હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાનનું કડક પગલું: અમેરિકી અને ઇઝરાયલી જહાજોની એન્ટ્રી પર લાગી શકે છે પ્રતિબંધ!
અંતરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે એક ખૂબ જ મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. વ્યૂહાત્મક રીતે દુનિયાના સૌથી સંવેદનશીલ અને મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ ગણાતા હોર્મુઝ જલડમરૂમધ્ય (Strait of Hormuz) ને લઈને ઈરાને એક અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે. અહેવાલો મુજબ, ઈરાનની સંસદ એક એવા કડક પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહી છે, જેના લાગુ થયા પછી અમેરિકી અને ઇઝરાયલી જહાજોનું આ રસ્તા પરથી પસાર થવું સંપૂર્ણપણે અશક્ય બની જશે.
શું છે ઈરાનની નવી યોજના?
ઈરાની સરકારી મીડિયા અને અહેવાલો અનુસાર, ત્યાંની સંસદની નેશનલ સિક્યોરિટી કમિટી એક નવા ‘સ્ટ્રેટેજિક પ્લાન’ની સમીક્ષા કરી રહી છે. આ પ્રસ્તાવનો મુખ્ય હેતુ દેશને યુદ્ધમાં થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવાનો અને વ્યૂહાત્મક રીતે શિકંજો કસવાનો છે. આ યોજના હેઠળ મુખ્ય બાબતો સામે આવી છે:
-
અમેરિકા અને ઇઝરાયલ પર પ્રતિબંધ: આ પ્રસ્તાવ હેઠળ અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન દ્વારા ‘શત્રુતાપૂર્ણ’ જાહેર કરાયેલા અન્ય દેશોના જહાજોના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા પર સંપૂર્ણ રોક લગાવવાની તૈયારી છે.
-
ભારે -ભરખમ ટોલ ટેક્સ: અન્ય કોમર્શિયલ જહાજો માટે આ માર્ગથી પસાર થવાના બદલામાં તેમના કાર્ગો (માલ) ના મૂલ્યના 7 ટકા સુધીનો ચાર્જ વસૂલવામાં આવી શકે છે.
-
નિયમો તોડવા પર કડક દંડ: જો કોઈ જહાજ ઈરાનના નિયમો અથવા શરતોનું ઉલ્લંઘન કરતું પકડાય છે, તો તેના પર તેના કુલ કાર્ગોના 20 ટકા સુધીનો દંડ ફટકારવામાં આવી શકે છે.
વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા પર તોળાઈ રહ્યું છે મોટું જોખમ
ફારસી અખાતના મુખ પર સ્થિત હોર્મુઝ જલડમરૂમધ્ય દુનિયાનો સૌથી વ્યસ્ત અને મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગ છે, જ્યાંથી વૈશ્વિક દૈનિક તેલ વપરાશનો એક મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલ સાથે ચાલી રહેલા લાંબા સંઘર્ષ પછીથી જ આ માર્ગ પર તણાવ ચરમસીમા પર છે.
એક તરફ જ્યાં ઈરાન આ જળમાર્ગ પર પોતાનું નિયંત્રણ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ ઓમાન સાથે મળીને જહાજોની અવરજવર અંગે કૂટનીતિક વાતચીતના રસ્તાઓ પણ શોધવામાં આવી રહ્યા છે. જોકે, અમેરિકા આ વાત પર મક્કમ છે કે હોર્મુઝ એક આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ છે અને તેના પર કોઈ એક દેશનું નિયંત્રણ હોઈ શકે નહીં.
જો ઈરાનનો આ નવો પ્રસ્તાવ કાયદાનું સ્વરૂપ લઈ લે છે, તો અમેરિકી અને ઇઝરાયલી જહાજો માટે આ રસ્તા પરથી પસાર થવું સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે, જેની સીધી અસર વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા અને ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતો પર પડવાનું નિશ્ચિત છે. આગામી દિવસોમાં આ વિવાદ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં એક નવો ભૂકંપ લાવી શકે છે.
