રશિયન તેલ ખરીદવા બદલ ભારત અને ચીન પર ૧૦૦% ટેરિફ લાદવાની ટ્રમ્પને મળશે સત્તા
અમેરિકી સંસદના નિચલા ગૃહ ‘યુએસ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સે’ રશિયા અને ઈરાન સામેના નાણાકીય ઘેરાબંધીને વધુ કડક બનાવવા માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને આકરા પ્રતિબંધોનું બિલ પસાર કર્યું છે. આ નવા કાયદાકીય પ્રસ્તાવ હેઠળ રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ ખરીદતા ભારત અને ચીન જેવા દેશો પર 100 ટકા સુધીનો જંગી ટેરિફ લાદવાની મંજૂરી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને આપવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી વૈશ્વિક વેપાર અને ખાસ કરીને રશિયા પાસેથી આયાત કરનારા દેશો માટે આર્થિક ચિંતાઓ વધી ગઈ છે.
આ બિલ યુએસ હાઉસમાં ૨૬૨ વિરુદ્ધ ૧૫૯ મતોથી મંજૂર કરવામાં આવ્યું હતું. બિલનું અધિકૃત નામ ‘લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સેન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ ઓફ ૨૦૨૬’ રાખવામાં આવ્યું છે. આ અગાઉ ઓગસ્ટ મહિનામાં યુએસ સેનેટે પણ આ બિલને ૮૬-૧૧ના જંગી બહુમતી મતોથી લીલી ઝંડી આપી દીધી હતી. સંસદના બંને ગૃહોમાંથી પસાર થયા બાદ હવે આ મહત્વપૂર્ણ બિલ અંતિમ મંજૂરી અને હસ્તાક્ષર માટે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સમક્ષ મોકલવામાં આવ્યું છે.
પુતિનની અર્થવ્યવસ્થા અને યુદ્ધ ક્ષમતા પર મોટો પ્રહાર
સ્વર્ગસ્થ સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામની સ્મૃતિ અને પ્રયાસો પરથી બનેલા આ બિલનો મુખ્ય હેતુ રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનને યુક્રેન સામેના યુદ્ધ માટે મળતા નાણાકીય સ્ત્રોતો સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાનો છે. અમેરિકી કોંગ્રેસમેન માઈકલ મેકકોલે બિલ પસાર થવા અંગે ખુશી વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું હતું કે આ કાયદો રશિયાની સૈન્ય અને આર્થિક ક્ષમતાઓને નબળી પાડશે, જેનાથી પુતિનને શરણાગતિ સ્વીકારવા અથવા શાંતિ વાટાઘાટો માટે ટેબલ પર આવવા મજબૂર કરી શકાશે.
આ કાયદા હેઠળ રશિયાના ઉર્જા, બેન્કિંગ અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રને લક્ષ્ય બનાવવામાં આવ્યા છે. તદુપરાંત, ઈરાન અને ચીન જેવા દેશો કે જેઓ રશિયાને પરોક્ષ કે પ્રત્યક્ષ રીતે સહયોગ આપી રહ્યા છે, તેમના પર પણ મુત્સદ્દીગીરી અને આર્થિક દબાણ વધારવાની વ્યૂહરચના બનાવવામાં આવી છે.
ભારત અને ચીન માટે કેટલી ગંભીર છે આ સ્થિતિ?
રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ શરૂ થયા બાદથી જ ભારતે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિત અને આર્થિક સમીકરણોને ધ્યાન રાખીને રશિયા પાસેથી છૂટછાટના દરે મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલની આયાત ચાલુ રાખી છે. ચીન પણ રશિયન ઉર્જાનો મોટો ખરીદદાર દેશ છે. આ સંજોગોમાં, આ બિલ જો કાયદાનું રૂપ ધારણ કરે છે તો રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પાસે એવો વિશેષાધિકાર આવી જશે કે તેઓ રશિયા સાથે ઉર્જા ક્ષેત્રે વેપાર ચાલુ રાખતા કોઈપણ ત્રીજા દેશ પર ૧૦૦% સુધીનો ઈમ્પોર્ટ ટેરિફ ઝીંકી શકે છે.
જો અમેરિકા ભારત કે ચીન પર આટલો જંગી ટેરિફ લાદવાનો નિર્ણય કરે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મોટી આર્થિક હલચલ મચી શકે છે અને અમેરિકા તથા આ દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય વેપાર સંતુલન પર ગંભીર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.
ભવિષ્યની શક્યતાઓ અને અમેરિકી નીતિ
અમેરિકી રાજકીય નિષ્ણાતોના મતે, આ કાયદો રાષ્ટ્રપતિને એક મોટું રાજદ્વારી હથિયાર આપે છે. જોકે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ સત્તાનો સીધો ઉપયોગ ટેરિફ લાદવા માટે કરે છે કે પછી રશિયા પાસેથી આયાત ઘટાડવા માટે ભારત અને ચીન જેવા દેશો પર દબાણ લાવવાના સાધન તરીકે કરે છે તે જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
અમેરિકી નેતાઓનો દાવો છે કે આ પગલાથી યુદ્ધનો ઝડપી અંત લાવવા માટેનું એક ચોક્કસ માળખું તૈયાર થશે. પરંતુ બીજી તરફ, વૈશ્વિક બજારમાં તેલની કિંમતો અને પુરવઠા શ્રંખલા (સપ્લાય ચેઈન) પર આ નીતિની શું અસર પડશે તે અંગે નિષ્ણાતો અત્યારથી જ ચિંતિત છે.
