ટાટા ગ્રૂપમાં ફરી મોટો વિવાદ! રતન ટાટાના ભાઈ જિમીએ નોએલ ટાટા પર લગાવ્યા ગંભીર આરોપ, કહ્યું- ‘પરિવારના નામે થઈ રહ્યું છે બેકડોર ટેકઓવર’
ભારતના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગસમૂહોમાંના એક ટાટા ગ્રૂપમાં સત્તા અને નિયંત્રણને લઈને ચાલી રહેલો વિવાદ હવે વધુ ઘેરો બન્યો છે. સ્વર્ગસ્થ ઉદ્યોગપતિ રતન ટાટાના નાના ભાઈ જિમી એન. ટાટાએ ટાટા ટ્રસ્ટ્સના ચેરમેન નોએલ ટાટા સામે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. જિમીએ આરોપ લગાવ્યો છે કે નોએલ ટાટા પોતાના પરિવારના સભ્યોને ટાટા ટ્રસ્ટ્સમાં સ્થાન આપીને ટાટા સન્સ પર પરિવારનું નિયંત્રણ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તેમણે આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને ‘બેકડોર ટેકઓવર’ એટલે કે પાછળના રસ્તેથી કબજો મેળવવાનો પ્રયાસ ગણાવ્યો છે.
જિમીએ લાંબા સમય બાદ ટાટા ગ્રૂપના આંતરિક મામલે પોતાનું મૌન તોડ્યું છે. તેમણે માત્ર નોએલ ટાટાના નિર્ણયોની ટીકા જ નથી કરી, પરંતુ ટાટા સન્સના ચેરમેન એન. ચંદ્રશેખરનને ત્રીજી ટર્મ આપવાના નિર્ણયનું પણ સમર્થન કર્યું છે. આ ઉપરાંત તેમણે ટાટા સન્સને શેરબજારમાં લિસ્ટ કરવાની તરફેણ કરી છે. જિમીના આ નિવેદનથી ટાટા ટ્રસ્ટ્સની અંદર ચાલી રહેલા મતભેદો ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યા છે.
નોએલ ટાટાના પરિવારના સભ્યોની નિમણૂક સામે જિમીએ ઉઠાવ્યા સવાલ
જિમી એન. ટાટા ટાટા ટ્રસ્ટ્સના લાંબા સમયથી ટ્રસ્ટી છે. તેમણે સાથી ટ્રસ્ટી વિજય સિંહ દ્વારા પૂછવામાં આવેલા સવાલોના જવાબમાં એક વિગતવાર લેખિત નિવેદન આપ્યું હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. આ નિવેદનમાં તેમણે નોએલ ટાટાના પરિવારના સભ્યોને વિવિધ ટ્રસ્ટ્સમાં સ્થાન આપવા સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે.
જિમીએ ખાસ કરીને નોએલ ટાટાનાં ત્રણ સંતાનો લિયા, માયા અને નેવિલની વિવિધ ટાટા ટ્રસ્ટ્સ સાથેની નિમણૂકોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમના મતે, એક જ પરિવારના અનેક સભ્યોને ટ્રસ્ટ્સમાં સ્થાન આપવાથી નિર્ણય લેવાની સત્તા મર્યાદિત લોકોના હાથમાં કેન્દ્રિત થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું છે કે એક જ ટ્રસ્ટમાં એકથી વધુ પરિવારના સભ્યોની હાજરી યોગ્ય નથી, કારણ કે તેનાથી ટાટા સન્સમાં રહેલા મોટા હિસ્સા પર પરિવારનું પ્રભુત્વ વધી શકે છે.

જિમીએ યાદ અપાવ્યું કે સર રતન ટાટા અને સર દોરાબજી ટાટાએ આ ટ્રસ્ટ્સની સ્થાપના વ્યક્તિગત કે પારિવારિક લાભ માટે નહીં, પરંતુ જાહેર કલ્યાણ માટે કરી હતી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ગરીબી દૂર કરવી અને ભારતીય સંસ્કૃતિનું જતન કરવું આ સંસ્થાઓના મૂળ હેતુઓમાં સામેલ છે. ટ્રસ્ટીઓ આ સંપત્તિના માલિક નહીં, પરંતુ તેના સંરક્ષક છે.
ટાટા ટ્રસ્ટ્સ પાસે ટાટા સન્સમાં આશરે 66 ટકા હિસ્સો છે. જ્યારે સર રતન ટાટા ટ્રસ્ટ અને સર દોરાબજી ટાટા ટ્રસ્ટ મળીને 51.54 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. તેથી ટ્રસ્ટ્સની રચના અને તેમાં લેવાતા નિર્ણયો સમગ્ર ટાટા ગ્રૂપના ભવિષ્ય માટે અત્યંત મહત્ત્વના છે.
2013-14ના નિયમોમાં ફેરફાર અને ચંદ્રશેખરનના સમર્થનમાં નિવેદન
જિમીએ ટાટા સન્સના આર્ટિકલ્સ ઓફ એસોસિએશન એટલે કે કંપનીના આંતરિક નિયમોમાં 2013-14 દરમિયાન કરવામાં આવેલા ફેરફારો સામે પણ નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. તેમના મતે, આ ફેરફારોથી ટાટા ટ્રસ્ટ્સ અને ટાટા સન્સના વ્યાવસાયિક કામકાજ વચ્ચેનું અગાઉનું અંતર ઘટ્યું છે.
તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે નવા નિયમો હેઠળ ટાટા ટ્રસ્ટ્સના ચેરમેનને અસામાન્ય વીટો પાવર આપવામાં આવી છે. આ સત્તાના આધારે ચેરમેન કેટલાક મહત્ત્વના નિર્ણયો રોકી શકે છે અને કંપનીના બોર્ડમાં ડિરેક્ટરોની નિમણૂકને પ્રભાવિત કરી શકે છે. જિમીએ કહ્યું છે કે આવા ફેરફારો સામૂહિક નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયાને નબળી પાડે છે અને સત્તાનું કેન્દ્રીકરણ કરે છે.
તેમણે ટ્રસ્ટીઓના કાર્યકાળને લગતા નિયમો સામે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમના મતે, કેટલાક ટ્રસ્ટીઓ માટે ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ નક્કી કરવો અને કેટલાકને તેમાંથી મુક્તિ આપવી સંસ્થાની સ્વતંત્રતા માટે યોગ્ય નથી. તેમણે ટ્રસ્ટી વેણુ શ્રીનિવાસનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. જિમીએ દાવો કર્યો છે કે નોએલ ટાટાના પુત્રને સર રતન ટાટા ટ્રસ્ટમાં સામેલ કરવાના નિર્ણયનો વિરોધ કરવા બદલ વેણુ શ્રીનિવાસનને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત તેમણે અગાઉ વિજય સિંહને ટ્રસ્ટમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હોવાનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો છે.
બીજી તરફ, જિમીએ ટાટા સન્સના વર્તમાન ચેરમેન એન. ચંદ્રશેખરનને ખુલ્લું સમર્થન આપ્યું છે. તેમણે ચંદ્રશેખરનના નેતૃત્વમાં ટાટા ગ્રૂપની કંપનીઓના પ્રદર્શન અને આર્થિક સુધારાની પ્રશંસા કરી છે. તેમના મતે, ચંદ્રશેખરને મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાંથી અનેક કંપનીઓને બહાર કાઢવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.જિમીએ દાવો કર્યો છે કે ટાટા સન્સના બોર્ડમાં ચંદ્રશેખરનની પુનર્નિમણૂકને 4-1ના મતથી સમર્થન મળ્યું હતું અને ટાટા ટ્રસ્ટ્સમાં પણ આ અંગે સર્વસંમતિથી ઠરાવ પસાર થયો હતો. તેમ છતાં નોએલ ટાટાએ વીટો પાવરનો ઉપયોગ કરીને તેમની ત્રીજી ટર્મનો રસ્તો રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો હોવાનો જિમીએ આક્ષેપ કર્યો છે.
ટાટા સન્સને શેરબજારમાં લિસ્ટ કરવાની માંગ, RBIની ભૂમિકા પણ મહત્ત્વની
આ સમગ્ર વિવાદમાં સૌથી મહત્ત્વનો મુદ્દો ટાટા સન્સને શેરબજારમાં લિસ્ટ કરવાનો છે. જિમી ટાટાએ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ને ટાટા સન્સનું લિસ્ટિંગ સુનિશ્ચિત કરવા માટે જરૂરી પગલાં ભરવાની અપીલ કરી છે. તેમના મતે, કંપની શેરબજારમાં લિસ્ટ થશે તો તેના કામકાજમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધશે. રોકાણકારો અને સામાન્ય લોકો પણ કંપનીની આર્થિક સ્થિતિ વિશે વધુ માહિતી મેળવી શકશે.
ટાટા સન્સને RBI દ્વારા અપર-લેયર નોન-બેન્કિંગ ફાઇનાન્સિયલ કંપની (NBFC) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી હતી. આ વર્ગીકરણ હેઠળ કંપની પર શેરબજારમાં લિસ્ટ થવાની નિયમનકારી જવાબદારી લાગુ પડે છે. સપ્ટેમ્બર 2026માં RBIએ ટાટા સન્સની કોર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કંપની તરીકેનું રજિસ્ટ્રેશન સરેન્ડર કરવાની અરજી સ્વીકારી નહોતી. આ કારણે લિસ્ટિંગનો મુદ્દો ફરી મહત્ત્વનો બન્યો છે.
જોકે, નોએલ ટાટા આ મુદ્દે અલગ અભિગમ ધરાવે છે. તેમણે અગાઉ ટાટા સન્સને ખાનગી કંપની તરીકે જાળવી રાખવાની તરફેણ કરી હતી. તેમના મતે, શેરબજારમાં લિસ્ટિંગ થવાથી કંપનીના લાંબા ગાળાના હિતો અને પરોપકારી ઉદ્દેશ્યો પર અસર પડી શકે છે.જિમીએ ટાટા સન્સને નાના ભાગોમાં વહેંચીને લિસ્ટિંગની જવાબદારીથી બચવાના કોઈપણ પ્રયાસ સામે પણ ચેતવણી આપી છે. તેમના મતે, આવું પગલું જાહેર અને શેરધારકોના હિતમાં નહીં હોય.
