધી છે કે તેઓ એવા નેતાની સાથે છે જે તેમના માટે લાઠીઓ ખાવા અને જેલમાં જવા તૈયાર છે. આ જીત એ વાતનો પુરાવો છે કે જ્યારે નેતા જમીન સાથે જોડાયેલો હોય, ત્યારે સત્તાના તમામ સંસાધનો નિષ્ફળ સાબિત થાય છે.
કેજરીવાલ મોડલની સ્વીકૃતિ
અરવિંદ કેજરીવાલની રાજનીતિનું મોડલ—જેમાં મફત વીજળી, શ્રેષ્ઠ સરકારી શાળાઓ અને મહોલ્લા ક્લિનિક જેવી સુવિધાઓ કેન્દ્રમાં છે—તે હવે દિલ્હી અને પંજાબથી આગળ વધીને ગુજરાતના છેવાડાના ગામડાઓ સુધી પહોંચી ગયું છે. લોકો હવે ‘કામની રાજનીતિ’ ઈચ્છે છે. ભાજપ અને કોંગ્રેસના પરંપરાગત રાજકારણથી કંટાળેલી જનતાને આમ આદમી પાર્ટીમાં એક મજબૂત અને વિશ્વસનીય ત્રીજો વિકલ્પ દેખાઈ રહ્યો છે.
કોંગ્રેસનું પતન અને ભાજપ માટે જોખમની ઘંટડી
આ પરિણામોમાં સૌથી ચિંતાજનક બાબત કોંગ્રેસ માટે છે, જે આદિવાસી વિસ્તારોમાં સતત પોતાનો પ્રભાવ ગુમાવી રહી છે. કોંગ્રેસ હવે હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગઈ છે, જ્યારે સીધો મુકાબલો હવે ભાજપ અને ‘આપ’ વચ્ચે થઈ રહ્યો છે. ભાજપ માટે આ પરિણામો ‘વેક-અપ કોલ’ સમાન છે. સત્તા અને અઢળક સંપત્તિ હોવા છતાં જો જનતા નારાજ હોય, તો આગામી વિધાનસભા કે લોકસભાની ચૂંટણીમાં સમીકરણો બદલાઈ શકે છે.
