“CRINK” અને ઉત્તર કોરિયા: શું વિશ્વ એક નવી ‘ઉથલપાથલની ધરી’ અને પરમાણુ સંઘર્ષ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે?
પ્યોંગયાંગ અને વૈશ્વિક મુત્સદ્દીગીરી તાજેતરના વર્ષોમાં, વૈશ્વિક રાજકારણમાં એક નવો શબ્દ “CRINK” (ચીન, રશિયા, ઈરાન અને ઉત્તર કોરિયા) ઝડપથી ઉભરી આવ્યો છે. પશ્ચિમી વિશ્લેષકો દ્વારા તેને ‘ઉથલપાથલની ધરી’ (Axis of Upheaval) અથવા ‘સરમુખત્યારશાહીની ધરી’ પણ કહેવામાં આવે છે. આ જૂથ એક એવી “બહુધ્રુવીય વ્યવસ્થા” બનાવવા માટે એક થઈ રહ્યું છે જે પશ્ચિમી પ્રભુત્વને પડકારી શકે.
વેનેઝુએલા અને ઈરાન પર અમેરિકી કાર્યવાહીની આકરી નિંદા
ઉત્તર કોરિયાએ (DPRK) જાન્યુઆરી 2026માં વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોની અમેરિકા દ્વારા ધરપકડને “ઘૃણાસ્પદ ગુનાહિત કૃત્ય” અને સાર્વભૌમત્વનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. ઉત્તર કોરિયાના મિશને તેને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ની મજાક ઉડાવતું કૃત્ય ગણાવ્યું હતું.
આ પહેલા, જૂન 2025માં ઈરાનના પરમાણુ મથકો પર અમેરિકી બોમ્બમારો થયા બાદ, ઉત્તર કોરિયાના નેતૃત્વએ અમેરિકાને “જમીન હડપનાર શિકારી” કહ્યું હતું. પ્યોંગયાંગનું માનવું છે કે અમેરિકા “શાંતિ જાળવવા” ના બહાને બળપ્રયોગ કરી રહ્યું છે, જેનાથી મધ્ય પૂર્વ અને સમગ્ર વિશ્વની સુરક્ષા વ્યવસ્થા જોખમમાં છે.
વધતો સૈન્ય અને આર્થિક સહયોગ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, CRINK દેશો વચ્ચેનો સહયોગ માત્ર નિવેદનબાજી પૂરતો મર્યાદિત નથી:
- સૈન્ય મદદ: ઉત્તર કોરિયાએ રશિયાના યુક્રેન યુદ્ધ માટે લગભગ 25 લાખ ગોળા-બારૂદ અને બેલિસ્ટિક મિસાઈલોની સપ્લાય કરી છે અને ઓક્ટોબર 2024માં રશિયાની સહાય માટે પોતાના સૈનિકો પણ મોકલ્યા છે. બીજી તરફ ઈરાન રશિયાને ‘શહીદ’ ડ્રોન પૂરા પાડી રહ્યું છે.
- પરમાણુ કાર્યક્રમ: ઉત્તર કોરિયા તેની પરમાણુ ક્ષમતાઓને “ઝડપથી” વધારવા અને 15,000 કિમીની રેન્જવાળી ICBM વિકસાવવામાં વ્યસ્ત છે જેથી તે “નિવારક અને વળતો હુમલો” કરી શકે. કિમ જોંગ ઉન પરમાણુ હથિયારોને પોતાના શાસનની સુરક્ષાની “ગેરંટી” માને છે.
- પ્રતિબંધોનો તોડ: રશિયા અને ચીને ઈરાન અને ઉત્તર કોરિયાને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર રાજદ્વારી સમર્થન આપ્યું છે અને પશ્ચિમી પ્રતિબંધોને બાયપાસ કરવા માટે પોતાના ચલણમાં વેપાર શરૂ કર્યો છે.
અમેરિકા અને પ્રતિબંધો પર ઉત્તર કોરિયાનું વલણ
ઉત્તર કોરિયાએ અમેરિકા પર “પ્રતિબંધો પ્રત્યે ઝનૂની” હોવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. તેણે 2024માં રચાયેલા ‘મલ્ટિલેટરલ સેન્ક્શન્સ મોનિટરિંગ ટીમ’ (MSMT) ને એક “ગેરકાયદેસર ભૂતિયા સંગઠન” ગણાવ્યું છે જેનો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સાથે કોઈ વાસ્તવિક સંબંધ નથી. પ્યોંગયાંગનો તર્ક છે કે અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલી દરિયાઈ નાકેબંધી અને આર્થિક પ્રતિબંધો યુદ્ધની જાહેરાત સમાન છે.
ભવિષ્યની ચેતવણી
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો કોરિયન દ્વીપકલ્પમાં યુદ્ધ ફાટી નીકળે છે, તો ઉત્તર કોરિયા તેને “ન્યાયનું મહાયુદ્ધ” અને રાષ્ટ્રીય પુનઃએકીકરણની તક માનશે. ઉત્તર કોરિયાએ ચેતવણી આપી છે કે તે પોતાની સુરક્ષા માટે કોઈપણ સમયે “પૂર્વ ચેતવણી વિના” ઘાતક હુમલો કરવા માટે તૈયાર છે.
કલ્પના કરો કે વૈશ્વિક વ્યવસ્થા એક વિશાળ શતરંજની બિસાત છે. જ્યાં પહેલા માત્ર એક ખેલાડી (પશ્ચિમી દેશો) ના નિયમો ચાલતા હતા, હવે બિસાતની બીજી બાજુ ચાર ખેલાડીઓ (CRINK) એક ગુપ્ત ટીમ બનાવીને માત્ર પોતાની ચાલ જ નથી ચાલી રહ્યા, પરંતુ બિસાતના નિયમોને જ બદલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિ રમતને વધુ જટિલ અને અનિશ્ચિત બનાવી દે છે, જ્યાં એક પણ ખોટી ચાલ આખી બિસાત ઉલટાવી શકે છે.
