ગૂગલની મોટી ચેતવણી: ૧ અબજથી વધુ એન્ડ્રોઇડ ફોન હેક થઈ શકે છે – શું તમારો ફોન પણ આ યાદીમાં છે?
ટેકનોલોજીની દુનિયા જેટલી ઝડપથી આગળ વધે છે, તેટલી જ ઝડપથી જૂની ટેકનોલોજી જોખમી બનતી જાય છે. સર્ચ એન્જિન જાયન્ટ ગૂગલે એન્ડ્રોઇડ યુઝર્સ માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા ચેતવણી જારી કરી છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, વિશ્વભરમાં ૧ અબજથી વધુ સ્માર્ટફોન એવા છે જે હવે હેકર્સ માટે ‘સોફ્ટ ટાર્ગેટ’ બની ગયા છે. આનું કારણ છે – સુરક્ષા અપડેટ્સ (Security Patches) ની સમાપ્તિ.
એન્ડ્રોઇડ ૧૨: સુરક્ષાના દરવાજા હવે બંધ
ગૂગલે પુષ્ટિ કરી છે કે એન્ડ્રોઇડ ૧૨ અથવા તેનાથી જૂના વર્ઝન પર ચાલતા તમામ સ્માર્ટફોનને હવે સત્તાવાર રીતે સુરક્ષા અપડેટ્સ મળવાનું બંધ થઈ ગયું છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે જો આ સિસ્ટમમાં કોઈ નવી ખામી કે ‘લૂપહોલ’ જોવા મળે, તો ગૂગલ તેને સુધારવા માટે કોઈ સોફ્ટવેર મોકલશે નહીં.
આંકડાઓ ચોંકાવનારા છે: વિશ્વના કુલ એન્ડ્રોઇડ ઉપકરણોમાંથી લગભગ ૪૦ ટકાથી વધુ ઉપકરણો હજુ પણ એવા વર્ઝન પર ચાલી રહ્યા છે જે હવે સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ ‘એક્સપાયર’ થઈ ગયા છે. જો તમારો ફોન ૨૦૨૧ કે તે પહેલાં લોન્ચ થયો હોય, તો સંભવ છે કે તમે પણ આ જોખમી યાદીમાં સામેલ છો.
વર્તમાન સ્થિતિ: કયા વર્ઝન સુરક્ષિત છે અને કયા નહીં?
નીચેનું કોષ્ટક દર્શાવે છે કે કયા એન્ડ્રોઇડ વર્ઝન અત્યારે સુરક્ષિત છે અને કયા વર્ઝન પર હેકિંગનું જોખમ સૌથી વધુ છે:
શા માટે એન્ડ્રોઇડ ફોન જલ્દી અસુરક્ષિત બને છે? (ફ્રેગમેન્ટેશનની સમસ્યા)
ઘણા યુઝર્સને પ્રશ્ન થાય છે કે “મારો ફોન તો હજુ સરસ ચાલે છે, તો ગૂગલ કેમ તેને બદલવાનું કહે છે?” આ પાછળનું મુખ્ય કારણ ‘એન્ડ્રોઇડ ફ્રેગમેન્ટેશન’ છે. એપલ (Apple) તેના આઇફોન અને સોફ્ટવેર બંનેને પોતે નિયંત્રિત કરે છે, તેથી ૬-૭ વર્ષ જૂના આઇફોનને પણ અપડેટ મળે છે.
પરંતુ એન્ડ્રોઇડમાં, ગૂગલ સોફ્ટવેર બનાવે છે અને સેમસંગ, શાઓમી, ઓપ્પો કે વીવો જેવી કંપનીઓ તેને પોતાના ફોનમાં ફિટ કરે છે. આ કંપનીઓ વેચાણ વધારવા માટે નવા મોડલ લાવે છે અને જૂના મોડલને ૨-૩ વર્ષમાં અપડેટ આપવાનું બંધ કરી દે છે. આ પદ્ધતિ યુઝર્સને અસુરક્ષિત સોફ્ટવેર સાથે છોડી દે છે.
હેકિંગનું જોખમ કેટલું ગંભીર છે?
સુરક્ષા અપડેટ્સ વિનાનો ફોન એટલે એવી તિજોરી જેનું તાળું તૂટેલું છે. હેકર્સ ‘ઝીરો-ડે એક્સપ્લોઇટ્સ’ (Zero-day exploits) નો ઉપયોગ કરીને નીચે મુજબની ચોરી કરી શકે છે: ૧. બેંકિંગ ફ્રોડ: તમારી બેંકિંગ એપના પાસવર્ડ અને OTP ઇન્ટરસેપ્ટ કરી શકાય છે. ૨. ડેટા સ્ટીલિંગ: તમારા અંગત ફોટા, વિડિયો અને મેસેજ હેકર્સના સર્વર પર જઈ શકે છે. ૩. સ્પાયવેર: તમારા ફોનનો કેમેરો કે માઇક્રોફોન તમારી જાણ બહાર ચાલુ કરીને તમારી જાસૂસી થઈ શકે છે. ૪. રેન્સમવેર: તમારો ફોન લોક કરી દેવામાં આવે અને તેને ખોલવા માટે પૈસા માંગવામાં આવે.
ગૂગલ પ્લે પ્રોટેક્ટ (Google Play Protect) માલવેર સ્કેનિંગ ચોક્કસ કરે છે, પરંતુ તે ઓપરેટિંગ સિસ્ટમની અંદરની નબળાઈઓને ઠીક કરી શકતું નથી.
શું જૂનો ફોન વાપરવો મૂર્ખામી છે?
જો તમે તમારા ફોનનો ઉપયોગ માત્ર કોલ કરવા કે મનોરંજન માટે કરો છો અને તેમાં કોઈ બેંકિંગ એપ કે સંવેદનશીલ ડેટા નથી, તો જોખમ ઓછું છે. પરંતુ, જો તમારો ફોન તમારું પ્રાથમિક ઉપકરણ છે, તો ગૂગલની સલાહ સ્પષ્ટ છે: “નવો ફોન લેવાનો સમય આવી ગયો છે.”
ગૂગલનું કહેવું છે કે આજનો એક સસ્તો મિડ-રેન્જ ફોન પણ તમારા ૪-૫ વર્ષ જૂના મોંઘા ‘ફ્લેગશિપ’ ફોન કરતાં વધુ સુરક્ષિત છે, કારણ કે તેમાં લેટેસ્ટ સિક્યુરિટી પેચ છે.
બચવાના ઉપાયો:
જો તમે અત્યારે ફોન બદલી શકતા નથી
જો તમે તાત્કાલિક નવો ફોન ખરીદવાની સ્થિતિમાં નથી, તો નીચેની સાવચેતી રાખો:
અજાણી લિંક્સ પર ક્લિક ન કરો: વોટ્સએપ કે એસએમએસમાં આવતી શંકાસ્પદ લિંક્સથી દૂર રહો.
માત્ર પ્લે સ્ટોરનો ઉપયોગ: કોઈ પણ એપ ‘APK’ ફાઈલ દ્વારા બહારથી ડાઉનલોડ ન કરો.
પબ્લિક વાઈફાઈ ટાળો: રેલવે સ્ટેશન કે કાફેના ખુલ્લા વાઈફાઈ પર બેંકિંગ વ્યવહાર ન કરો.
ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન (2FA): તમારા તમામ મહત્વના એકાઉન્ટ્સમાં સિક્યુરિટીના ડબલ લેયર સેટ કરો.
ડિજિટલ સુરક્ષા એ હવે લક્ઝરી નથી પણ જરૂરિયાત છે. ગૂગલની આ ચેતવણી આપણને યાદ અપાવે છે કે ટેકનોલોજીના યુગમાં ‘જૂનું તે સોનું’ હંમેશા સાચું હોતું નથી. જો તમારો ફોન એન્ડ્રોઇડ ૧૨ કે તેથી જૂના વર્ઝન પર અટકી ગયો છે, તો તમારી પ્રાઈવસી અને પૈસાની સુરક્ષા માટે તેને અપગ્રેડ કરવાનો વિચાર કરવો જ હિતાવહ છે.
