અમેરિકામાં ભણતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને મોટો ઝટકો! OPT વર્ક પરમિટ માટે ચૂકવવા પડશે ₹58 લાખ?
અમેરિકામાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યા બાદ નોકરી કરવાનું સપનું જોતા લાખો વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ, ખાસ કરીને ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક મોટા અને ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકન સરકારની એક સૂચિત ઇમિગ્રેશન નીતિને કારણે અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી મળતી વર્ક પરમિટ એટલે કે ‘ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ’ (OPT) નો ખર્ચ અનેકગણો વધી શકે છે. આ પ્રસ્તાવને કારણે અમેરિકાની કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓમાં ભારે વિરોધ જોવા મળી રહ્યો છે. ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓના સંગઠનોએ ચેતવણી આપી છે કે આ નિર્ણયથી યુનિવર્સિટીઓ પર અસહ્ય આર્થિક બોજ પડશે અને અમેરિકામાં અભ્યાસ કરવા આવતા આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે.
અમેરિકાના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી (DHS) દ્વારા આ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે, જે મુજબ જો કોઈ યુનિવર્સિટી તેના આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીની OPT માટે ભલામણ કરે, તો તેણે શરૂઆતી ફી તરીકે $70,000 (અંદાજે ૫૮ લાખ રૂપિયાથી વધુ) ચૂકવવા પડશે. એટલું જ નહીં, જો તે વિદ્યાર્થી આગળ જતાં વધુ સમય માટે OPT માંગે — જેમાં વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રના વિદ્યાર્થીઓને મળતું ૨૪ મહિનાનું STEM OPT એક્સટેન્શન પણ સામેલ છે — તો સંસ્થાએ વધારાના $30,000 ચૂકવવા પડશે. ૮ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ પ્રકાશિત થયેલા આ પ્રસ્તાવ સામે લગભગ ૬૦૦ અમેરિકન કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા ‘પ્રેસિડેન્ટ્સ એલાયન્સ ઓન હાયર એજ્યુકેશન એન્ડ ઇમિગ્રેશન’ દ્વારા સખત વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. આ સંગઠને DHS અને યુએસ ઇમિગ્રેશન એન્ડ કસ્ટમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ (ICE) ને ૧૩ પાનાનો વિગતવાર અહેવાલ સુપરત કરીને આ ફીનું માળખું તાત્કાલિક પાછું ખેંચવાની માંગ કરી છે.

OPT શું છે અને આ તોતિંગ ફી વિદ્યાર્થીઓને કેવી રીતે અસર કરશે?
ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ (OPT) એ F-1 સ્ટુડન્ટ વિઝા પર અમેરિકામાં અભ્યાસ કરતા લાયક આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને આપવામાં આવતી એક અસ્થાયી વર્ક ઓથોરાઇઝેશન (કામ કરવાની પરવાનગી) છે. આ સુવિધા હેઠળ સ્નાતક થયેલા વિદ્યાર્થીઓ પોતાના અભ્યાસના ક્ષેત્રને લગતો પ્રેક્ટિકલ અને વ્યાવસાયિક અનુભવ મેળવી શકે છે.
હાલના નિયમો અનુસાર, પાત્રતા ધરાવતા આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને ૧૨ મહિના સુધીની OPT મળે છે. જ્યારે સાયન્સ, ટેકનોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને મેથેમેટિક્સ (STEM) જેવા વિષયોમાં ડિગ્રી મેળવનાર વિદ્યાર્થીઓ વધુ ૨૪ મહિનાના એક્સટેન્શન માટે અરજી કરી શકે છે, એટલે કે તેમને કુલ ત્રણ વર્ષ સુધી અમેરિકામાં કામ કરવાની તક મળે છે.
નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, યુનિવર્સિટીઓ અને કોલેજોએ વિદ્યાર્થીઓની ભલામણ કરતાં પહેલાં આ ફી સરકારને ચૂકવવી પડશે. જોકે, શિક્ષણવિદોના સંગઠને ચેતવણી આપી છે કે યુનિવર્સિટીઓ પાસે આ ખર્ચ ઉઠાવવાના ત્રણ જ રસ્તા રહેશે: કાં તો તેઓ પોતે આ ખર્ચ ભોગવે, કાં તો વિદ્યાર્થીઓ અથવા તેમને નોકરી આપતી કંપનીઓ પાસેથી આ રકમ વસૂલે, અથવા તો પછી OPT માટે વિદ્યાર્થીઓની ભલામણ કરવાનું જ બંધ કરી દે. સંગઠનની દલીલ છે કે જો આવું થશે તો અભ્યાસ પછી કામ કરવાની તક વિદ્યાર્થીની લાયકાત કે આવડત પર નહીં, પરંતુ તેની યુનિવર્સિટીની આર્થિક ક્ષમતા પર નિર્ભર થઈ જશે.
નાની અને મોટી યુનિવર્સિટીઓ પર પડનારો આર્થિક બોજ
આ નિર્ણયની આર્થિક અસર ખાસ કરીને નાની શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે કમરતોડ સાબિત થઈ શકે છે. સંગઠન દ્વારા રજૂ કરાયેલા અંદાજ મુજબ, જે ખાનગી યુનિવર્સિટીમાં ૫૦૦ થી પણ ઓછા આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે, તેને આ સૂચિત ફીને કારણે વાર્ષિક અંદાજે $5.4 મિલિયનનો વધારાનો ખર્ચ વેઠવો પડશે. બીજી તરફ, લગભગ ૬,૦૦૦ આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ ધરાવતી એક જાહેર (પબ્લિક) યુનિવર્સિટીના અંદાજ મુજબ તેમનો વાર્ષિક ખર્ચ $60 મિલિયનને પણ વટાવી જશે. આટલું મોટું બજેટ ફાળવવું મોટાભાગની કોલેજો માટે અશક્ય છે.

ઘટતા પ્રવેશ દર વચ્ચે યુનિવર્સિટીઓની વધતી ચિંતા
આ ફી વધારાનો પ્રસ્તાવ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકન યુનિવર્સિટીઓ પહેલેથી જ આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં ઘટાડાનો સામનો કરી રહી છે. ‘ઓપન ડોર્સ ૨૦૨૬’ ના અહેવાલ મુજબ, ૨૦૨૫-૨૬ ના શૈક્ષણિક વર્ષ દરમિયાન અમેરિકાની ઉચ્ચ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં ૧૧,૪૬,૧૬૩ આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ નોંધાયા હતા, જે અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ ૩ ટકાનો ઘટાડો દર્શાવે છે.
આ ઉપરાંત, ૮૦૯ સંસ્થાઓને આવરી લેતા ‘ફોલ ૨૦૨૬ સ્નેપશોટ’ સર્વેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં ૯ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યારે નવા પ્રવેશ (New Enrolments) માં ૧૫ ટકાનો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. અનુસ્નાતક (Graduate) કક્ષાના પ્રવેશમાં પણ ૧૫ ટકાનો ઘટાડો થયો છે અને OPT માં ભાગ લેનારા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા ૬ ટકા ઘટી છે. સંગઠને ચેતવણી આપી છે કે વિશ્વના અન્ય દેશો જ્યારે વૈશ્વિક પ્રતિભાઓને આકર્ષવા માટે પોતાના નિયમો હળવા કરી રહ્યા છે, ત્યારે આવા વધારાના આર્થિક અવરોધો અમેરિકાને વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે ઓછું આકર્ષક સ્થળ બનાવી દેશે.
અમેરિકન અર્થતંત્રમાં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓનું યોગદાન
આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ માત્ર શિક્ષણ મેળવવા જ નથી આવતા, પરંતુ તેઓ અમેરિકાના અર્થતંત્રમાં પણ મોટું યોગદાન આપે છે. NAFSA ના આંકડા મુજબ, ૨૦૨૪-૨૫ ના શૈક્ષણિક વર્ષ દરમિયાન વિદેશી વિદ્યાર્થીઓએ અમેરિકન અર્થતંત્રમાં અંદાજે $42.9 બિલિયનનું યોગદાન આપ્યું હતું અને ૩,૫૫,૭૩૬ નોકરીઓનું સર્જન તથા સમર્થન કર્યું હતું.
સંગઠને સરકારના એ તર્ક પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા છે કે ફી વધારવાથી પ્રોગ્રામની દેખરેખ (ઓવરસાઇટ) સુધરશે. યુનિવર્સિટીઓનું કહેવું છે કે તેઓ પહેલેથી જ ‘સ્ટુડન્ટ એન્ડ એક્સચેન્જ વિઝિટર ઇન્ફોર્મેશન સિસ્ટમ’ (SEVIS) હેઠળ વિદ્યાર્થીઓની પાત્રતાની ચકાસણી કરે છે અને તમામ રેકોર્ડ જાળવે છે. તેથી, આટલી જંગી ફી લાદવાનો કોઈ વ્યાજબી આધાર નથી અને તે માત્ર ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રને નુકસાન પહોંચાડશે.
