આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં ક્રૂડ તેલની તેજી વચ્ચે સરકારી કંપનીઓના રેટ સ્થિર, ખાનગી પંપો પર પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધ્યા
દેશભરના કરોડો વાહનચાલકો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલના દૈનિક ભાવ તેમના માસિક બજેટને સીધી અસર કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કચા તેલ) ના ભાવમાં આવી રહેલી તીવ્ર વધઘટ વચ્ચે ભારતીય ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) એ આજે, ૫ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ ના રોજ સવારે ૬ વાગ્યે પેટ્રોલ અને ડીઝલના તાજેતરના દર જાહેર કરી દીધા છે. વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલના ભાવોમાં ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો હોવા છતાં, દેશની જાહેર ક્ષેત્રની સરકારી તેલ કંપનીઓ જેવી કે ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOCL), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL) એ આજે પોતાના રિટેલ ભાવમાં કોઈ મોટો ફેરફાર કર્યો નથી. જેને કારણે સરકારી પેટ્રોલ પંપો પર ઇંધણના ભાવ યથાવત રહ્યા છે.
જોકે, બીજી તરફ ખાનગી ક્ષેત્રની પ્રમુખ તેલ કંપની ‘નાયરા એનર્જી’ (Nayara Energy) એ તેના રાષ્ટ્રવ્યાપી નેટવર્ક પર ઇંધણના ભાવમાં મોટો વધારો ઝીંકી દીધો છે. નાયરા એનર્જીએ શનિવાર, ૩ ઓક્ટોબરથી જ અમલમાં આવે તે રીતે પેટ્રોલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૫ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૩ નો તીવ્ર વધારો કરી દીધો છે. આ ભાવ વધારા પાછળ પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં વધી રહેલા ભૌગોલિક અને રાજકીય તણાવ તેમજ સંઘર્ષને મુખ્ય કારણ ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે, જેના લીધે વૈશ્વિક સ્તરે રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સના ભાવ ઊંચકાયા છે અને કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર નકારાત્મક અસર પડી છે.
દેશના પ્રમુખ શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના વર્તમાન દરો
ભારતમાં રાજ્યવાર મૂલ્ય વર્ધિત કર (VAT), સ્થાનિક ફ્રેટ અને ટેક્સના માળખામાં તફાવત હોવાના કારણે દરેક શહેરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરોમાં તફાવત જોવા મળે છે. ૫ ઓક્ટોબરના રોજ દેશના વિવિધ ભાગોમાં નોંધાયેલા દરો પર નજર કરીએ તો:
ઉત્તર ભારત અને રાજધાની ક્ષેત્ર:
દેશની રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ₹૧૦૨.૧૨ અને ડીઝલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ₹૯૫.૨૦ ના સ્તરે સ્થિર રહ્યો છે. ઉત્તર પ્રદેશના મેરઠ શહેરમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૧.૪૪ અને ડીઝલ ₹૯૪.૯૧ પ્રતિ લિટર વેચાઈ રહ્યું છે. જ્યારે રાજસ્થાનના જયપુરમાં ગ્રાહકોએ પેટ્રોલ માટે પ્રતિ લિટર ₹૧૧૩.૧૯ અને ડીઝલ માટે ₹૯૮.૨૫ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ચંદીગઢમાં દેશના અન્ય શહેરોની સરખામણીએ ઇંધણના દરો તુલનાત્મક રીતે નોંધપાત્ર ઓછા છે, જ્યાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹૯૮.૧૦ અને ડીઝલ ₹૮૬.૦૯ ના આકર્ષક ભાવે ઉપલબ્ધ છે.
પશ્ચિમ અને પૂર્વ ભારત:
આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં વાહનચાલકો માટે ઇંધણના ભાવ ઊંચા સ્તરે છે. મુંબઈમાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹૧૧૧.૧૮ થી ₹૧૧૧.૩૧ ની આસપાસ અને ડીઝલ પ્રતિ લિટર ₹૯૭.૮૩ થી ₹૯૭.૯૭ ના દરે મળી રહ્યું છે. બિહારના પટના શહેરમાં પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ₹૧૧૩.૩૫ અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૯.૩૬ નોંધાયો છે.
દક્ષિણ ભારતનો સ્થિતિ:
દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોમાં ઇંધણ પરના સ્થાનિક કર વધુ હોવાથી અહીં કિંમતો દેશમાં સૌથી વધુ નોંધાઈ રહી છે. તમિલનાડુના ચેન્નાઈમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૭.૭૮ અને ડીઝલ ₹૯૯.૫૬ પ્રતિ લિટર છે. તેલંગાણાના હૈદરાબાદમાં પેટ્રોલનો દર પ્રતિ લિટર ₹૧૧૫.૬૯ અને ડીઝલ ₹૧૦૩.૮૨ ના ઊંચા મથાળે પહોંચ્યો છે. જ્યારે કેરળના તિરુવનંતપુરમમાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹૧૧૫.૪૯ અને ડીઝલ ₹૧૦૪.૪૦ ના સ્તરે વેચાઈ રહ્યું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલની તેજી અને ભારતીય બજાર પર અસર
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૫ ટકાથી વધુ કાચું તેલ વિદેશોમાંથી આયાત કરે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ અને અમેરિકી ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાના વિનિમય દર (Exchange Rate) ની અસર સીધી જ દેશના પેટ્રોલ પંપો પર જોવા મળે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા લશ્કરી તણાવને કારણે સપ્લાય ચેઇનમાં અવરોધ આવવાની ભીતિ સર્જાઈ છે, જેના લીધે ક્રૂડ તેલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો આવ્યો છે.
જોકે, સરકારી તેલ કંપનીઓએ હાલમાં વૈશ્વિક વધારાનો બોજ સામાન્ય જનતા પર નાખવાનું ટાળ્યું છે અને પોતાના દરો યથાવત રાખ્યા છે. પરંતુ જો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા સ્તરે રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં સરકારી કંપનીઓ પર પણ છૂટક ભાવ વધારવાનું દબાણ વધી શકે છે. ગ્રાહકો પોતાના મોબાઈલ પરથી SMS દ્વારા અથવા ઓઇલ કંપનીઓની સત્તાવાર પોર્ટલ પરથી દરરોજ સવારે પોતાના શહેરના સચોટ દરો જાણી શકે છે.
