🙌
ભારત સાથે વેપાર બંધ કરવો પાકિસ્તાનને મોંઘો પડ્યો: અર્થવ્યવસ્થા બેહાલ, ૪૦ અબજ ડોલરનું જંગી નુકસાન!
આર્થિક સંકટ અને મોંઘવારીના ભારે બોજ નીચે દબાયેલા પાકિસ્તાનને લઈને એક ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા છે. પડોશી દેશ પાકિસ્તાનની નાણાકીય હાલત દિવસેને દિવસે વધુ કથળી રહી છે. પ્રાપ્ત અહેવાલો અનુસાર, ભારત સાથેના વેપાર સંબંધો લાંબા સમયથી સ્થગિત (બંધ) રાખવાને કારણે પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થાને અત્યાર સુધીમાં આશરે ૪૦ અબજ ડોલરનું મોટું નુકસાન થઈ ચૂક્યું છે. હવે પાકિસ્તાનના જ વ્યાપારી અગ્રણીઓ સરકાર સમક્ષ અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે કે જો દેશના અર્થતંત્રને બચાવવું હોય તો ભારત સાથેના વેપાર માર્ગો ફરીથી ખોલવા અનિવાર્ય છે.
પુલવામા હુમલા પછી લાગ્યો હતો પ્રતિબંધ
વર્ષ ૨૦૧૯માં બનેલી પુલવામાની ઘટના બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોમાં ભારે તણાવ પેદા થયો હતો. આ તણાવના પરિણામે પાકિસ્તાને ભારત સાથેના તમામ વેપાર સંબંધો પર સત્તાવાર રીતે રોક લગાવી દીધી હતી. આ પ્રતિબંધને લાગુ થયાને હવે વર્ષો વીતી ચૂક્યા છે, અને તેની સીધી અસર પાકિસ્તાનના વેપાર, ઉદ્યોગ અને સામાન્ય જનતાના જીવન પર સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે.
‘પાક-ઇન્ડિયા બિઝનેસ કાઉન્સિલ’ના અધ્યક્ષ નૂર મુહમ્મદ કસૂરીના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત જેવા નજીકના અને મોટા બજાર સાથે વેપાર બંધ થવાથી પાકિસ્તાનને અત્યાર સુધીમાં આશરે ૪૦ અબજ ડોલરનું નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે. તેમણે ઇસ્લામાબાદની વર્તમાન સરકારને અનુરોધ કર્યો છે કે આ મામલે ગંભીરતાથી પુનર્વિચાર કરવામાં આવે, જેથી દેશના ઉદ્યોગોને રાહત મળી શકે.
ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગને દર વર્ષે અબજોનું નુકસાન
પાકિસ્તાનનો દવા ઉદ્યોગ (ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટર) એવા ક્ષેત્રોમાં સામેલ છે જેને ભારત સાથે વેપાર ન થવાને કારણે સૌથી મોટો ફટકો પડ્યો છે. દવાઓ બનાવવા માટે જરૂરી કાચો માલ ભારતમાંથી સરળતાથી અને ઓછા ખર્ચે મળી રહેતો હતો. પરંતુ હવે આ માલ દૂર-દૂરના દેશોમાંથી આયાત કરવો પડે છે, જેના કારણે પરિવહન ખર્ચ અને સમય બંને વધી ગયા છે.
નિષ્ણાતોના અંદાજ મુજબ, જો પાકિસ્તાની ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓને ફરીથી ભારત પાસેથી કાચો માલ ખરીદવાની છૂટ મળે, તો તેઓ માત્ર દવાઓના ક્ષેત્રમાં જ વાર્ષિક ૨ થી ૩ અબજ ડોલરની બચત કરી શકે છે. આ કોઈ એક વખતનો લાભ નથી, પરંતુ વેપાર બંધ રહેવાને કારણે દર વર્ષે થતું કાયમી નુકસાન છે.
કાપડ ઉદ્યોગ અને કપાસની અછત
પાકિસ્તાનનો ટેક્સટાઈલ (કાપડ) ઉદ્યોગ દેશની નિકાસનો મુખ્ય આધારસ્તંભ છે. પરંતુ દેશમાં કપાસનું ઉત્પાદન ઘટવાથી આ ક્ષેત્રની મુશ્કેલીઓ વધી ગઈ છે. સ્થાનિક સ્તરે કપાસ પૂરતા પ્રમાણમાં ન મળવાને કારણે પાકિસ્તાની મિલોએ બ્રાઝિલ, ઇજિપ્ત, ચીન અને અમેરિકા જેવા દૂરના દેશોમાંથી મોંઘા ભાવે કપાસ આયાત કરવો પડી રહ્યો છે. આ આયાત ખર્ચ વધવાને કારણે માત્ર કાપડ ઉદ્યોગ પર જ આશરે ૫ અબજ ડોલરનો વધારાનો આર્થિક બોજ પડી ચૂક્યો છે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક ખેડૂતો પણ કપાસની ખેતી છોડીને અન્ય પાકો તરફ વળી રહ્યા છે, જે ભવિષ્ય માટે મોટો ખતરો સાબિત થઈ રહ્યો છે.
અન્ય ક્ષેત્રોની સ્થિતિ પણ દયનીય
માત્ર દવા કે કાપડ જ નહીં, પરંતુ ખાંડ, ખાતર, સિમેન્ટ, પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ, લોખંડ-સ્ટીલ અને શાકભાજી જેવી પાયાની ચીજવસ્તુઓ પણ પાકિસ્તાન અત્યારે મોંઘા ભાવે દૂરના દેશોમાંથી મંગાવી રહ્યું છે. આ બધી વસ્તુઓ પાકિસ્તાનને ભારત પાસેથી ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે અને ઓછા સમયમાં મળી શકતી હતી.
ટૂંકમાં કહીએ તો, રાજકીય હઠ અને અહંકારના કારણે પાકિસ્તાને પોતાની જ અર્થવ્યવસ્થાને પાયમાલ કરી દીધી છે. જો સમયસર યોગ્ય પગલાં નહીં ભરવામાં આવે, તો પાકિસ્તાનનું આર્થિક સંકટ વધુ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
