ઇલેક્ટ્રોનિક ડેટા ડિલીટ કરીને પુરાવા નાશ કરવાનો પ્રયાસ: TTI સંગઠન સામે BNS અને IT એક્ટ હેઠળ કડક ગુનો નોંધાયો
ભારતમાં વિદેશી ભંડોળ સંબંધિત નિયમોના સરેઆમ ભંગ અને ગેરકાયદે નાણાકીય વ્યવહારો સામે દેશની સર્વોચ્ચ તપાસ એજન્સી સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) એ લાલ આંખ કરી છે. સીબીઆઈની દિલ્હી સ્થિત આર્થિક ગુના શાખા (EO-II) એ યુએસએ સ્થિત સંગઠન ‘ધ ટિમોથી ઇનિશિયેટિવ’ (TTI) અને તેની સાથે સંકળાયેલી મુખ્ય વ્યક્તિઓ સામે ૨૭ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ ના રોજ એક વિસ્તૃત એફઆઈઆર (FIR) નોંધીને તપાસનો ધમધમાટ શરૂ કર્યો છે. તપાસમાં વિદેશી ભંડોળના કથિત ઉલ્લંઘન, ગુનાહિત કાવતરું, છેતરપિંડી, બનાવટી દસ્તાવેજો અને ઈલેક્ટ્રોનિક પુરાવાનો નાશ કરવા સહિતના ગંભીર આરોપો મૂકવામાં આવ્યા છે.
આ સમગ્ર મામલો ફોરેન કોન્ટ્રીબ્યુશન રેગ્યુલેશન એક્ટ ૨૦૧૦ (FCRA), ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી એક્ટની વિવિધ કલમો હેઠળ નોંધવામાં આવ્યો છે. કેસની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને તેની તપાસ સીબીઆઈના સિનિયર ઇન્સ્પેક્ટર અભિષેક કુમાર ગુપ્તાને સોંપવામાં આવી છે.
૯૨ કરોડથી વધુના વિદેશી ભંડોળની ગેરકાયદે હેરાફેરી
સીબીઆઈ દ્વારા નોંધવામાં આવેલી એફઆઈઆર મુજબ, જોનાથન એસ રાજન, મીકાહ માર્ક, અજિત વર્ગીસ મથલ, વર્ગીસ ચાકો, બબલુ કુર્મી અને સુપ્રીમ જોય નામના વ્યક્તિઓએ ‘ધ ટિમોથી ઇનિશિયેટિવ’ સાથે મળીને એક મોટું આર્થિક કાવતરું રચ્યું હતું. આ આરોપીઓએ યુએસએની જાણીતી ‘ટ્રુઇસ્ટ બેંક’ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા વિદેશી ડેબિટ કાર્ડ્સનો ઉપયોગ કરીને ભારતના વિવિધ રાજ્યોમાં આવેલા ATM મશીનોમાંથી કરોડો રૂપિયાની રોકડ રકમ ઉપાડી હતી.
તપાસ એજન્સીઓના આંકડા અનુસાર, નવેમ્બર ૨૦૨૫ થી એપ્રિલ ૨૦૨૬ દરમિયાન એફસીઆરએ (FCRA) નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરીને આશરે ૯૨.૫૫ કરોડ રૂપિયા વાપરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત, જાન્યુઆરી ૨૦૨૪ થી માર્ચ ૨૦૨૬ વચ્ચે કર્ણાટક, છત્તીસગઢ અને આસામ જેવા રાજ્યોમાંથી વિદેશી ડેબિટ કાર્ડ વડે આશરે ૪૪ કરોડ રૂપિયા રોકડા ઉપાડી લેવાયા હોવાનું સામે આવ્યું છે.
૧૦૦૦ થી વધુ બનાવટી કાર્ડ્સનું વિતરણ અને ઓળખ છુપાવવાનો પ્રયાસ
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) ના પ્રાથમિક તપાસ અહેવાલના આધારે આ કેસ સીબીઆઈને સોંપવાની મજબૂત ભલામણ કરી હતી. ઈડીના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ૧૮ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ ના રોજ બેંગલુરુ એરપોર્ટ પરથી આરોપી મીકા માર્કની ધરપકડ વેળા તેના કબજામાંથી ૨૪ વિદેશી ડેબિટ કાર્ડ મળી આવ્યા હતા. આ તમામ કાર્ડ્સ પર “સંતોષ કુમાર” નામ છપાયેલું હતું.
એજન્સીનો સ્પષ્ટ આરોપ છે કે બેંકિંગ નિયમો અને KYC પ્રક્રિયાઓથી બચવા તેમજ નાણાં મેળવનાર વાસ્તવિક વ્યક્તિની ઓળખ છુપાવવા માટે આ એક જ નામે કાર્ડ જારી કરવામાં આવ્યા હતા. પ્રાથમિક તપાસમાં એવો પણ સનસનીખેજ ખુલાસો થયો છે કે ભારતમાં આવા ૧,૦૦૦ થી પણ વધુ વિદેશી ડેબિટ કાર્ડનું વિતરણ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. ભારતમાં TTI ના સંચાલનની જવાબદારી જોનાથન રાજન સંભાળતો હતો, જ્યારે અજિત વર્ગીસ નાણાકીય ગેરરીતિઓનો મુખ્ય સૂત્રધાર હતો. આ નાણાંનો ઉપયોગ ધાર્મિક ઉપદેશ, તાલીમ અને સંગઠનની અન્ય પ્રવૃત્તિઓ માટે ૯૫ કરોડથી વધુ ખર્ચ કરીને કરવામાં આવ્યો હતો.
ડિજિટલ પુરાવાનો નાશ કરવાનો ગંભીર આરોપ
સીબીઆઈ અને ઈડીના રિપોર્ટમાં એવો પણ ગંભીર ખુલાસો થયો છે કે તપાસ એજન્સીઓની કાર્યવાહીથી બચવા માટે આરોપીઓએ ડિજિટલ પુરાવાઓ ભૂંસી નાખવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. ૧૮ એપ્રિલના રોજ શોધખોળ દરમિયાન Bill.com અને QuickBooks જેવા એકાઉન્ટિંગ સોફ્ટવેર અને એક લેપટોપમાંથી નાણાકીય ડેટા મળી આવ્યો હતો. પરંતુ તે જ દિવસે આ સોફ્ટવેર પર ભારત સંબંધિત તમામ માહિતીનો એક્સેસ બ્લોક કરી દેવાયો હતો અને લેપટોપનો ડેટા સંપૂર્ણપણે ફોર્મેટ કરી દેવાયો હતો.
ઈલેક્ટ્રોનિક પુરાવાના નાશને કારણે સીઆરપીસીની કલમ ૨૩૮ હેઠળ પણ ગુનો નોંધાયો છે. હાલમાં ગૃહ મંત્રાલયની સૂચના મુજબ સીબીઆઈ આ મામલે મની લોન્ડરિંગ (PMLA) અને ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટના ભંગ સંબંધિત પાસાઓ ચકાસી રહી છે અને ટૂંક સમયમાં અન્ય સક્ષમ એજન્સીઓ પણ આ કેસમાં દરોડા પાડી શકે છે.
