કેલિફોર્નિયાના વૈજ્ઞાનિકોએ HIVના ઇલાજની દિશા બદલી! ઇમ્યુનોથેરાપીનું સંશોધન બન્યું દુનિયાની મોટી આશા
દુનિયાભરમાં એચઆઇવી (HIV)ની સારવાર અત્યાર સુધી દરરોજ દવાઓ પર નિર્ભર રહે છે. દર્દીઓએ દરરોજ એન્ટિ-રેટ્રોવાયરલ થેરાપી (ART) લેવી પડે છે, અને દવા ભૂલી જવાય તો વાયરસ ફરીથી સક્રિય થઈ જાય છે. પરંતુ હવે કેલિફોર્નિયા યુનિવર્સિટી, સેન ફ્રાન્સિસ્કોના વૈજ્ઞાનિકોએ આ દિશામાં એક મોટી આશા જગાવી છે. તેમની નવી ઇમ્યુનોથેરાપી (New immunotherapy) એ સંકેત આપ્યા છે કે આવનારા સમયમાં દર્દીઓ કદાચ દરરોજની દવાઓ પર નિર્ભર નહીં રહે, પરંતુ એક જ સંયુક્ત ઉપચારથી એક વર્ષ કે તેથી વધુ સમય સુધી વાયરસ દબાયેલો રહી શકે છે.
શું છે આ નવી થેરાપી?
વૈજ્ઞાનિકોએ એક સંયોજન થેરાપી (Combination Immunotherapy) વિકસાવી છે, જેમાં નીચેની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:
- એક ખાસ એચઆઇવી (HIV) વૅક્સિન.
- ઇમ્યુન-સક્રિય (immune-activating) દવાઓ.
આ થેરાપીનો હેતુ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને એટલી મજબૂત બનાવવાનો છે કે તે પોતે જ વાયરસને નિયંત્રિત કરી શકે.
કેવી રીતે કરવામાં આવ્યું ટ્રાયલ?
- આ ટ્રાયલમાં 10 HIV દર્દીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો.
- સૌપ્રથમ તેમની દરરોજ લેવાતી ART દવાઓ રોકી દેવામાં આવી.
- ત્યારબાદ તેમને એકવાર આ નવી ઇમ્યુનોથેરાપી આપવામાં આવી.
- પછી દર્દીઓ પર મહિનાઓ સુધી દેખરેખ રાખવામાં આવી.
ચોંકાવનારા પરિણામો
ટ્રાયલના પરિણામો ખૂબ જ ઉત્સાહજનક રહ્યા. 10 માંથી 7 દર્દીઓમાં વાયરસનું સ્તર એટલું ઓછું થઈ ગયું કે તે કોઈપણ પ્રકારનું નુકસાન પહોંચાડી શકે તેમ નહોતું.
- એક દર્દીમાં આખો 18 મહિના સુધી વાયરસ દબાયેલો રહ્યો, જે અત્યાર સુધીનું અભૂતપૂર્વ પરિણામ છે.
- વૈજ્ઞાનિકોના મતે, આ સંકેત છે કે આ થેરાપી ભવિષ્યમાં ફંક્શનલ ક્યોર (functional cure) સાબિત થઈ શકે છે.
ટી-કોશિકાઓનો કમાલ
આ નવી થેરાપીએ શરીરના T-Cells (ટી-કોશિકાઓ) ને ખૂબ જ સક્રિય કર્યા. ટી-કોશિકાઓ એ જ રોગપ્રતિકારક કોષો છે જે શરીરમાં કોઈપણ ખતરા અથવા વાયરસને ઓળખીને તેનો નાશ કરે છે.
સક્રિય થયેલા ટી-કોશિકાઓએ HIV વાયરસને ફરીથી વધવા જ ન દીધો, જેના કારણે તે લાંબા સમય સુધી દબાયેલો રહ્યો. વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે પરિણામો એટલા મજબૂત છે કે પહેલીવાર એવું લાગે છે કે એચઆઇવી (HIV) ને ખતમ કરવું શક્ય બની શકે છે.
આ શોધ દુનિયા માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
વર્તમાનમાં દુનિયામાં 4 કરોડથી વધુ લોકો એચઆઇવી (HIV) સાથે જીવી રહ્યા છે. તેમના માટે આ નવી શોધ ઘણા કારણોસર મહત્વપૂર્ણ છે:
- રોજની દવાઓથી છુટકારો: HIV દર્દીઓ માટે સૌથી મોટો પડકાર રોજ ART દવાઓ લેવાનો છે. નવી ઇમ્યુનોથેરાપી આ બોજને મોટાભાગે દૂર કરી શકે છે, કારણ કે વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે તે વાયરસને આખા એક વર્ષ કે તેથી વધુ સમય સુધી દબાવીને રાખી શકે છે.
- જીવનની ગુણવત્તામાં સુધારો: જો નવી ઇમ્યુનોથેરાપીને મંજૂરી મળે, તો દર્દીઓના માનસિક તણાવમાં ઘટાડો થશે અને તેઓ વધુ સ્વતંત્ર, સામાન્ય અને તણાવમુક્ત જીવન જીવી શકશે.
- આડઅસરોમાં ઘટાડો: લાંબા સમય સુધી ART દવાઓ લેવાથી શરીરમાં થાક, માથાનો દુખાવો, વજન વધવું અને લિવર પર દબાણ જેવી ઘણી આડઅસરો થાય છે. નવી એકલ ઇમ્યુનોથેરાપી, જે વર્ષમાં માત્ર એકવાર આપવામાં આવશે, તેના ઉપયોગથી આડઅસરોમાં ઘટાડો શક્ય છે.
- સારવારનો ખર્ચ ઘટશે: વર્ષમાં એકવારની થેરાપી, રોજિંદી દવાઓ કરતાં સસ્તી પડી શકે છે.
શું આ HIVનો કાયમી ઇલાજ છે?
હજી નહીં, પરંતુ આ સારવારની દિશામાં અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી અને આશાસ્પદ સફળતા છે. જો આ થેરાપી મોટા પાયે સફળ થાય તો લોકો દરરોજ દવા લીધા વિના સ્વસ્થ જીવન જીવી શકે છે, વાયરસ લાંબા સમય સુધી દબાયેલો રહેશે અને ભવિષ્યમાં વાયરસને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરવાની શક્યતાઓ વધી જશે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે આગળ જતાં આ થેરાપી સંપૂર્ણ ક્યોર (Full Cure) ની દિશામાં રસ્તો ખોલી શકે છે.
નવી ઇમ્યુનોથેરાપી (New immunotherapies for HIV) HIVની સારવારમાં એક ક્રાંતિકારી વળાંક સાબિત થઈ શકે છે. આ માત્ર દર્દીઓને દવાઓથી રાહત જ નહીં આપે, પરંતુ એક વર્ષથી વધુ સમય સુધી વાયરસને દબાવી રાખવાની ક્ષમતા પણ ધરાવે છે. વૈજ્ઞાનિકો તેને HIVના “functional cure” ની દિશામાં સૌથી મોટું પગલું માની રહ્યા છે. આવનારા વર્ષોમાં આ સંશોધન દુનિયાના કરોડો લોકોના જીવનમાં મોટો બદલાવ લાવી શકે છે.
