LPG કટોકટી: ૧૪.૨ કિલોના બદલે ૧૦ કિલો ગેસ આપવાની હિલચાલ? ગલ્ફ યુદ્ધને કારણે ભારતનો ગેસ પુરવઠો જોખમમાં
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષના ૨૪મા દિવસે ભારત માટે ઉર્જા સુરક્ષાનો મોટો પડકાર ઉભો થયો છે. ખાસ કરીને રાંધણ ગેસ (LPG) ના પુરવઠામાં જે રીતે અવરોધ આવ્યો છે, તેનાથી દેશભરમાં ગેસની અછત સર્જાવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર છે કે સરકાર હવે ઉપલબ્ધ સ્ટોકને લાંબા સમય સુધી ચલાવવા માટે સિલિન્ડરના વજનમાં કાપ મૂકવા જેવી આકરી રણનીતિ પર વિચારણા કરી રહી છે.
શું ૧૪.૨ કિલોનો સિલિન્ડર નાનો થશે?
મીડિયા અહેવાલો (ET) માં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સરકાર ઘરેલુ વપરાશ માટેના ૧૪.૨ કિલોગ્રામના પ્રમાણભૂત સિલિન્ડરમાં ગેસની માત્રા ઘટાડીને ૧૦ કિલોગ્રામ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. આ પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મર્યાદિત જથ્થાને વધુ ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવાનો છે. જોકે, તાજેતરની પ્રેસ બ્રીફિંગમાં સરકારે સત્તાવાર રીતે આવી કોઈ યોજના હોવાનો ઇનકાર કર્યો છે અને જનતાને અફવાઓ પર ધ્યાન ન આપવા વિનંતી કરી છે. પરંતુ સૂત્રોનું માનવું છે કે જો પુરવઠો વધુ ખોરવાશે તો આ વિકલ્પ અનિવાર્ય બની શકે છે.
આયાત પર તોળાતું સંકટ
ભારતમાં એલપીજીની આયાત અત્યારે અત્યંત દબાણ હેઠળ છે. ગલ્ફ દેશોમાંથી નવા શિપમેન્ટ આવી રહ્યા નથી. ગયા અઠવાડિયે માત્ર બે જહાજો દ્વારા ૯૨,૭૦૦ ટન ગેસ ભારત પહોંચ્યો હતો, જે દેશના માત્ર એક દિવસના વપરાશ માટે પૂરતો છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ સુજાતા શર્માએ પણ સ્વીકાર્યું છે કે દેશમાં એલપીજીની સ્થિતિ ચિંતાજનક છે અને વાણિજ્યિક વપરાશકર્તાઓનો પુરવઠો શરૂ થવાથી ઘરેલુ સ્ટોક પર દબાણ વધ્યું છે.
નવા ભાવ અને સ્ટીકરની વ્યવસ્થા
જો સિલિન્ડરમાં ગેસનું પ્રમાણ ઘટાડવામાં આવે, તો તેના ભાવ પણ તે મુજબ પ્રો-રેટા ધોરણે નક્કી કરવામાં આવશે. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આવા ‘શોર્ટ-ફિલ’ સિલિન્ડરો પર ખાસ સ્ટીકર લગાવવામાં આવશે જેથી ગ્રાહકોને ખબર પડે કે તેમાં ગેસ ઓછો છે અને તેમણે ઓછી કિંમત ચૂકવવાની છે. આ માટે બોટલિંગ પ્લાન્ટ્સમાં ટેકનિકલ ફેરફારો કરવા પડશે જેના માટે નિયમનકારી મંજૂરીની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે.
ઓઇલ કંપનીઓની ચિંતા અને રાજકીય અસરો
ઇન્ડિયન ઓઇલ, ભારત પેટ્રોલિયમ અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ જેવી કંપનીઓએ આ યોજના સામે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમનું માનવું છે કે:
-
ગ્રાહકોનો વિરોધ: અચાનક વજન ઘટાડવાથી લોકોમાં મૂંઝવણ અને રોષ પેદા થઈ શકે છે.
-
ચૂંટણી પર અસર: આગામી સમયમાં કેટલાક રાજ્યોમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ છે, ત્યારે ગેસના વજનમાં ઘટાડો સરકાર માટે રાજકીય રીતે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
૨૩ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના આર્થિક અને ઉર્જા અહેવાલ મુજબ, ભારત અત્યારે ‘વેઇટ એન્ડ વોચ’ ની સ્થિતિમાં છે. જો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મધ્યસ્થીથી યુદ્ધ વિરામ થાય છે, તો પુરવઠો પુનઃસ્થાપિત થઈ શકે છે. પરંતુ જો કટોકટી લંબાય છે, તો ભારતીય ગૃહિણીઓએ ઓછા વજનવાળા સિલિન્ડર સાથે રસોઈ બનાવવાની તૈયારી રાખવી પડશે.
