પાકિસ્તાન હચમચી જશે! ૧૧૪ રાફેલ માટે ભારત-ફ્રાન્સ વચ્ચે ઐતિહાસિક સોદાની તૈયારી, મેક્રોનની મુલાકાત પહેલા એરફોર્સની તાકાતમાં મોટો ઉછાળો
ભારત તેની સૈન્ય ક્ષમતાઓને આધુનિક બનાવવા માટે વધુ એક મોટું ડગલું ભરવા જઈ રહ્યું છે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન આગામી ૧૮ થી ૨૦ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ દરમિયાન ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. આ મુલાકાત માત્ર રાજદ્વારી શિષ્ટાચાર પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ તે ભારતીય વાયુસેનાના ભવિષ્યનો માર્ગ પ્રશસ્ત કરશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, મેક્રોનની આ મુલાકાત દરમિયાન ૧૧૪ રાફેલ ફાઈટર જેટ માટેના બહુપ્રતિક્ષિત સોદા પર અંતિમ મહોર લાગી શકે છે.
DAC ની બેઠક અને સોદાની વિગતો
ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિના આગમન પહેલા, ફેબ્રુઆરીના બીજા અઠવાડિયામાં સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં સંરક્ષણ સંપાદન પરિષદ (DAC) ની એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક મળવાની છે. આ બેઠકમાં અંદાજે ₹૩.૨ લાખ કરોડ (અંદાજે $38-40 બિલિયન) ના ખર્ચે ૧૧૪ મલ્ટી-રોલ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ (MRFA) ખરીદવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપવામાં આવે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે.
આ સોદો ભારતની અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી સંરક્ષણ ખરીદીઓમાંની એક હશે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ, શરૂઆતમાં ૧૮ વિમાનો ‘ફ્લાય-અવે’ એટલે કે તૈયાર સ્થિતિમાં ફ્રાન્સથી સીધા ભારત આવશે. બાકીના વિમાનોનું ઉત્પાદન ભારતમાં જ કરવામાં આવશે, જે ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ અભિયાનને નવી ઊંચાઈ આપશે.
‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ પર વિશેષ ભાર
આ સોદાની સૌથી મહત્વની કડી તેની ઉત્પાદન પ્રક્રિયા છે. પ્રસ્તાવ મુજબ, ૧૧૪ માંથી લગભગ ૮૦ ટકા વિમાનોનું ઉત્પાદન ભારતમાં કરવામાં આવશે. તેમાં ૬૦ ટકા જેટલી સ્વદેશી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવાનું લક્ષ્ય છે. આ માટે ફ્રાન્સની દિગ્ગજ કંપની દસોલ્ટ એવિએશન (Dassault Aviation) ભારતની ખાનગી ક્ષેત્રની કંપનીઓ સાથે ભાગીદારી કરશે.
ભારતીય વાયુસેનાને આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ૮૮ સિંગલ-સીટર અને ૨૬ ટુ-સીટર એરક્રાફ્ટ મળવાની ધારણા છે. આનાથી માત્ર ભારતની સંરક્ષણ ક્ષમતા જ નહીં વધે, પરંતુ હજારો કુશળ ઈજનેરો માટે રોજગારીની તકો પણ ઉભી થશે અને ભારત વૈશ્વિક સંરક્ષણ ઉત્પાદન હબ બનવાની દિશામાં આગળ વધશે.
ચીન-પાકિસ્તાન જોડાણ સામે સુરક્ષા કવચ
ભારતીય વાયુસેના હાલમાં સ્વીકૃત ૪૨ સ્ક્વોડ્રનની સરખામણીએ માત્ર ૩૦ સ્ક્વોડ્રન સાથે કામ કરી રહી છે. એક બાજુ ચીનની વધતી આક્રમકતા અને બીજી બાજુ પાકિસ્તાન સાથેની સરહદી તંગદિલી વચ્ચે આ અછત ભારત માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. સંરક્ષણ વિશ્લેષકો માને છે કે પાકિસ્તાન અને ચીન વચ્ચેના વધતા વ્યૂહાત્મક જોડાણે પ્રાદેશિક સુરક્ષા ચિંતાઓ વધારી છે.
જ્યારે આ સોદો પૂર્ણ થશે, ત્યારે ભારતીય વાયુસેના પાસે કુલ ૧૫૦ રાફેલ વિમાનોનો કાફલો હશે (૩૬ અગાઉના અને ૧૧૪ નવા). આ ઉપરાંત, ભારતીય નૌકાદળ પણ ૨૬ રાફેલ-એમ (મરીન) ખરીદવાની પ્રક્રિયામાં છે. આ સંખ્યા ભારતને દક્ષિણ એશિયાના આકાશમાં અજેય બનાવશે.
રાફેલની ઘાતક ક્ષમતા: ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ નો પાઠ
રાફેલ ૪.૫ જનરેશનનું એવું ફાઈટર જેટ છે જે અત્યાધુનિક ઈલેક્ટ્રોનિક વોરફેર સિસ્ટમ અને લાંબી રેન્જની મિસાઈલોથી સજ્જ છે. ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ જેવી તાજેતરની કવાયતોમાં રાફેલે સાબિત કરી દીધું છે કે તેની તોલે કોઈ આવી શકે તેમ નથી.
Meteor મિસાઈલ: તે હવામાંથી હવામાં ૧૫૦ કિમી દૂર દુશ્મનના વિમાનને તોડી પાડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
SCALP મિસાઈલ: જમીન પરના લક્ષ્યોને સચોટ રીતે વીંધવામાં આ મિસાઈલ માહેર છે.
સ્પેક્ટ્રા (SPECTRA): રાફેલની આ સિસ્ટમ તેને દુશ્મનના રડારથી બચાવે છે.
સ્વદેશી પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ અને રાફેલની અનિવાર્યતા
ભારત માટે આ સોદો એટલા માટે પણ અનિવાર્ય બન્યો છે કારણ કે પાંચમી પેઢીનું સ્વદેશી ફાઈટર જેટ AMCA (Advanced Medium Combat Aircraft) હજુ પણ ડેવલપમેન્ટ સ્ટેજ પર છે. તેની પ્રોટોટાઇપ અને કંપનીઓના શોર્ટલિસ્ટિંગની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે, જેને સેવામાં આવતા હજુ દાયકા જેટલો સમય લાગી શકે છે.
બીજી તરફ, હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) નો તેજસ Mk1A પ્રોગ્રામ પણ અમેરિકન કંપની GE દ્વારા એન્જિન સપ્લાયમાં કરવામાં આવતા વિલંબને કારણે ધીમી ગતિએ ચાલી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, દેશની સુરક્ષા સાથે બાંધછોડ ન કરવા માટે ૧૧૪ રાફેલ જેટની ખરીદી એ વાયુસેના માટે સંજીવની સમાન છે.
એક નવો વ્યૂહાત્મક યુગ
રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનની મુલાકાત દરમિયાન જો આ સોદો ફાઈનલ થાય છે, તો તે ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે. આ સોદો માત્ર વિમાનની ખરીદી નથી, પરંતુ પાકિસ્તાન અને ચીન જેવા પડોશીઓને સ્પષ્ટ સંદેશ છે કે ભારત પોતાની સીમાઓની રક્ષા કરવા માટે સક્ષમ અને સજ્જ છે.
રાફેલનો આ ૧૧૪ જેટનો કાફલો ભારતીય વાયુસેનાની ‘બેકબોન’ બનશે અને દાયકાઓ સુધી દુશ્મનોના મનમાં ફફડાટ પેદા કરતો રહેશે.
