વાહનચાલકો અને એવિએશન સેક્ટર માટે મોટા સમાચાર! એક્સપોર્ટ ડ્યુટી પર લાદવામાં આવ્યો કાપ
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ની નિકાસ પર લાગતી ડ્યુટી (એક્સપોર્ટ લેવી) ને લઈને એક મોટો અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સત્તાવાર નોટિફિકેશન અનુસાર, આગામી બે સપ્તાહ માટે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એટીએફ પર એક્સપોર્ટ લેવીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે.
1 સપ્ટેમ્બરથી લાગુ થયેલા દરોની સરખામણીએ પેટ્રોલ પરની નિકાસ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લીટર ₹1, ડીઝલ પર પ્રતિ લીટર ₹5 અને વિમાન ઇંધણ (ATF) પર પ્રતિ લીટર ₹4 નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે.
નવા દરો અને ડ્યુટીનું નવું માળખું
એએનઆઈ (ANI) ના અહેવાલ મુજબ, આ સુધારા હેઠળ તમામ મહત્વપૂર્ણ ઇંધણ પરના દરોમાં નીચે મુજબના ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે:
પેટ્રોલ: પેટ્રોલ પર લાગતી એક્સપોર્ટ લેવી પ્રતિ લીટર ₹1.5 થી ઘટાડીને હવે ₹0.5 (50 પૈસા) પ્રતિ લીટર કરી દેવામાં આવી છે.
ડીઝલ: ડીઝલ પર અગાઉ પ્રતિ લીટર ₹25 લેવી લાગતી હતી, જેને હવે ઘટાડીને ₹20 પ્રતિ લીટર કરવામાં આવી છે.
એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF): વિમાન ઇંધણ પરની એક્સપોર્ટ ડ્યુટી પ્રતિ લીટર ₹19 થી ઘટાડીને ₹15 પ્રતિ લીટર કરવામાં આવી છે.
અગાઉ ડીઝલ પર લાગુ કરવામાં આવેલી ₹25 પ્રતિ લીટરની કુલ લેવીમાં ₹24 સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી (SAED) અને ₹1 રોડ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસ (RIC) નો સમાવેશ થતો હતો.
SAED માં ઘટાડો અને સેસ (RIC) નાબૂદ કરાયો
નાણા મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા અલગ-અલગ નોટિફિકેશનમાં ટેક્સ માળખામાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે. સુધારેલા નવા દરો મુજબ, ડીઝલ પરની સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી (SAED) ઘટાડીને ₹20 પ્રતિ લીટર કરવામાં આવી છે, જ્યારે તેના પર લાગતો રોડ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસ (RIC) સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરીને શૂન્ય કરી દેવામાં આવ્યો છે.
સરકારે અગાઉની સમીક્ષા દરમિયાન (1 સપ્ટેમ્બરે) ડીઝલની નિકાસ પર શૂન્યથી વધારીને ₹1 પ્રતિ લીટરનો સેસ લાગુ કર્યો હતો, જેને હવે આ નવી સમીક્ષામાં પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો છે.
શા માટે લાગુ કરવામાં આવી હતી એક્સપોર્ટ લેવી?
વેસ્ટ એશિયા (પશ્ચિમ એશિયા) માં ચાલી રહેલી રાજકીય અને સૈન્ય કટોકટી વચ્ચે દેશમાંથી ઇંધણની આડેધડ નિકાસ અટકાવવા અને સ્થાનિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ તથા પેટ્રોલિયમ પેદાશોની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી 27 માર્ચ, 2026 ના રોજ સરકારે નિકાસ પર લેવી દાખલ કરી હતી.
આ નીતિનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે દેશની સ્થાનિક તેલ રિફાઇનરીઓ પહેલા ભારતની આંતરિક જરૂરિયાતો પૂરી કરે અને તે પછી જ વધારાનું ઇંધણ વિદેશમાં નિકાસ કરે.
દર બે અઠવાડિયે થાય છે દરોની સમીક્ષા
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કાચું તેલ), પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એટીએફની સરેરાશ કિંમતોને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકાર દ્વારા દર પંદર દિવસે (બે અઠવાડિયે) આ એક્સપોર્ટ દરોની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે.
અગાઉની સમીક્ષા 1 સપ્ટેમ્બરના રોજ લાગુ થઈ હતી, જેમાં પેટ્રોલ પર પ્રતિ લીટર ₹1.5, ડીઝલ પર ₹25 અને ATF પર ₹19 લેવી નક્કી કરવામાં આવી હતી. હવે આ નવા સુધારેલા દરો 16 સપ્ટેમ્બર થી સત્તાવાર રીતે લાગુ થઈ ગયા છે.
સામાન્ય નાગરિકો અને પેટ્રોલ પંપ પર શું અસર થશે?
અહીં એક બાબત સ્પષ્ટ કરવી જરૂરી છે કે આ ફેરફારો માત્ર વિદેશમાં નિકાસ (Export) કરવામાં આવતા ઇંધણ પર લાગુ પડે છે.
દેશની અંદર સામાન્ય નાગરિકો માટે ઘરઆંગણે વપરાતા પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની વર્તમાન એક્સાઇઝ ડ્યુટીના દરોમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. આથી, સામાન્ય વાહનચાલકો માટે પેટ્રોલ પંપ પર મળતા પેટ્રોલ અને ડીઝલના દૈનિક ભાવ આ નિર્ણયથી સીધા પ્રભાવિત થશે નહીં.
